✦

دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران

❖

73 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۱۱ - خان هفتم رستم: کشتن دیو سپید، درمان چشم کاووس و گشودن مازندران

وزان جایگه تنگ بسته کمر

✦

بیامد پر از کینه و جنگ سر

چو رخش اندر آمد بران هفت کوه

✦

بران نره دیوان گشته گروه

به نزدیکی غار بی‌بن رسید

✦

به گرد اندرون لشکر دیو دید

به اولاد گفت آنچ پرسیدمت

✦

همه بر ره راستی دیدمت

کنون چون گه رفتن آمد فراز

✦

مرا راه بنمای و بگشای راز

بدو گفت اولاد چون آفتاب

✦

شود گرم و دیو اندر آید به خواب

بریشان تو پیروز باشی به جنگ

✦

کنون یک زمان کرد باید درنگ

ز دیوان نبینی نشسته یکی

✦

جز از جادوان پاسبان اندکی

بدانگه تو پیروز باشی مگر

✦

اگر یار باشدت پیروزگر

#10

نکرد ایچ رستم به رفتن شتاب

✦

بدان تا برآمد بلند آفتاب

#11

سراپای اولاد بر هم ببست

✦

به خم کمند آنگهی برنشست

#12

برآهیخت جنگی نهنگ از نیام

✦

بغرید چون رعد و برگفت نام

#13

میان سپاه اندر آمد چو گرد

✦

سران را سر از تن همی دور کرد

#14

ناستاد کس پیش او در به جنگ

✦

نجستند با او یکی نام و ننگ

#15

رهش باز دادند و بگریختند

✦

به آورد با او نیاویختند

#16

وزان جایگه سوی دیو سپید

✦

بیامد به کردار تابنده شید

#17

به کردار دوزخ یکی غار دید

✦

تن دیو از تیرگی ناپدید

#18

زمانی همی بود در چنگ تیغ

✦

نبد جای دیدار و راه گریغ

#19

ازان تیرگی جای دیده ندید

✦

زمانی بران جایگه آرمید

#20

چو مژگان بمالید و دیده بشست

✦

دران جای تاریک لختی بجست

#21

به تاریکی اندر یکی کوه دید

✦

سراسر شده غار ازو ناپدید

#22

به رنگ شبه روی و چون شیر موی

✦

جهان پر ز پهنای و بالای اوی

#23

سوی رستم آمد چو کوهی سیاه

✦

از آهنش ساعد ز آهن کلاه

#24

ازو شد دل پیلتن پرنهیب

✦

بترسید کامد به تنگی نشیب

#25

برآشفت برسان پیل ژیان

✦

یکی تیغ تیزش بزد بر میان

#26

ز نیروی رستم ز بالای اوی

✦

بینداخت یک ران و یک پای اوی

#27

بریده برآویخت با او به هم

✦

چو پیل سرافراز و شیر دژم

#28

همی پوست کند این از آن آن ازین

✦

همی گل شد از خون سراسر زمین

#29

به دل گفت رستم گر امروز جان

✦

بماند به من زنده‌ام جاودان

#30

همیدون به دل گفت دیو سپید

✦

که از جان شیرین شدم ناامید

#31

گر ایدونک از چنگ این اژدها

✦

بریده پی و پوست یابم رها

#32

نه کهتر نه برتر منش مهتران

✦

نبینند نیزم به مازندران

#33

همی گفت ازین گونه دیو سپید

✦

همی داد دل را بدینسان نوید

#34

تهمتن به نیروی جان‌آفرین

✦

بکوشید بسیار با درد و کین

#35

بزد دست و برداشتش نره شیر

✦

به گردن برآورد و افگند زیر

#36

فرو برد خنجر دلش بردرید

✦

جگرش از تن تیره بیرون کشید

#37

همه غار یکسر پر از کشته بود

✦

جهان همچو دریای خون گشته بود

#38

بیامد ز اولاد بگشاد بند

✦

به فتراک بربست پیچان کمند

#39

به اولاد داد آن کشیده جگر

✦

سوی شاه کاووس بنهاد سر

#40

بدو گفت اولاد کای نره شیر

✦

جهانی به تیغ آوریدی به زیر

#41

نشانهای بند تو دارد تنم

✦

به زیر کمند تو بد گردنم

#42

به چیزی که دادی دلم را امید

✦

همی باز خواهد امیدم نوید

#43

به پیمان شکستن نه اندر خوری

✦

که شیر ژیانی و کی منظری

#44

بدو گفت رستم که مازندران

✦

سپارم ترا از کران تا کران

#45

ترا زین سپس بی‌نیازی دهم

✦

به مازندران سرفرازی دهم

#46

یکی کار پیشست و رنج دراز

✦

که هم با نشیب است و هم با فراز

#47

همی شاه مازندران را ز گاه

✦

بباید ربودن فگندن به چاه

#48

سر دیو جادو هزاران هزار

✦

بیفگند باید به خنجر به زار

#49

ازان پس اگر خاک را بسپرم

✦

وگرنه ز پیمان تو نگذرم

#50

رسید آنگهی نزد کاووس کی

✦

یل پهلو افروز فرخنده پی

#51

چنین گفت کای شاه دانش پذیر

✦

به مرگ بداندیش رامش پذیر

#52

دریدم جگرگاه دیو سپید

✦

ندارد بدو شاه ازین پس امید

#53

ز پهلوش بیرون کشیدم جگر

✦

چه فرمان دهد شاه پیروزگر

#54

برو آفرین کرد کاووس شاه

✦

که بی‌تو مبادا نگین و کلاه

#55

بران مام کاو چون تو فرزند زاد

✦

نشاید جز از آفرین کرد یاد

#56

مرا بخت ازین هر دو فرخترست

✦

که پیل هژبر افگنم کهترست

#57

به رستم چنین گفت کاووس کی

✦

که ای گرد و فرزانهٔ نیک پی

#58

به چشم من اندر چکان خون اوی

✦

مگر باز بینم ترا نیز روی

#59

به چشمش چو اندر کشیدند خون

✦

شد آن دیدهٔ تیره خورشیدگون

#60

نهادند زیراندرش تخت عاج

✦

بیاویختند از بر عاج تاج

#61

نشست از بر تخت مازندران

✦

ابا رستم و نامور مهتران

#62

چو طوس و فریبرز و گودرز و گیو

✦

چو رهام و گرگین و فرهاد نیو

#63

برین گونه یک هفته با رود و می

✦

همی رامش آراست کاووس کی

#64

به هشتم نشستند بر زین همه

✦

جهانجوی و گردنکشان و رمه

#65

همه برکشیدند گرز گران

✦

پراگنده در شهر مازندران

#66

برفتند یکسر به فرمان کی

✦

چو آتش که برخیزد از خشک نی

#67

ز شمشیر تیز آتش افروختند

✦

همه شهر یکسر همی سوختند

#68

به لشکر چنین گفت کاووس شاه

✦

که اکنون مکافات کرده گناه

#69

چنان چون سزا بد بدیشان رسید

✦

ز کشتن کنون دست باید کشید

#70

بباید یکی مرد با هوش و سنگ

✦

کجا باز داند شتاب از درنگ

#71

شود نزد سالار مازندران

✦

کند دلش بیدار و مغزش گران

#72

بران کار خشنود شد پور زال

✦

بزرگان که بودند با او همال

#73

فرستاد نامه به نزدیک اوی

✦

برافروختن جان تاریک اوی

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما