بخش ۶ - خان دوم رستم: تشنگی در بیابان، هدایت توسط میش و یافتن چشمه
#1
یکی راه پیش آمدش ناگزیر
✦
همی‌رفت بایست بر خیره خیر
#2
پی اسپ و گویا زبان سوار
✦
ز گرما و از تشنگی شد ز کار
#3
پیاده شد از اسپ و ژوپین به دست
✦
همی‌رفت پویان به کردار مست
#4
همی‌جست بر چاره جستن رهی
✦
سوی آسمان کرد روی آنگهی
#5
چنین گفت کای داور دادگر
✦
همه رنج و سختی تو آری به سر
#6
گرایدونک خشنودی از رنج من
✦
بدان گیتی آگنده کن گنج من
#7
بپویم همی تا مگر کردگار
✦
دهد شاه کاووس را زینهار
#8
هم ایرانیان را ز چنگال دیو
✦
گشاید بی‌آزار گیهان خدیو
#9
گنه‌کار و افگندگان تواند
✦
پرستنده و بندگان تواند
#10
تن پیلوارش چنان تفته شد
✦
که از تشنگی سست و آشفته شد
#11
بیفتاد رستم بر آن گرم خاک
✦
زبان گشته از تشنگی چاک چاک
#12
همانگه یکی میش نیکوسرین
✦
بپیمود پیش تهمتن زمین
#13
ازان رفتن میش اندیشه خاست
✦
به‌دل گفت که‌آبشخور این کجاست
#14
همانا که بخشایش کردگار
✦
فراز آمده‌ست اندرین روزگار
#15
بیفشارد شمشیر بر دست راست
✦
به زور جهان‌دار بر پای خاست
#16
بشد بر پی میش و تیغش به چنگ
✦
گرفته به دست دگر پالهنگ
#17
به ره بر یکی چشمه آمد پدید
✦
چو میش سراور بدانجا رسید
#18
تهمتن سوی آسمان کرد روی
✦
چنین گفت کای داور راستگوی
#19
هرانکس که از دادگر یک خدای
✦
بپیچد نیارد خرد را به جای
#20
برین چشمه آبشخور میش نیست
✦
همان غُرم دشتی مرا خویش نیست
#21
به جایی که تنگ اندر آید سخن
✦
پناهت به جز پاک یزدان مکن
#22
بران غرم بر آفرین کرد چند
✦
که از چرخ گردان مبادت گزند
#23
گیا بر در و دشت تو سبز باد
✦
مباد از تو هرگز دل یوز شاد
#24
ترا هرک یازد به تیر و کمان
✦
شکسته کمان باد و تیره گمان
#25
که زنده شد از تو گو پیلتن
✦
وگرنه پراندیشه بود از کفن
#26
که در سینهٔ اژدهای بزرگ
✦
نگنجد بماند به چنگال گرگ
#27
شده پاره پاره کنان و کشان
✦
ز رستم به دشمن رسیده نشان
#28
روانش چو پردخته شد ز آفرین
✦
ز رخش تگاور جدا کرد زین
#29
همه تن بشستش بران آب پاک
✦
به کردار خورشید شد تابناک
#30
چو سیراب شد ساز نخچیر کرد
✦
کمر بست و ترکش پر از تیر کرد
#31
بیفگند گوری چو پیل ژیان
✦
جدا کرد ازو چرم پای و میان
#32
چو خورشید تیز آتشی برفروخت
✦
برآورد ز آب اندر آتش بسوخت
#33
بپردخت ز آتش به خوردن گرفت
✦
به خاک استخوانش سپردن گرفت
#34
سوی چشمهٔ روشن آمد بر آب
✦
چو سیراب شد کرد آهنگ خواب
#35
تهمتن به رخش سراینده گفت
✦
که با کس مکوش و مشو نیز جفت
#36
اگر دشمن آید، سوی من بپوی
✦
تو با دیو و شیران مشو جنگجوی
#37
بخفت و بر آسود و نگشاد لب
✦
چمان و چران رخش تا نیم‌شب
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.