✦

دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران

❖

71 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۳ - لشکرکشی کاووس به مازندران، غارت شهر و اسارت او به دست دیو سپید

چو زال سپهبد ز پهلو برفت

✦

دمادم سپه روی بنهاد و تفت

به طوس و به گودرز فرمود شاه

✦

کشیدن سپه سر نهادن به راه

چو شب روز شد شاه و جنگ‌آوران

✦

نهادند سر سوی مازندران

به میلاد بسپرد ایران زمین

✦

کلید در گنج و تاج و نگین

بدو گفت گر دشمن آید پدید

✦

ترا تیغ کینه بباید کشید

ز هر بد به زال و به رستم پناه

✦

که پشت سپاهند و زیبای گاه

دگر روز برخاست آوای کوس

✦

سپه را همی راند گودرز و طوس

همی رفت کاووس لشکر فروز

✦

بزد گاه بر پیش کوه اسپروز

به جایی که پنهان شود آفتاب

✦

بدان جایگه ساخت آرام و خواب

#10

کجا جای دیوان دژخیم بود

✦

بدان جایگه پیل را بیم بود

#11

بگسترد زربفت بر میش سار

✦

هوا پر ز بوی از می خوشگوار

#12

همه پهلوانان فرخنده پی

✦

نشستند بر تخت کاووس کی

#13

همه شب می و مجلس آراستند

✦

به شبگیر کز خواب برخاستند

#14

پراگنده نزدیک شاه آمدند

✦

کمر بسته و با کلاه آمدند

#15

بفرمود پس گیو را شهریار

✦

دوباره ز لشکر گزیدن هزار

#16

کسی کاو گراید به گرز گران

✦

گشایندهٔ شهر مازندران

#17

هر آنکس که بینی ز پیر و جوان

✦

تنی کن که با او نباشد روان

#18

وزو هرچ آباد بینی بسوز

✦

شب آور به جایی که باشی به روز

#19

چنین تا به دیوان رسد آگهی

✦

جهان کن سراسر ز دیوان تهی

#20

کمر بست و رفت از بر شاه گیو

✦

ز لشکر گزین کرد گردان نیو

#21

بشد تا در شهر مازندران

✦

ببارید شمشیر و گرز گران

#22

زن و کودک و مرد با دستوار

✦

نیافت از سر تیغ او زینهار

#23

همی کرد غارت همی سوخت شهر

✦

بپالود بر جای تریاک زهر

#24

یکی چون بهشت برین شهر دید

✦

پر از خرمی بر درش بهر دید

#25

به هر برزنی بر فزون از هزار

✦

پرستار با طوق و با گوشوار

#26

پرستنده زین بیشتر با کلاه

✦

به چهره به کردار تابنده ماه

#27

به هر جای گنجی پراگنده زر

✦

به یک جای دینار سرخ و گهر

#28

بی‌اندازه گرد اندرش چارپای

✦

بهشتیست گفتی همیدون به جای

#29

به کاووس بردند از او آگهی

✦

ازان خرمی جای و آن فرهی

#30

همی گفت خرم زیاد آنک گفت

✦

که مازندران را بهشتست جفت

#31

همه شهر گویی مگر بتکده‌ست

✦

ز دیبای چین بر گل آذین زدست

#32

بتان بهشتند گویی درست

✦

به گلنارشان روی رضوان بشست

#33

چو یک هفته بگذشت ایرانیان

✦

ز غارت گشادند یکسر میان

#34

خبر شد سوی شاه مازندران

✦

دلش گشت پر درد و سر شد گران

#35

ز دیوان به پیش اندرون سنجه بود

✦

که جان و تنش زان سخن رنجه بود

#36

بدو گفت رو نزد دیو سپید

✦

چنان رو که بر چرخ گردنده شید

#37

بگویش که آمد به مازندران

✦

بغارت از ایران سپاهی گران

#38

جهانجوی کاووس شان پیش رو

✦

یکی لشگری جنگ سازان نو

#39

کنون گر نباشی تو فریادرس

✦

نبینی بمازندران زنده کس

#40

چو بشنید پیغام سنجه نهفت

✦

بر دیو پیغام شه بازگفت

#41

چنین پاسخش داد دیو سپید

✦

که از روزگاران مشو ناامید

#42

بیایم کنون با سپاهی گران

✦

ببرم پی او ز مازندران

#43

شب آمد یکی ابر شد با سپاه

✦

جهان کرد چون روی زنگی سیاه

#44

چو دریای قارست گفتی جهان

✦

همه روشناییش گشته نهان

#45

یکی خیمه زد بر سر او دود و قیر

✦

سیه شد جهان چشمها خیره خیر

#46

چو بگذشت شب روز نزدیک شد

✦

جهانجوی را چشم تاریک شد

#47

ز لشکر دو بهره شده تیره چشم

✦

سر نامداران ازو پر ز خشم

#48

از ایشان فراوان تبه کرد نیز

✦

نبود از بدبخت ماننده چیز

#49

چو تاریک شد چشم کاووس شاه

✦

بد آمد ز کردار او بر سپاه

#50

همه گنج تاراج و لشکر اسیر

✦

جوان دولت و بخت برگشت پیر

#51

همه داستان یاد باید گرفت

✦

که خیره نماید شگفت از شگفت

#52

سپهبد چنین گفت چون دید رنج

✦

که دستور بیدار بهتر ز گنج

#53

به سختی چو یک هفته اندر کشید

✦

به دیده ز ایرانیان کس ندید

#54

بهشتم بغرید دیو سپید

✦

که ای شاه بی‌بر به کردار بید

#55

همی برتری را بیاراستی

✦

چراگاه مازندران خواستی

#56

همی نیروی خویش چون پیل مست

✦

بدیدی و کس را ندادی تو دست

#57

چو با تاج و با تخت نشکیفتی

✦

خرد را بدین‌گونه بفریفتی

#58

کنون آنچ اندر خور کار تست

✦

دلت یافت آن آرزوها که جست

#59

ازان نره دیوان خنجرگذار

✦

گزین کرد جنگی ده و دوهزار

#60

بر ایرانیان بر نگهدار کرد

✦

سر سرکشان پر ز تیمار کرد

#61

سران را همه بندها ساختند

✦

چو از بند و بستن بپرداختند

#62

خورش دادشان اندکی جان سپوز

✦

بدان تا گذارند روزی به روز

#63

ازان پس همه گنج شاه جهان

✦

چه از تاج یاقوت و گرز گران

#64

سپرد آنچ دید از کران تا کران

✦

به ارژنگ سالار مازندران

#65

بر شاه رو گفت و او را بگوی

✦

که ز آهرمن اکنون بهانه مجوی

#66

همه پهلوانان ایران و شاه

✦

نه خورشید بینند روشن نه ماه

#67

به کشتن نکردم برو بر نهیب

✦

بدان تا بداند فراز و نشیب

#68

به زاری و سختی برآیدش هوش

✦

کسی نیز ننهد برین کار گوش

#69

چو ارژنگ بشنید گفتار اوی

✦

سوی شاه مازندران کرد روی

#70

همی رفت با لشکر و خواسته

✦

اسیران و اسپان آراسته

#71

سپرد او به شاه و سبک بازگشت

✦

بدان برز کوه آمد از پهن دشت

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما