بخش ۷ - خان سوم رستم: نبرد با اژدها و کشتن آن به یاری رخش
#1
ز دشت اندر آمد یکی اژدها
✦
کزو پیل گفتی نیابد رها
#2
بدان جایگه بودش آرامگاه
✦
نکردی ز بیمش برو دیو راه
#3
بیامد جهانجوی را خفته دید
✦
بر او یکی اسپ آشفته دید
#4
پر اندیشه شد تا چه آمد پدید
✦
که یارد بدین جایگاه آرمید
#5
نیارست کردن کس آنجا گذر
✦
ز دیوان و پیلان و شیران نر
#6
همان نیز کامد نیابد رها
✦
ز چنگ بداندیش نر اژدها
#7
سوی رخش رخشنده بنهاد روی
✦
دوان اسپ شد سوی دیهیم جوی
#8
همی کوفت بر خاک رویینه سم
✦
چو تندر خروشید و افشاند دم
#9
تهمتن چو از خواب بیدار شد
✦
سر پر خرد پر ز پیکار شد
#10
به گرد بیابان یکی بنگرید
✦
شد آن اژدهای دژم ناپدید
#11
ابا رخش بر خیره پیکار کرد
✦
ازان کاو سرخفته بیدار کرد
#12
دگر باره چون شد به خواب اندرون
✦
ز تاریکی آن اژدها شد برون
#13
به بالین رستم تگ آورد رخش
✦
همی کند خاک و همی کرد پخش
#14
دگرباره بیدار شد خفته مرد
✦
برآشفت و رخسارگان کرد زرد
#15
بیابان همه سر به سر بنگرید
✦
بجز تیرگی شب به دیده ندید
#16
بدان مهربان رخش بیدار گفت
✦
که تاریکی شب بخواهی نهفت
#17
سرم را همی باز داری ز خواب
✦
به بیداری من گرفتت شتاب
#18
گر این‌بار سازی چنین رستخیز
✦
سرت را ببرم به شمشیر تیز
#19
پیاده شوم سوی مازندران
✦
کشم ببر و شمشمیر و گرز گران
#20
سیم ره به خواب اندر آمد سرش
✦
ز ببر بیان داشت پوشش برش
#21
بغرید باز اژدهای دژم
✦
همی آتش افروخت گفتی بدم
#22
چراگاه بگذاشت رخش آنزمان
✦
نیارست رفتن بر پهلوان
#23
دلش زان شگفتی به دو نیم بود
✦
کش از رستم و اژدها بیم بود
#24
هم از بهر رستم دلش نارمید
✦
چو باد دمان نزد رستم دوید
#25
خروشید و جوشید و برکند خاک
✦
ز نعلش زمین شد همه چاک چاک
#26
چو بیدار شد رستم از خواب خوش
✦
برآشفت با بارهٔ دستکش
#27
چنان ساخت روشن جهان‌آفرین
✦
که پنهان نکرد اژدها را زمین
#28
برآن تیرگی رستم او را بدید
✦
سبک تیغ تیز از میان برکشید
#29
بغرید برسان ابر بهار
✦
زمین کرد پر آتش از کارزار
#30
بدان اژدها گفت بر گوی نام
✦
کزین پس تو گیتی نبینی به کام
#31
نباید که بی‌نام بر دست من
✦
روانت برآید ز تاریک تن
#32
چنین گفت دژخیم نر اژدها
✦
که از چنگ من کس نیابد رها
#33
صداندرصد از دشت جای منست
✦
بلند آسمانش هوای منست
#34
نیارد گذشتن به سر بر عقاب
✦
ستاره نبیند زمینش به خواب
#35
بدو اژدها گفت نام تو چیست
✦
که زاینده را بر تو باید گریست
#36
چنین داد پاسخ که من رستمم
✦
ز دستان و از سام و از نیرمم
#37
به تنها یکی کینه‌ور لشکرم
✦
به رخش دلاور زمین بسپرم
#38
برآویخت با او به جنگ اژدها
✦
نیامد به فرجام هم زو رها
#39
چو زور تن اژدها دید رخش
✦
کزان سان برآویخت با تاجبخش
#40
بمالید گوش اندر آمد شگفت
✦
بلند اژدها را به دندان گرفت
#41
بدرید کتفش بدندان چو شیر
✦
برو خیره شد پهلوان دلیر
#42
بزد تیغ و بنداخت از بر سرش
✦
فرو ریخت چون رود خون از برش
#43
زمین شد به زیر تنش ناپدید
✦
یکی چشمه خون از برش بردمید
#44
چو رستم برآن اژدهای دژم
✦
نگه کرد برزد یکی تیز دم
#45
بیابان همه زیر او بود پاک
✦
روان خون گرم از بر تیره خاک
#46
تهمتن ازو در شگفتی بماند
✦
همی پهلوی نام یزدان بخواند
#47
به آب اندر آمد سر و تن بشست
✦
جهان جز به زور جهانبان نجست
#48
به یزدان چنین گفت کای دادگر
✦
تو دادی مرا دانش و زور و فر
#49
که پیشم چه شیر و چه دیو و چه پیل
✦
بیابان بی‌آب و دریای نیل
#50
بداندیش بسیار و گر اندکیست
✦
چو خشم آورم پیش چشمم یکیست
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.