#1
برون رفت پس پهلو نیمروز
✦
ز پیش پدر گرد گیتی فروز
“The hero of Nimruz set forth from his world-illuminating father's presence.”
#2
دو روزه بیک روزه بگذاشتی
✦
شب تیره را روز پنداشتی
“He covered two days' distance in a single day, deeming the dark night as bright as day.”
#3
بدین سان همی رخش ببرید راه
✦
بتابنده روز و شبان سیاه
“In this manner, Rakhsh devoured the path through glowing day and pitch-black night.”
#4
تنش چون خورش جست و آمد به شور
✦
یکی دشت پیش آمدش پر ز گور
“When his body sought food and grew restless, he arrived at a plain teeming with wild asses.”
#5
یکی رخش را تیز بنمود ران
✦
تگ گور شد از تگ او گران
“He urged Rakhsh forward swiftly; under his swift pace, the running of the wild asses faltered.”
#6
کمند و پی رخش و رستم سوار
✦
نیابد ازو دام و دد زینهار
“From his lasso, the hooves of Rakhsh, and Rostam the rider, neither wild beasts nor prey could find sanctuary.”
#7
کمند کیانی بینداخت شیر
✦
به حلقه درآورد گور دلیر
“The lion-hearted hero cast his royal lasso, snaring a brave wild ass within its loop.”
#8
کشید و بیفگند گور آن زمان
✦
بیامد برش چون هژبر دمان
“He pulled and struck down the wild ass in an instant, coming over it like a roaring lion.”
#9
ز پیکان تیرآتشی برفروخت
✦
بدو خاک و خاشاک و هیزم بسوخت
“With a fiery arrowhead he struck a spark, kindling dirt, dry grass, and wood into flame.”
#10
بران آتش تیز بریانش کرد
✦
ازان پس که بی‌پوست و بی‌جانش کرد
“Upon that blazing fire he roasted the prey, after skinning it and taking its life.”
#11
بخورد و بینداخت زو استخوان
✦
همین بود دیگ و همین بود خوان
“He ate and cast aside its bones; the open earth was his table, and the fire his cooking pot.”
#12
لگام از سر رخش برداشت خوار
✦
چرا دید و بگذاشت در مرغزار
“He lightly removed the bridle from Rakhsh's head and set him loose to graze in the meadow.”
#13
بر نیستان بستر خواب ساخت
✦
در بیم را جای ایمن شناخت
“He made a bed for sleep within a reed bed, deeming a place of danger to be a secure haven.”
#14
دران نیستان بیشهٔ شیر بود
✦
که پیلی نیارست ازو نی درود
“Now that reed thicket was a fierce lion's lair, where even an elephant dared not harvest a single reed.”
#15
چو یک پاس بگذشت درنده شیر
✦
به سوی کنام خود آمد دلیر
“When one watch of the night had passed, the ferocious lion returned boldly to its lair.”
#16
بر نی یکی پیل را خفته دید
✦
بر او یکی اسپ آشفته دید
“Upon the reeds he saw an elephant-like man asleep, and standing over him an agitated horse.”
#17
نخست اسپ را گفت باید شکست
✦
چو خواهم سوارم خود آید به دست
“The lion said to himself: 'First I must break the horse, so that the rider himself will be easily captured.'”
#18
سوی رخش رخشان برآمد دمان
✦
چو آتش بجوشید رخش آن زمان
“Roaring like fire, he leapt toward radiant Rakhsh; whereupon Rakhsh boiled over like a cauldron.”
#19
دو دست اندر آورد و زد بر سرش
✦
همان تیز دندان به پشت اندرش
“Rakhsh brought down both forehooves upon the lion's head, sinking his razor teeth deep into its back.”
#20
همی زد بران خاک تا پاره کرد
✦
ددی را بران چاره بیچاره کرد
“He smashed the beast upon the earth until he tore it to pieces, rendering helpless the predator through his cunning and force.”
#21
چو بیدار شد رستم تیزچنگ
✦
جهان دید بر شیر تاریک و تنگ
“When sharp-clawed Rostam awoke, he saw the world made dark and narrow for the slain lion.”
#22
چنین گفت با رخش کای هوشیار
✦
که گفتت که با شیر کن کارزار
“He spoke thus to Rakhsh: 'O intelligent one! Who instructed thee to battle with a lion?'”
#23
اگر تو شدی کشته در چنگ اوی
✦
من این گرز و این مغفر جنگجوی
“'Hadst thou been slain within its claws, how could I have carried this heavy mace and helmet of war?'”
#24
چگونه کشیدی به مازندران
✦
کمند کیانی و گرز گران
“'How could I have dragged the royal lasso and the heavy mace on foot all the way to Mazandaran?'”
#25
چرا نامدی نزد من با خروش
✦
خروش توام چون رسیدی به گوش
“'Why didst thou not come to me with a loud neigh, so that thy cry might reach my ears?'”
#26
سرم گر ز خواب خوش آگه شدی
✦
ترا جنگ با شیر کوته شدی
“'Had my head awakened from sweet sleep, thy battle with the lion would have been cut short.'”
#27
چو خورشید برزد سر از تیره کوه
✦
تهمتن ز خواب خوش آمد ستوه
“As the sun raised its head above the dark mountain, Tahamtan reluctantly parted from sweet sleep.”
#28
تن رخش بسترد و زین برنهاد
✦
ز یزدان نیکی دهش کرد یاد
“He wiped down Rakhsh's skin, set on the saddle, and gave praise to Yazdan, the Bestower of Good.”