بخش ۵۵ - آگاهی گستهم از کشتن بندوی، شوریدن بر پرویز و زناشویی با گردیه

حکایت باستانی بخش «بخش ۵۵ - آگاهی گستهم از کشتن بندوی، شوریدن بر پرویز و زناشویی با گردیه» از کهن‌دیار ایران‌زمین.

وزان پس بسوی خراسان کسی

✦

گسی کرد و اندرز دادش بسی

بدو گفت با کس مجنبان زبان

✦

از ایدر برو تا در مرزبان

به گستهم گو ایچ گونه مپا

✦

چو این نامه من بخوانی بیا

فرستاده چون در خراسان رسید

✦

به درگاه مرد تن آسان رسید

بگفت آنچ فرمان پرویز بود

✦

که شاه جوان بود و خونریز بود

چو گستهم بشنید لشکر براند

✦

پراگنده لشکر همه باز خواند

چنین تا به شهر بزرگان رسید

✦

ز ساری و آمل به گرگان رسید

شنید آنک شد شاه ایران درشت

✦

برادرش را او به مستی بکشت

چوبشنید دستش به دندان بکند

✦

فرود آمد از پشت اسپ سمند

#10

همه جامهٔ پهلوی کرد چاک

✦

خروشان به سر بر همی‌ریخت خاک

#11

بدانست کو را جهاندار شاه

✦

به کین پدر کرد خواهد تباه

#12

خروشان ازان جایگه بازگشت

✦

تو گفتی که با باد انباز گشت

#13

سپاه پراگنده کرد انجمن

✦

همی‌تاخت تا بیشه نارون

#14

چو نزدیکی کوه آمل رسید

✦

سپه را بدان بیشه اندر کشید

#15

همی‌برد بر هر سوی تاختن

✦

بدان تاختن بود کین آختن

#16

به هر سو که بیکار مردم بدند

✦

به نانی همی بندهٔ او شدند

#17

به جایی کجا لشکر شاه بود

✦

که گستهم زان لشکر آگاه بود

#18

همی بر سرانشان فرود آمدی

✦

سپه رایکایک بهم برزدی

#19

وزان پس چو گردوی شد نزد شاه

✦

بگفت آن کجا خواهرش با سپاه

#20

بدان مرزبانان خاقان چه کرد

✦

که در مرو زیشان برآورد گرد

#21

وزان روی گستهم بشنید نیز

✦

که بهرام یل را پر آمد قفیز

#22

همان گردیه با سپاه بزرگ

✦

برفت از بر نامدار سترگ

#23

پس او سپاهی بیامد بکین

✦

چه کرد او بدان نامداران چین

#24

پذیره شدن را سپه برنشاند

✦

ازان جایگه نیز لشکر براند

#25

چو آگاه شد گردیه رفت پیش

✦

از آموی با نامدران خویش

#26

چو گستهم دید آن سپه را ز راه

✦

بر انگیخت اسپ از میان سپاه

#27

بیامد بر گردیه پر ز درد

✦

فراوان ز بهرام تیمار خورد

#28

همان درد بندوی او رابگفت

✦

همی به آستین خون مژگان برفت

#29

یلان سینه را دید و ایزد گشسپ

✦

فرود آمد از دور گریان زاسپ

#30

بگفت آنک بندوی را شهریار

✦

تبه کرد و بد شد مرا روزگار

#31

تو گفتی نه از خواهرش زاده بود

✦

نه از بهر او تن به خون داده بود

#32

به تارک مر او را روا داشتی

✦

روان پیش خاکش فدا داشتی

#33

نخستین ز تن دست و پایش برید

✦

بران سان که از گوهر او سزید

#34

شما را بدو چیست اکنون امید

✦

کجا همچو هنگام بادست و بید

#35

ابا همگنانتان بتر زان کند

✦

به شهر اندرون گوشت ارزان کند

#36

چو از دور بیند یلان سینه را

✦

بر آشوبد و نو کند کینه را

#37

که سالار بودی تو بهرام را

✦

ازو یافتی در جهان کام را

#38

ازو هرکه داندش پرهیز به

✦

گلوی و را خنجر تیز به

#39

گر ایدون که باشید با من بهم

✦

زنیم اندرین رای بر بیش و کم

#40

پذیرفت ازو هر که بشنید پند

✦

همی‌جست هر کس ز راه گزند

#41

زبان تیز با گردیه بر گشاد

✦

همی‌کرد کردار بهرام یاد

#42

ز گفتار او گردیه گشت سست

✦

شداندیشه‌ها بر دلش بر درست

#43

ببودند یکسر به نزدیک اوی

✦

درخشان شد آن رای تاریک اوی

#44

یلان سینه راگفت کاین زن بشوی

✦

چه گوید بجوید بدین آب روی

#45

چنین داد پاسخ که تا گویمش

✦

به گفتار بسیار دل جویمش

#46

یلان سینه با گردیه گفت زن

✦

به گیتی تو را دیده‌ام رای زن

#47

ز خاقان کرانه گزیدی سزید

✦

که رای تو آزادگان را گزید

#48

چه گویی ز گستهم یل خال شاه

✦

توانگر سپهبد یلی با سپاه

#49

بدو گفت شویی کز ایران بود

✦

ازو تخمهٔ ما نه ویران بود

#50

یلان سینه او را بگستهم داد

✦

دلاور گوی بود فرخ نژاد

#51

همی‌داشتش چون یکی تازه سیب

✦

که اندر بلندی ندیدی نشیب

#52

سپاهی که از نزد خسرو شدی

✦

برو روزگار کهن نو شدی

#53

هر آنگه که دیدی شکست سپاه

✦

کمان را بر افراشتی تا به ماه

پادشاهی خسرو پرویز

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما