بخش ۲۳ - نامهٔ قیصر به خسرو: ترک کین ایرج، پیمان یگانگی ایران و روم و خواستگاری دختر
#1
هم آنگه یکی نامه بنوشت زود
✦
بران آفرین آفرین بر فزود
#2
که با موبد یکدل و پاک رای
✦
زدیم از بد و نیک ناباک رای
#3
ز هرگونه‌ای داستانها زدیم
✦
بران رای پیشینه باز آمدیم
#4
کنون رای و گفتارها شد ببن
✦
گشادم در گنجهای کهن
#5
به قسطنیه در فراوان سپاه
✦
ندارم که دارند کشور نگاه
#6
سخنها ز هرگونه آراستیم
✦
ز هر کشوری لشکری خواستیم
#7
یکایک چوآیند هم در زمان
✦
فرستیم نزدیک تو بی گمان
#8
همه مولش و رای چندین زدن
✦
برین نیشتر کام شیر آژدن
#9
ازان بد که کردارهای کهن
✦
همی یاد کرد آنک داند سخن
#10
که هنگام شاپور شاه اردشیر
✦
دل مرد برناشد از رنج سیر
#11
ز بس غارت و کشتن و تاختن
✦
به بیداد برکینها ساختن
#12
کزو بگذری هرمز و کی قباد
✦
که از داد یزدان نکردند یاد
#13
نیای تو آن شاه نوشین روان
✦
که از داد او پیر سر شد جوان
#14
همه روم ازو شد سراسر خراب
✦
چناچون که ایران ز افراسیاب
#15
ازین مرز ما سی و نه شارستان
✦
از ایرانیان شد همه خارستان
#16
ز خون سران دشت شد آبگیر
✦
زن و کودکانشان ببردند اسیر
#17
اگر مرد رومی به دل کین گرفت
✦
نباید که آید تو را آن شگفت
#18
خود آزردنی نیست در دین ما
✦
مبادا بدی کردن آیین ما
#19
ندیدیم چیزی به از راستی
✦
همان دوری از کژی و کاستی
#20
ستمدیدگان را همه خواندم
✦
وزین در فراوان سخن راندم
#21
به افسون دل مردمان پاک شد
✦
همه زهر گیرنده تریاک شد
#22
بدان برنهادم کزین درسخن
✦
نگوید کس از روزگار کهن
#23
به چیزی که گویی تو فرمان کنم
✦
روان را به پیمان گروگان کنم
#24
شما را زبان داد باید همان
✦
که بر ما نباشد کسی بدگمان
#25
بگویی که تا من بوم شهریار
✦
نگیرم چنین رنجها سست وخوار
#26
نخواهم من از رومیان باژ نیز
✦
نه بفروشم این رنجها را بچیز
#27
دگر هرچ دارید زان مرز و بوم
✦
از ایران کسی نسپرد مرز روم
#28
بدین آرزو نیز بیشی کنید
✦
بسازید با ما و خویشی کنید
#29
شما را هر آنگه که کاری بود
✦
وگر ناسزا کارزاری بود
#30
همه دوستدار و برادر شویم
✦
بود نیز گاهی که کهتر شویم
#31
چو گردید زین شهر ما بی‌نیاز
✦
به دل‌تان همه کینه آید فراز
#32
ز تور و ز سلم اندر آمد سخن
✦
ازان بیهوده روزگار کهن
#33
یکی عهد باید کنون استوار
✦
سزاوار مهری برو یادگار
#34
کزین باره از کین ایرج سخن
✦
نرانیم و از روزگار کهن
#35
ازین پس یکی باشد ایران و روم
✦
جدایی نجوییم زین مرز و بوم
#36
پس پردهٔ ما یکی دخترست
✦
که از مهتران برخرد بهترست
#37
بخواهید بر پاکی دین ما
✦
چنانچون بود رسم و آیین ما
#38
بدان تا چو فرزند قیصر نژاد
✦
بود کین ایرج نیارد بیاد
#39
از آشوب وز جنگ روی زمین
✦
بیاساید و راه جوید بدین
#40
کنون چون بچشم خرد بنگری
✦
مراین را به جز راستی نشمری
#41
بماند ز پیوند پیمان ما
✦
ز یزدان چنین است فرمان ما
#42
ز هنگام پیروز تا خوشنواز
✦
همانا که بگذشت سال دراز
#43
که سرها بدادند هر دو بباد
✦
جهاندار پیمان شکن خود مباد
#44
مسیح پیمبر چنین کرد یاد
✦
که پیچد خرد چون به پیچی زداد
#45
بسی چاره کرد اندران خوشنواز
✦
که پیروز را سر نیاید به گاز
#46
چو پیروز با او درشتی نمود
✦
بدید اندران جایگه تیره دود
#47
شد آن لشکر و تخت شاهی بباد
✦
بپیچید و شد شاه را سر زداد
#48
تو برنایی و نوز نادیده کار
✦
چو خواهی که بر یابی از روزگار
#49
مکن یاری مرد پیمان شکن
✦
که پیمان شکن کس نیرزد کفن
#50
بدان شاه نفرین کند تاج و گاه
✦
که پیمان شکن باشد و کینه خواه
#51
کنون نامهٔ من سراسر بخوان
✦
گر انگشتها چرب داری مخوان
#52
سخنها نگه دار و پاسخ نویس
✦
همه خوبی اندیش و فرخ نویس
#53
نخواهم که این راز داند دبیر
✦
تو باشی نویسندهٔ تیزویر
#54
چو برخوانم این پاسخ نامه را
✦
ببینم دل مرد خود کامه را
#55
همانا سلیح و سپاه و درم
✦
فرستیم تا دل نداری دژم
#56
هرآنکس که برتو گرامی ترست
✦
وگر نزد تو نیز نامی ترست
#57
ابا آنک زو کینه داری به دل
✦
به مردی ز دل کینه‌ها برگسل
#58
گناهش بیزدان دارنده بخش
✦
مکن روز بر دشمن و دوست دخش
#59
چو خواهی که داردت پیروزبخت
✦
جهاندار و با لشکر و تاج و تخت
#60
زچیزکسان دست کوتاه دار
✦
روان را سوی راستی راه دار
#61
چو عنوان آن نامه برگشت خشک
✦
برو برنهادند مهری زمشک
#62
بران مهر بنهاد قیصر نگین
✦
فرستاده را داد وکرد آفرین
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.