#1
به سلم آگهی رفت ازین رزمگاه
✦
وزان تیرگی کاندر آمد به ماه
“Word reached Salm of the bloody battlefield, and of the darkness that had fallen upon their bright moon.”
#2
پس پشتش اندر یکی حصن بود
✦
برآورده سر تا به چرخ کبود
“Behind him stood a fortress impregnable, raising its crest to the blue firmament.”
#3
چنان ساخت کاید بدان حصن باز
✦
که دارد زمانه نشیب و فراز
“He planned to retreat to that citadel, knowing well that destiny brings both high and low fortunes.”
#4
هم این یک سخن قارن اندیشه کرد
✦
که برگاشتش سلم روی از نبرد
“This very thought was also pondered by Qaran, as soon as Salm turned his face from the battle.”
#5
کلانی دژش باشد آرامگاه
✦
سزد گر برو بربگیریم راه
“He said: 'That great fortress will be his refuge; it is right that we cut off his path to it.'”
#6
که گر حصن دریا شود جای اوی
✦
کسی نگسلاند ز بن پای اوی
“'For if that sea-encircled stronghold becomes his haven, no one will ever root him out.'”
#7
یکی جای دارد سر اندر سحاب
✦
به چاره برآورده از قعر آب
“'He holds a place whose summit touches the clouds, built by artifice from the depths of the waters.'”
#8
نهاده ز هر چیز گنجی به جای
✦
فگنده برو سایه پر همای
“'Where treasures of every kind are stored, over which the wing of the auspicious Homa casts its shade.'”
#9
مرا رفت باید بدین چاره زود
✦
رکاب و عنان را بباید بسود
“'I must make haste with this stratagem; I must press stirrup and rein without delay.'”
#10
اگر شاه بیند ز جنگ‌آوران
✦
به کهتر سپارد سپاهی گران
“'If the king approves, let him entrust the heavy army to a lesser commander.'”
#11
همان با درفش همایون شاه
✦
هم انگشتر تور با من به راه
“'And give me the royal auspicious banner, together with Tur's signet ring, to take on my way.'”
#12
بباید کنون چاره‌ای ساختن
✦
سپه را به حصن اندر انداختن
“'Now a ruse must be fashioned to cast our host into the inner fortress.'”
#13
من و گرد گرشاسپ وین تیره شب
✦
برین راز بر باد مگشای لب
“'I and brave Garshasp in this dark night—do not breathe a word of this secret to the wind!'”
#14
چو روی هوا گشت چون آبنوس
✦
نهادند بر کوههٔ پیل کوس
“When the face of the sky turned black as ebony, they bound the war-drums onto the saddles of the elephants.”
#15
همه نامداران پرخاشجوی
✦
ز خشکی به دریا نهادند روی
“All the renowned warlike chieftains turned their faces from the dry land toward the sea.”
#16
سپه را به شیروی بسپرد و گفت
✦
که من خویشتن را بخواهم نهفت
“Qaran entrusted the host to Shirwi and said: 'I shall conceal my identity.'”
#17
شوم سوی دژبان به پیغمبری
✦
نمایم بدو مهر انگشتری
“'I will go to the castellan as a messenger, showing him the seal of the signet ring.'”
#18
چو در دژ شوم برفرازم درفش
✦
درفشان کنم تیغ های بنفش
“'Once inside the fortress, I will raise the standard and draw forth the gleaming violet blades.'”
#19
شما روی یکسر سوی دژ نهید
✦
چنانک اندر آید دمید و دهید
“'Then march your forces toward the citadel, advancing swiftly as a rushing gale.'”
#20
سپه را به نزدیک دریا بماند
✦
به شیروی شیراوژن و خود براند
“He left the army near the sea with Shirwi, the lion-slayer, and rode forward alone.”
#21
بیامد چو نزدیکی دژ رسید
✦
سخن گفت و دژدار مهرش بدید
“When he arrived near the citadel, he spoke, and the fortress keeper saw the signet ring.”
#22
چنین گفت کز نزد تور آمدم
✦
بفرمود تا یک زمان دم زدم
“He said: 'I come from Prince Tur, who bade me hasten without a moment's rest.'”
#23
مرا گفت شو پیش دژبان بگوی
✦
که روز و شب آرام و خوردن مجوی
“'He said: Go to the castellan and tell him to seek no rest or food by day or night;'”
#24
کز ایدر درفش منوچهر شاه
✦
سوی دژ فرستد همی با سپاه
“'For from here, King Manuchehr sends his royal standard with a host toward the citadel.'”
#25
تو با او به نیک و به بد یار باش
✦
نگهبان دژ باش و بیدار باش
“'Stand by him through good and ill; guard the fortress and remain ever vigilant!'”
#26
چو دژبان چنین گفتها را شنید
✦
همان مهر انگشتری را بدید
“When the castellan heard these words and saw the seal of the signet ring,”
#27
همان گه در دژ گشادند باز
✦
بدید آشکارا ندانست راز
“He opened the gates of the citadel at once, seeing what was apparent but unknowing of the secret ruse.”
#28
نگر تا سخنگوی دهقان چه گفت
✦
که راز دل آن دید کو دل نهفت
“See what the wise storyteller said: that only he who guards his heart can discern true secrets.”
#29
مرا و تو را بندگی پیشه باد
✦
ابا پیشه‌مان نیز اندیشه باد
“Let service be our craft, and let wise reflection accompany our labor.”
#30
به نیک و به بد هر چه شاید بدن
✦
بباید همی داستان ها زدن
“Whatever good or ill may come to pass, stories must be told of it all.”
#31
چو دژدار و چون قارن رزمجوی
✦
یکایک به روی اندر آورده روی
“Thus the castellan and battle-seeking Qaran stood face to face;”
#32
یکی بدسگال و یکی ساده دل
✦
سپهبد به هر چاره آماده دل
“One malicious and cunning, the other simple-hearted; the commander prepared with every artifice.”
#33
همی جست آن روز تا شب زمان
✦
نه آگاه دژدار از آن بدگمان
“He waited for the day to turn to night, while the clueless castellan suspected no ill.”
#34
به بیگانه بر مهر خویشی نهاد
✦
بداد از گزافه سر و دژ به باد
“The castellan gave his love to a stranger, and recklessly gave his head and fortress to the wind.”
#35
چو شب روز شد قارن رزمخواه
✦
درفشی برافراخت چون گرد ماه
“When night gave way to day, Qaran the warrior raised a banner bright as the full moon.”
#36
خروشید و بنمود یک یک نشان
✦
به شیروی و گردان گردن کشان
“He shouted and gave signals one by one to Shirwi and the noble champions.”
#37
چو شیروی دید آن درفش یلی
✦
به کین روی بنهاد با پردلی
“When Shirwi saw that heroic standard, he charged in vengeance with a lion's courage.”
#38
در حصن بگرفت و اندر نهاد
✦
سران را ز خون بر سر افسر نهاد
“They seized the fortress gates and rushed inside, crowning the enemy leaders with their own blood.”
#39
به یک دست قارن به یک دست شیر
✦
به سر گرز و تیغ آتش و آب زیر
“With Qaran on one side and Shirwi on the other, maces and swords rained down like fire above, and blood like water below.”
#40
چو خورشید بر تیغ گنبد رسید
✦
نه آیین دژ بد نه دژبان پدید
“By the time the radiant sun reached the dome of midday, neither the fortress remained nor its castellan.”
#41
نه دژ بود گفتی نه کشتی بر آب
✦
یکی دود دیدی سراندر سحاب
“You would say no citadel had ever stood there, nor ships upon the water; only smoke billowing into the clouds.”
#42
درخشیدن آتش و باد خاست
✦
خروش سواران و فریاد خاست
“Flashing fire gleamed, violent winds arose, and the roar of warriors and screams echoed everywhere.”
#43
چو خورشید تابان ز بالا بگشت
✦
چه آن دژ نمود و چه آن پهن دشت
“As the shining sun turned down from its peak, the wide plain and the citadel looked as one ruin.”
#44
بکشتند از ایشان فزون از شمار
✦
همی دود از آتش برآمد چو قار
“They slaughtered countlessly among them, and black smoke rose from the blaze like pitch.”
#45
همه روی دریا شده قیرگون
✦
همه روی صحرا شده جوی خون
“The surface of the sea turned black as pitch, and the face of the desert became a river of blood.”