✦

دوره اساطیری (پیشدادیان)

فریدون

❖

50 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۱۱ - نابینا شدن فریدون از داغ ایرج

فریدون نهاده دو دیده به راه

✦

سپاه و کلاه آرزومند شاه

چو هنگام برگشتن شاه بود

✦

پدر زان سخن خود کی آگاه بود

همی شاه را تخت پیروزه ساخت

✦

همی تاج را گوهر اندر نشاخت

پذیره شدن را بیاراستند

✦

می و رود و رامشگران خواستند

تبیره ببردند و پیل از درش

✦

ببستند آذین به هر کشورش

به زین اندرون بود شاه و سپاه

✦

یکی گرد تیره برآمد ز راه

هیونی برون آمد از تیره گرد

✦

نشسته برو سوگواری به درد

خروشی برآورد دل سوگوار

✦

یکی زر تابوتش اندر کنار

به تابوت زر اندرون پرنیان

✦

نهاده سر ایرج اندر میان

#10

ابا ناله و آه و با روی زرد

✦

به پیش فریدون شد آن شوخ مرد

#11

ز تابوت زر تخته برداشتند

✦

که گفتار او خوار پنداشتند

#12

ز تابوت چون پرنیان برکشید

✦

سر ایرج آمد بریده پدید

#13

بیافتاد ز اسپ آفریدون به خاک

✦

سپه سر به سر جامه کردند چاک

#14

سیه شد رخ و دیدگان شد سپید

✦

که دیدن دگرگونه بودش امید

#15

چو خسرو بران‌گونه آمد ز راه

✦

چنین بازگشت از پذیره سپاه

#16

دریده درفش و نگونسار کوس

✦

رخ نامداران به رنگ آبنوس

#17

تبیره سیه کرده و روی پیل

✦

پراکنده بر تازی اسپانش نیل

#18

پیاده سپهبد پیاده سپاه

✦

پر از خاک سر برگرفتند راه

#19

خروشیدن پهلوانان به درد

✦

کنان گوشت تن را بران رادمرد

#20

برین گونه گردد به ما بر سپهر

✦

بخواهد ربودن چو بنمود چهر

#21

مبر خود به مهر زمانه گمان

✦

نه نیکو بود راستی در کمان

#22

چو دشمنش گیری نمایدت مهر

✦

و گر دوست خوانی نبینیش چهر

#23

یکی پند گویم ترا من درست

✦

دل از مهر گیتی ببایدت شست

#24

سپه داغ دل شاه با های و هوی

✦

سوی باغ ایرج نهادند روی

#25

به روزی کجا جشن شاهان بدی

✦

وزان پیشتر بزمگاهان بدی

#26

فریدون سر شاه پور جوان

✦

بیامد ببر برگرفته نوان

#27

بر آن تخت شاهنشهی بنگرید

✦

سر شاه را نزدر تاج دید

#28

همان حوض شاهان و سرو سهی

✦

درخت گلفشان و بید و بهی

#29

تهی دید از آزادگان جشنگاه

✦

به کیوان برآورده گرد سیاه

#30

همی سوخت باغ و همی خست روی

✦

همی ریخت اشک و همی کند موی

#31

میان را به زنار خونین ببست

✦

فکند آتش اندر سرای نشست

#32

گلستانش برکند و سروان بسوخت

✦

به یکبارگی چشم شادی بدوخت

#33

نهاده سر ایرج اندر کنار

✦

سر خویشتن کرد زی کردگار

#34

همی گفت کای داور دادگر

✦

بدین بی‌گنه کشته اندر نگر

#35

به خنجر سرش کنده در پیش من

✦

تنش خورده شیران آن انجمن

#36

دل هر دو بیداد از آن سان بسوز

✦

که هرگز نبینند جز تیره روز

#37

به داغی جگرشان کنی آژده

✦

که بخشایش آرد بریشان دده

#38

همی خواهم از روشن کردگار

✦

که چندان زمان یابم از روزگار

#39

که از تخم ایرج یکی نامور

✦

بیاید برین کین ببندد کمر

#40

چو دیدم چنین زان سپس شایدم

✦

اگر خاک بالا بپیمایدم

#41

برین‌گونه بگریست چندان بزار

✦

همی تا گیا رستش اندر کنار

#42

زمین بستر و خاک بالین او

✦

شده تیره روشن جهان‌بین او

#43

در بار بسته گشاده زبان

✦

همی گفت کای داور راستان

#44

کس از تاجداران بدین‌سان نمرد

✦

که مُرده‌ست این نامبردار گُرد

#45

سرش را بریده به زار اهرمن

✦

تنش را شده کام شیران کفن

#46

خروشی به زاری و چشمی پرآب

✦

ز هر دام و دد برده آرام و خواب

#47

سراسر همه کشورش مرد و زن

✦

به هر جای کرده یکی انجمن

#48

همه دیده پرآب و دل پر ز خون

✦

نشسته به تیمار و گرم اندرون

#49

همه جامه کرده کبود و سیاه

✦

نشسته به اندوه در سوگ شاه

#50

چه مایه چنین روز بگذاشتند

✦

همه زندگی مرگ پنداشتند

فریدون

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما