#1
دبیر جهاندیده را پیش خواند
✦
ازان چاره و چنگ چندی براند
“He called forth an experienced scribe, and recounted his strategies and battles.”
#2
بر تخت بنشست فرخ دبیر
✦
قلم خواست و قرطاس و مشک و عبیر
“The fortunate scribe sat upon the throne, calling for pen, parchment, musk, and ambergris.”
#3
نخستین که نوک قلم شد سیاه
✦
گرفت آفرین بر خداوند ماه
“First, as the tip of his pen turned black, he began with praise for the Lord of the Moon.”
#4
خداوند کیوان و ناهید و هور
✦
خداوند پیل و خداوند مور
“Lord of Saturn, Venus, and the Sun; Lord of the elephant and Lord of the ant.”
#5
خداوند پیروزی و فرهی
✦
خداوند دیهیم و شاهنشهی
“Lord of victory and Divine Glory; Lord of the crown and supreme kingship.”
#6
خداوند جان و خداوند رای
✦
خداوند نیکی‌ده و رهنمای
“Lord of life and Lord of intellect; the Bestower of good and the divine Guide.”
#7
ازو جاودان کام گشتاسپ شاد
✦
به مینو همه یاد لهراسپ باد
“May Goshtasp's desires be joyfully fulfilled through Him forever, and may Lohrasp be remembered in Paradise.”
#8
رسیدم به راهی به توران زمین
✦
که هرگز نخوانم برو آفرین
“I traversed a path into the land of Turan upon which I would never utter praise.”
#9
اگر برگشایم سراسر سخن
✦
سر مرد نو گردد از غم کهن
“If I were to unfold the full account, even a young man's head would grow old with ancient grief.”
#10
چه دستور باشد مرا شهریار
✦
بخوانم برو نامهٔ کارزار
“How does the King command me? Shall I read to him the chronicle of battle?”
#11
به دیدار او شاد و خرم شوم
✦
ازین رنج دیرینه بی‌غم شوم
“I long to grow joyful and prosperous in his presence, freed from this long-standing toil.”
#12
وزان چاره‌هایی که من ساختم
✦
که تا دل ز کینه بپرداختم
“And of those stratagems I devised until my heart was cleansed of vengeance.”
#13
به رویین دژ ارجاسپ و کهرم نماند
✦
جز از مویه و درد و ماتم نماند
“In the Bronze Fortress, nothing remains of Arjasp and Kohram save for lamentation, pain, and mourning.”
#14
کسی را ندادم به جان زینهار
✦
گیا در بیابان سرآورد بار
“I granted quarter to no living soul among them; even the grass in the desert brought forth its fruit.”
#15
همی مغز مردم خورد شیر و گرگ
✦
جز از دل نجوید پلنگ سترگ
“The lion and wolf now feed upon human brains, while the fierce leopard seeks nothing but human hearts.”
#16
فلک روشن از تاج گشتاسپ باد
✦
زمین گلشن شاه لهراسپ باد
“May the heavens shine with the crown of Goshtasp, and may the earth be a garden for King Lohrasp!”
#17
چو بر نامه بر مهر اسفندیار
✦
نهادند و جستند چندی سوار
“When they placed Esfandiyar's seal upon the letter, they sought out several swift riders.”
#18
هیونان کفک‌افگن و تیزرو
✦
به ایران فرستاد سالار نو
“The new commander dispatched foam-mouthed, swift-footed camels toward Iran.”
#19
بماند از پی پاسخ نامه را
✦
بکشت آتش مرد بدکامه را
“He waited behind for the answer to his missive, having extinguished the fire of malignant foes.”
#20
بسی برنیامد که پاسخ رسید
✦
یکی نامه بد بند بد را کلید
“Not long after, the reply arrived—a letter that served as the key to unlock hard bonds.”
#21
سر پاسخ نامه بود از نخست
✦
که پاینده بادآنک نیکی بجست
“The opening of the response began: 'May he endure forever who sought righteousness!'”
#22
خرد یافته مرد یزدان شناس
✦
به نیکی ز یزدان شناسد سپاس
“'A wise man who knows God recognizes that gratitude for good comes from God.'”
#23
دگر گفت کز دادگر یک خدای
✦
بخواهیم کو باشدت رهنمای
“'Further he said: We ask the One Just God that He may ever be your guide.'”
#24
درختی بکشتم به باغ بهشت
✦
کزان بارورتر فریدون نکشت
“'I planted a tree in the garden of Paradise, more fruitful than any Fereydun ever planted.'”
#25
برش سرخ یاقوت و زر آمدست
✦
همه برگ او زیب و فر آمدست
“'Its fruit has come forth as red ruby and gold; all its foliage is adornment and divine glory.'”
#26
بماناد تا جاودان این درخت
✦
ترا باد شادان دل و نیک‌بخت
“'May this tree remain forever! May your heart be joyful and blessed!'”
#27
یکی آنک گفتی که کین نیا
✦
بجستم پر از چاره و کیمیا
“'First, concerning what you said: that you sought vengeance for our ancestor with skill and alchemy...'”
#28
دگر آنک گفتی ز خون ریختن
✦
به تنها به رزم اندر آویختن
“'And second, what you mentioned of shedding blood and fighting single-handedly in battle...'”
#29
تن شهریاران گرامی بود
✦
که از کوشش سخت نامی بود
“'The person of rulers is precious, though famous through hard striving.'”
#30
نگهدار تن باش و آن خرد
✦
که جان را به دانش خرد پرورد
“'Protect your body and safeguard wisdom, for intellect nourishes the soul with knowledge.'”
#31
سه دیگر که گفتی به جان زینهار
✦
ندادم کسی را ز چندان سوار
“'Third, what you said: that you gave quarter to no single warrior among so many...'”
#32
همیشه دلت مهربان باد و گرم
✦
پر از شرم جان لب پر آوای نرم
“'May your heart ever be kind and warm, your soul full of modesty, your lips filled with gentle speech.'”
#33
مبادا ترا پیشه خون ریختن
✦
نه بی‌کینه با مهتر آویختن
“'Let not blood-spilling be your trade, nor fighting with noble elders without cause.'”
#34
به کین برادرت بی سی و هشت
✦
از اندازه خون ریختن درگذشت
“'For the vengeance of your thirty-eight brothers, the bloodshed exceeded all measure.'”
#35
و دیگر کزان پیر گشته نیا
✦
ز دل دور کرده بد و کیمیا
“'And also for that aged grandfather, whose heart was free from evil and deceit.'”
#36
چو خون ریختندش تو خون ریختی
✦
چو شیران جنگی برآویختی
“'When they spilled his blood, you spilled theirs, fighting fiercely like warring lions.'”
#37
همیشه بدی شاد و به روزگار
✦
روان را خرد بادت آموزگار
“'May you ever be glad and favored by time, with wisdom as the instructor of your soul!'”
#38
نیازست ما را به دیدار تو
✦
بدان پر خرد جان بیدار تو
“'We stand in need of seeing your face, and that wise, awake soul of yours.'”
#39
چه نامه بخوانی بنه بر نشان
✦
بدین بارگاه آی با سرکشان
“'When you read this letter, make haste and come to this court together with the chieftains.'”
#40
هیون تگاور ز در بازگشت
✦
همه شهر ایران پرآواز گشت
“The swift camel-riders turned back from the portal, and the whole city of Iran filled with clamor.”
#41
سوار هیونان چو باز آمدند
✦
به نزد تهمتن فراز آمدند
“When the camel-riders returned, they came before the mighty champion.”