بخش ۲۶ - ستایش محمود غزنوی و سخن فردوسی دربارهٔ نظم شاهنامه
#1
چو این نامه افتاد در دست من
✦
به ماهی گراینده شد شست من
#2
نگه کردم این نظم سست آمدم
✦
بسی بیت ناتندرست آمدم
#3
من این زان بگفتم که تا شهریار
✦
بداند سخن گفتن نابکار
#4
دو گوهر بد این با دو گوهر فروش
✦
کنون شاه دارد به گفتار گوش
#5
سخن چون بدین گونه بایدت گفت
✦
مگو و مکن طبع با رنج جفت
#6
چو بند روان بینی و رنج تن
✦
به کانی که گوهر نیابی مکن
#7
چو طبعی نباشد چو آب روان
✦
مبر سوی این نامهٔ خسروان
#8
دهن گر بماند ز خوردن تهی
✦
ازان به که ناساز خوانی نهی
#9
یکی نامه بود از گه باستان
✦
سخنهای آن برمنش راستان
#10
چو جامی گهر بود و منثور بود
✦
طبایع ز پیوند او دور بود
#11
گذشته برو سالیان شش هزار
✦
گر ایدونک پرسش نماید شمار
#12
نبردی به پیوند او کس گمان
✦
پر اندیشه گشت این دل شادمان
#13
گرفتم به گوینده بر آفرین
✦
که پیوند را راه داد اندرین
#14
اگرچه نپیوست جز اندکی
✦
ز رزم و ز بزم از هزاران یکی
#15
همو بود گوینده را راه بر
✦
که بنشاند شاهی ابر گاه‌بر
#16
همی یافت از مهتران ارج و گنج
✦
ز خوی بد خویش بودی به رنج
#17
ستایندهٔ شهریاران بدی
✦
به کاخ افسر نامداران بدی
#18
به شهر اندرون گشته گشتی سخن
✦
ازو نو شدی روزگار کهن
#19
من این نامه فرخ گرفتم به فال
✦
بسی رنج بردم به بسیار سال
#20
ندیدم سرافراز بخشنده‌ای
✦
به گاه کیان‌بر درخشنده‌ای
#21
مرا این سخن بر دل آسان نبود
✦
بجز خامشی هیچ درمان نبود
#22
نشستنگه مردم نیک‌بخت
✦
یکی باغ دیدم سراسر درخت
#23
به جایی نبد هیچ پیدا درش
✦
بجز نام شاهی نبد افسرش
#24
که گر در خور باغ بایستمی
✦
اگر نیک بودی بشایستمی
#25
سخن را چو بگذاشتم سال بیست
✦
بدان تا سزاوار این رنج کیست
#26
ابوالقاسم آن شهریار جهان
✦
کزو تازه شد تاج شاهنشاهان
#27
جهاندار محمود با فر و جود
✦
که او را کند ماه و کیوان سجود
#28
سر نامه را نام او تاج گشت
✦
به فرش دل تیره چون عاج گشت
#29
به بخش و به داد و به رای و هنر
✦
نبد تاج را زو سزاوارتر
#30
بیامد نشست از بر تخت داد
✦
جهاندار چون او ندارد به یاد
#31
ز شاهان پیشی همی بگذرد
✦
کسی داستان را همی نشمرد
#32
چه دینار بر چشم او بر چه خاک
✦
به رزم و به بزم اندرش نیست باک
#33
گه بزم زر و گه رزم تیغ
✦
ز خواهنده هرگز ندارد دریغ
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.