بخش ۲۴ - سخن دقیقی: تهمت گرزَم، بستن اسفندیار به زنجیر و زندان گنبدان
#1
چو آگاه شد شاه کامد پسر
✦
کلاه کیان بر نهاده بسر
#2
مهان و کهانرا همه خواند پیش
✦
همه زند و استا به نزدیک خویش
#3
همه موبدان را به کرسی نشاند
✦
پس آن خسرو تیغ‌زن را بخواند
#4
بیامد گو و دست کرده بکش
✦
به پیش پدر شد پرستار فش
#5
شه خسروان گفت با موبدان
✦
بدان رادمردان و اسپهبدان
#6
چه گویید گفتا که آزاده‌اید
✦
به سختی همه پرورش داده‌اید
#7
به گیتی کسی را که باشد پسر
✦
بدو شاد باشد دل تاجور
#8
به هنگام شیرین به دایه دهد
✦
یکی تاج زرینش بر سر نهد
#9
همی داردش تا شود چیره دست
✦
بیاموزدش خوردن و بر نشست
#10
بسی رنج بیند گرانمایه مرد
✦
سورای کندش آزموده نبرد
#11
چو آزاده را ره به مردی رسد
✦
چنان زر که از کان به زردی رسد
#12
مراورا بجوید چو جویندگان
✦
ورا بیش گویند گویندگان
#13
سواری شود نیک و پیروز رزم
✦
سرانجمنها به رزم و به بزم
#14
چو نیرو کند با سرو یال و شاخ
✦
پدر پیر گشته نشسته به کاخ
#15
جهان را کند یکسره زو تهی
✦
نباشد سزاوار تخت مهی
#16
ندارد پدر جز یکی نام تخت
✦
نشسته در ایوان نگهبان رخت
#17
پسر را جهان و درفش و سپاه
✦
پدر را یکی تاج و زرین کلاه
#18
نباشد بران پور همداستان
✦
پسندند گردان چنین داستان
#19
ز بهر یکی تاج و افسر پسر
✦
تن باب را دور خواهد ز سر
#20
کند با سپاهش پس آهنگ اوی
✦
نهاده دلش نیز بر جنگ اوی
#21
چه گویید پیران که با این پسر
✦
چه نیکو بود کار کردن پدر
#22
گزینانش گفتند کای شهریار
✦
نیاید خود این هرگز اندر شمار
#23
پدر زنده و پور جویای گاه
✦
ازین خام‌تر نیز کاری مخواه
#24
جهاندار گفتا که اینک پسر
✦
که آهنگ دارد به جای پدر
#25
ولیکن من او را به چوبی زنم
✦
که گیرند عبرت همه برزنم
#26
ببندم چنانش سزاوار پس
✦
ببندی که کس را نبستست کس
#27
پسر گفت کای شاه آزاده‌خوی
✦
مرا مرگ تو کی کند آرزوی
#28
ندانم گناهی من ای شهریار
✦
که کردستم اندر همه روزگار
#29
به جان تو ای شاه گر بد به دل
✦
گمان برده‌ام پس سرم بر گسل
#30
ولیکن تو شاهی و فرمان تراست
✦
تراام من و بند و زندان تراست
#31
کنون بند فرما و گر خواه کش
✦
مرا دل درستست و آهسته هش
#32
سر خسروان گفت بند آورید
✦
مر او را ببندید و زین مگذرید
#33
به پیش آوریدند آهنگران
✦
غل و بند و زنجیرهای گران
#34
دران انجمن کس به خواهش زبان
✦
نجنبید بر شهریار جهان
#35
ببستند او را سر و دست و پای
✦
به پیش جهاندار گیهان خدای
#36
چنانش ببستند پای استوار
✦
که هرکش همی دید بگریست زار
#37
چو کردند زنجیر در گردنش
✦
بفرمود بسته به در بردنش
#38
بیارید گفتا یکی پیل نر
✦
دونده پرنده چو مرغی به پر
#39
فراز آوریدند پیلی چو نیل
✦
مر او را ببستند بر پشت پیل
#40
چو بردندش از پیش فرخ پدر
✦
دو دیده پر از آب و رخساره‌تر
#41
فرستاده سوی دژ گنبدان
✦
گرفته پس و پیش اسپهبدان
#42
پر از درد بردند بر کوهسار
✦
ستون آوریدند ز آهن چهار
#43
به کرده ستونها بزرگ آهنین
✦
سر اندر هوا و بن اندر زمین
#44
مر او را برانجا ببستند سخت
✦
ز تختش بیفگند و برگشت بخت
#45
نگهبان او کرد پس‌اند مرد
✦
گو پهلوان زاده با داغ و درد
#46
بدان تنگی اندر همی زیستی
✦
زمان تا زمان زار بگریستی
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.