بخش ۲۲ - سخن دقیقی: توطئهٔ گرزَم علیه اسفندیار و بدگمانی گشتاسپ
#1
یکی روز بنشست کی شهریار
✦
به رامش بخورد او می خوش‌گوار
#2
یکی سرکشی بود نامش گُرَزم
✦
گوی نامجو آزموده به رزم
#3
به دل کین همی داشت ز اسفندیار
✦
ندانم چه شان بود از آغاز کار
#4
به هر جای کاواز او آمدی
✦
ازو زشت گفتی و طعنه زدی
#5
نشسته بد او پیش فرخنده شاه
✦
رخ از درد زرد و دل از کین تباه
#6
فراز آمد از شاهزاده سخن
✦
نگر تا چه بد آهو افگند بن
#7
هوازی یکی دست بر دست زد
✦
چو دشمن بود گفت فرزند بد
#8
فرازش نباید کشیدن به پیش
✦
چنین گفت آن موبد راست کیش
#9
که چون پور با سهم و مهتر شود
✦
ازو باب را روز بتر شود
#10
رهی کز خداوند سر برکشید
✦
از اندازه‌اش سر بباید برید
#11
چو از رازدار این شنیدم نخست
✦
نیامد مرا این گمانی درست
#12
جهانجوی گفت این سخن چیست باز
✦
خداوند این راز که وین چه راز
#13
کیان شاه را گفت کای راست گوی
✦
چنین راز گفتن کنون نیست روی
#14
سر شهریاران تهی کرد جای
✦
فریبنده را گفت نزد من آی
#15
بگوی این همه سر بسر پیش من
✦
نهان چیست زان اژدها کیش من
#16
گُرَزم بد آهوش گفت از خرد
✦
نباید جز آن چیز کاندر خورد
#17
مرا شاه کرد از جهان بی‌نیاز
✦
سزد گر ندارم بد از شاه باز
#18
ندارم من از شاه خود باز پند
✦
وگرچه مر او را نیاید پسند
#19
که گر راز گویمش و او نشنود
✦
به از راز کردنش پنهان شود
#20
بدان ای شهنشاه کاسفندیار
✦
بسیچد همی رزم را روی کار
#21
بسی لشکر آمد به نزدیک اوی
✦
جهانی سوی او نهادست روی
#22
بر آنست اکنون که بندد ترا
✦
به شاهی همی بد پسندد ترا
#23
تراگر به دست آورید و ببست
✦
کند مر جهان را همه زیردست
#24
تو دانی که آنست اسفندیار
✦
که اورا به رزم اندرون نیست یار
#25
چنو حلقه کرد آن کمند بتاب
✦
پذیره نیارد شدن آفتاب
#26
کنون از شنیده بگفتمت راست
✦
تو به دان کنون رای و فرمان تراست
#27
چو با شاه ایران گُرَزم این براند
✦
گو نامبردار خیره بماند
#28
چنین گفت هرگز که دید این شگفت
✦
دژم گشت وز پور کینه گرفت
#29
نخورد ایچ می نیز و رامش نکرد
✦
ابی بزم بنشست با باد سرد
#30
از اندیشگان نامد آن شبش خواب
✦
ز اسفندیارش گرفته شتاب
#31
چو از کوهساران سپیده دمید
✦
فروغ ستاره ببد ناپدید
#32
بخواند آن جهاندیده جاماسپ را
✦
کجا بیش دیدست لهراسپ را
#33
بدو گفت شو پیش اسفندیار
✦
بخوان و مر او را به ره باش یار
#34
بگویش که برخیز و نزد من آی
✦
چو نامه بخوانی به ره بر مپای
#35
که کاری بزرگست پیش اندرا
✦
تو پایی همی این همه کشورا
#36
یکی کار اکنون همی بایدا
✦
که بی‌تو چنین کار برنایدا
#37
نوشته نوشتش یکی استوار
✦
که ای نامور فرخ اسفندیار
#38
فرستادم این پیر جاماسپ را
✦
که دستور بد شاه لهراسپ را
#39
چو او را ببینی میان را ببند
✦
ابا او بیا بر ستور نوند
#40
اگر خفته‌ای زود برجه به پای
✦
وگر خود بپایی زمانی مپای
#41
خردمند شد نامهٔ شاه برد
✦
به تازنده کوه و بیابان سپرد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.