#1
چو اسفندیار آن گو تهمتن
✦
خداوند اورنگ با سهم و تن
“When Esfandiyar, that mighty brave hero and possessor of majestic power,”
#2
ازان کوه بشنید بانگ پدر
✦
به زاری به پیش اندر افگند سر
“Heard his father's cry echoing from the mountain, he sorrowfully bowed his head.”
#3
خرامیده نیزه به چنگ اندرون
✦
ز پیش پدر سر فگنده نگون
“With spear firmly gripped in hand, he marched forward with head held low before his father.”
#4
یکی دیزه‌ای بر نشسته بلند
✦
بسان یکی دیو جسته ز بند
“Mounted upon a tall dark charger, he charged like a demon unleashed from its bonds.”
#5
بدان لشکر دشمن اندر فتاد
✦
چنان چون در افتد به گلبرگ باد
“He hurled himself into the enemy host, just as a fierce wind falls upon rose petals.”
#6
همی کشت ازیشان و سر می‌برید
✦
ز بیمش همی مرد هرکش بدید
“He slaughtered them and severed heads; whoever saw him perished from sheer terror.”
#7
چو بستور پور زریر سوار
✦
ز خیمه خرامید زی اسپ‌دار
“When Bastur, the young son of Zarir the knight, stepped forth from the tent toward the stable-master,”
#8
یکی اسپ آسودهٔ تیزرو
✦
جهنده یکی بود آگنده خو
“He sought a well-rested, swift steed—a fiery horse full of vigor.”
#9
طلب کرد از اسپ‌دار پدر
✦
نهاد از بر او یکی زین زر
“He requested it from his father's horse-keeper and placed a golden saddle upon its back.”
#10
بیاراست و برگستوران برفگند
✦
به فتراک بر بست پیچان کمند
“He arrayed the steed, cast bards upon it, and bound a coiled lasso to the saddlebow.”
#11
بپوشید جوشن بدو بر نشست
✦
ز پنهان خرامید نیزه به دست
“Donning armor, he mounted the horse and secretly advanced with spear in hand.”
#12
ازین سان خرامید تا رزمگاه
✦
سوی باب کشته بپیمود راه
“Thus he rode unto the battleground, seeking out the path toward his fallen father.”
#13
همی تاخت آن بارهٔ تیزگرد
✦
همی آخت کینه همی کشت مرد
“Spurring his swift steed, he harbored hatred and struck down warriors as he went.”
#14
از آزادگان هرک دیدی به راه
✦
بپرسیدی از نامدار سپاه
“From every noble warrior he met along the way, he inquired of the renowned leader of the army.”
#15
کجا اوفتادست گفتی زریر
✦
پدر آن نبرده سوار دلیر
“'Where has Zarir fallen?' he asked, 'My father, that battle-proven brave knight?'”
#16
یکی مرد بد نام او اردشیر
✦
سواری گرانمایه گردی دلیر
“There was a noble hero named Ardashir, a warrior of great worth and valor.”
#17
بپرسید ازو راه فرزند خرد
✦
سوی بابکش راه بنمود گرد
“The young son asked him the way, and the hero guided him toward his father.”
#18
فگندست گفتا میان سپاه
✦
به نزدیکی آن درفش سیاه
“He said: 'He lies amid the battlefield, near that black banner.'”
#19
برو زود کانجا فتادست اوی
✦
مگر باز بینیش یک بار روی
“'Hasten there, for he lies fallen; perhaps you may behold his face once more.'”
#20
پس آن شاهزاده برانگیخت بور
✦
همی کشت گرد و همی کرد شور
“Then the prince spurred his bay steed, cutting down warriors and causing turmoil.”
#21
بدان تاختن تا بر او رسید
✦
چو او را بدان خاک کشته بدید
“He charged on until he reached him, beholding him slain upon that earth.”
#22
بدیدش مر او را چو نزدیک شد
✦
جهان فروزانش تاریک شد
“When he drew near and saw him, the bright world turned pitch black before his eyes.”
#23
برفتش دل و هوش وز پشت زین
✦
فگند از برش خویشتن بر زمین
“Heart and consciousness departed from him; he threw himself down from the saddle to the ground.”
#24
همی گفت کای ماه تابان من
✦
چراغ دل و دیده و جان من
“He cried: 'O my radiant moon! Light of my heart, my eyes, and my soul!'”
#25
بران رنج و سختی بپروردیم
✦
کنون چون برفتی بکه اسپردیم
“'With such labor and hardship you raised me; now that you are gone, to whom have you entrusted me?'”
#26
ترا تا سپه داد لهراسپ شاه
✦
و گشتاسپ را داد تخت و کلاه
“'Ever since King Luhrasp gave you command of the army, and bestowed throne and crown upon Goshtasp,'”
#27
همی لشکر و کشور آراستی
✦
همی رزم را به آرزو خواستی
“'You adorned the host and the realm, and constantly sought battle with eager longing.'”
#28
کنون کت به گیتی برافروخت نام
✦
شدی کشته و نارسیده به کام
“'Now that your name illuminated the world, you lie slain without reaching your heart's desire.'”
#29
شوم زی برادرت فرخنده شاه
✦
فرود آی گویمش از خوب گاه
“'I shall go to your brother, the blessed King, and tell him to descend from his noble throne,'”
#30
که از تو نه این بد سزاوار اوی
✦
برو کینش از دشمنان بازجوی
“'For this was not the fate he deserved from you; go forth and seek vengeance for him from his foes!'”
#31
زمانی برین سان همی بود دیر
✦
پس آن باره را اندر آورد زیر
“For a long while he wept in this manner, then mounted his steed once more.”
#32
همی رفت با بانگ تا نزد شاه
✦
که بنشسته بود از بر رزمگاه
“He rode weeping and wailing to the King, who sat watching over the field of battle.”
#33
شه خسروان گفت کای جان باب
✦
چرا کردی این دیدگان پر ز آب
“The sovereign of kings said: 'O heart of your father! Why are your eyes filled with tears?'”
#34
کیان زاده گفت ای جهانگیر شاه
✦
نبینی که بابم شد اکنون تباه
“The Kianian prince replied: 'O world-conquering King! Do you not see that my father has perished?'”
#35
پس آنگاه گفت ای جهانگیر شاه
✦
برو کینهٔ باب من بازخواه
“Then he pleaded: 'O world-conquering King! Go forth and demand vengeance for my father!'”
#36
بماندست بابم بران خاک خشک
✦
سیه ریش او پروریده به مشک
“'My father lies upon that dry dust, his black beard—once nourished with musk—now soiled in dust.'”
#37
چواز پور بشنید شاه این سخن
✦
سیاهش ببد روز روشن ز بن
“When the King heard these words from the youth, his bright day turned dark as pitch.”
#38
جهان بر جهانجوی تاریک شد
✦
تن پیل واریش باریک شد
“The world grew dark before the world-seeker, and his massive, elephant-like body withered with grief.”
#39
بیارید گفتا سیاه مرا
✦
نبردی قبا و کلاه مرا
“He commanded: 'Bring forth my black steed, my war tunic, and my battle helmet!'”
#40
که امروز من از پی کین اوی
✦
برانم ازین دشمنان خون به جوی
“'For today, to seek his revenge, I shall cause rivers of blood to flow from these enemies!'”
#41
یکی آتش انگیزم اندر جهان
✦
کزانجا به کیوان رسد دود آن
“'I shall ignite a fire in the world whose smoke shall ascend unto the sphere of Saturn!'”
#42
چو گردان بدیدند کز رزمگاه
✦
ازان تیره آوردگاه سپاه
“When the warriors beheld from the battlefield, amid the dark dust of the arming host,”
#43
که خسرو بسیچید آراستن
✦
همی رفت خواهد به کین خواستن
“That the sovereign was equipping himself and preparing to go forth for vengeance,”
#44
نباشیم گفتند همداستان
✦
که شاهنشه آن کدخدای جهان
“They said: 'We shall not consent that the King of Kings, the master of the world,'”
#45
به رزم اندر آید به کین خواستن
✦
چرا باید این لشکر آراستن
“'Should enter the fray himself to seek vengeance; why then did we assemble this host?'”
#46
گرانمایه دستور گفتش به شاه
✦
نبایدت رفتن بدان رزمگاه
“The noble minister spoke unto the King: 'Thou must not go in person to that battlefield.'”
#47
به بستور ده بارهٔ برنشست
✦
مر او را سوی رزم دشمن فرست
“'Give the warhorse unto Bastur, and send him forth to battle the enemy.'”
#48
که او آورد باز کین پدر
✦
ازان کش تو باز آوری خوب‌تر
“'For he shall exact vengeance for his father far more splendidly than even thou couldst achieve.'”