بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان
#1
بیامد سر سروران سپاه
✦
پسر تهم جاماسپ دستور شاه
#2
نبرده سواری گرامیش نام
✦
به مانندهٔ پور دستان سام
#3
یکی چرمه‌ای برنشسته سمند
✦
یکی گام زن بارهٔ بی‌گزند
#4
چمانندهٔ چرمهٔ نونده جوان
✦
یکی کوه پاره ست گوی روان
#5
به پیش صف چینیان ایستاد
✦
خداوند بهزاد را کرد یاد
#6
کدامست گفت از شما شیردل
✦
که آید سوی نیزهٔ جان گسل
#7
کجا باشد آن جادوی خویش کام
✦
کجا خواست نام و هزارانش نام
#8
برفت آن زمان پیش او نامخواست
✦
تو گفتی که همچو ستونست راست
#9
بگشتند هر دو سوار هژیر
✦
به گرز و به نیزه به شمشیر و تیر
#10
گرامی گوی بود با زور شیر
✦
نتابید با او سوار دلیر
#11
گرفت از گرامی نبرده گریغ
✦
گرامی کفش بود برنده تیغ
#12
گرامی خرامید با خشم تیز
✦
دل از کینهٔ کشتگان پر ستیز
#13
میان صف دشمن اندر فتاد
✦
پس از دامن کوه برخاست باد
#14
سپاه از دو رو بر هم آویختند
✦
و گرد از دو لشکر برانگیختند
#15
بدان شورش اندر میان سپاه
✦
ازان زخم گردان و گرد سیاه
#16
بیفتاد از دست ایرانیان
✦
درفش فروزندهٔ کاویان
#17
گرامی بدید آن درفش چو نیل
✦
که افگنده بودند از پشت پیل
#18
فرود آمد و بر گرفت آن ز خاک
✦
بیفشاند از خاک و بسترد پاک
#19
چو او را بدیدند گردان چین
✦
که آن نیزهٔ نامدار گزین
#20
ازان خاک برداشت ، بسترد و برد
✦
به گردش گرفتند مردان گرد
#21
ز هر سو به گردش همی تاختند
✦
به شمشیر دستش بینداختند
#22
درفش فریدون به دندان گرفت
✦
همی زد به یک دست گرز ای شگفت
#23
سرانجام کارش بکشتند زار
✦
بران گرم خاکش فگندند خوار
#24
دریغ آن نبرده سوار هژبر
✦
که بازش ندید آن خردمند پیر
#25
بیامد هم آنگاه بستور شیر
✦
نبرده کیان زاده پور زریر
#26
بکشت او ازان دشمنان بی‌شمار
✦
که آویخت اندر بد روزگار
#27
سرانجام برگشت پیروز و شاد
✦
به پیش پدر باز شد و ایستاد
#28
بیامد پس آن برگزیده سوار
✦
پس شهریار جهان نیوزار
#29
به زیر اندرون تیزرو شولکی
✦
که نبود چنان از هزاران یکی
#30
بیامد بران تیره آوردگاه
✦
به آواز گفت ای گزیده سپاه
#31
کدامست مرد از شما نامدار
✦
جهاندیده و گرد و نیزه‌گزار
#32
که پیش من آیند نیزه به دست
✦
که امروز در پیش مرد آمدست
#33
سواران چین پیش او تاختند
✦
برافگندنش را همی ساختند
#34
سوار جهانجوی مرد دلیر
✦
چو پیل دژآگاه و چون نره شیر
#35
همی گشت بر گرد مردان چین
✦
تو گفتی همی بر نوردد زمین
#36
بکشت از گوان جهان شست مرد
✦
دران تاختنها به گرز نبرد
#37
سرانجامش آمد یکی تیر چرخ
✦
چنان آمده بودش از چرخ برخ
#38
بیفتاد زان شولک خوب رنگ
✦
بمرد و نرست اینت فرجام جنگ
#39
دریغ آن سوار گرانمایه نیز
✦
که افگنده شد رایگان بر نه چیز
#40
که همچون پدر بود و همتای اوی
✦
دریغ آن نکو روی و بالای اوی
#41
چو کشته شد آن نامبرده سوار
✦
ز گردان به گردش هزاران هزار
#42
بهر گوشه‌ای بر هم آویختند
✦
ز روی زمین گرد انگیختند
#43
برآمد برین رزم کردن دو هفت
✦
کزیشان سواری زمانی نخفت
#44
زمینها پر از کشته و خسته شد
✦
سراپرده‌ها نیز بربسته شد
#45
در و دشتها شد همه لاله‌گون
✦
به دشت و بیابان همی رفت خون
#46
چنان بد ز بس کشته آن رزمگاه
✦
که بد می‌توانست رفتن به راه
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نامبرده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.