🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
27 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴۴ - پیشنهاد بهرام به خاقان چین برای برانداختن خسرو، رای پیران و گسیل حسنوی و زنگوی به ایران
چون بهرام گرد آگاه گشت که از خاک ایران فرستاده‌ای نامه‌ای سراسر راز به نزد خاقان چین آورده است، خروشان و خشمگین پیشگاه خاقان آمد و او را آفرین خواند. بهرام آواز برداشت که خسرو فریبکار، پنهانی نامه‌ها می‌فرستد تا گزندی به پیمان ما برساند؛ اکنون هنگام آن است که لشکری گران از جنگاوران چین برگزینی تا سراسر سرزمین ایران در فرمان تو درآید. من با تیغ بران، ایران و روم را خواهیدم گشود و تو را بر پهنه گیتی شاه خواهم خواند، چنان‌که شب‌هنگام پاسبانان مرزها به نام تو پاسبانی دهند. سر از تن خسرو بی‌هنر برخواهم گرفت و بساط دودمان ساسانیان را از بن برخواهم چید.

خاقان چین از گفتار جسورانه بهرام اندیشناک شد و دلش چون بیشه‌ای سرشار از گمان‌های پیچیده گشت. پس فرزانگان، دانایان و پیران دیرینه‌سال خویش را گرد آورد و راز پیشنهاد بهرام را بر ایشان آشکار ساخت. پیران خردمند پس از تأمل پاسخ دادند که پیکار با دودمان ساسانی کار آسانی نیست، اما گرچه پیمانه روزگار ساسانیان لبریز گشته، بهرام سالاری است دانای راه و پهلوانی است رزم‌آزموده. او در ایران هواخواهان و دوستان بی‌شمار دارد و چون خاقان نیز پشت و پناه او باشد، این طرح جسورانه به فرجام نیک خواهد رسید.

از تأیید فرزانگان، خرم‌آوازی در دل بهرام طنین‌انداخت و لب به خنده گشود. بزرگان چین توافق کردند که دو پهلوان جوان، رنج‌کش و کارآزموده را فرماندهی بخشند. در چین دو سرکش و مهتر نامدار بودند؛ یکی حسنوی و دیگری زنگوی. خاقان آن هر دو دلاور را به درگاه فراخواند، گنجینه‌ها و دینار فراوان بر ایشان بخشید و اندرز داد که در روز نبرد هوشیار باشند، همواره چشم بر فرمان بهرام دارند و گذرهای رود جیحون را استوار بدارند تا گرد از آب جیحون بر افلاک برافرازند. سپاهی گران از گردان شیردل به حسنوی و زنگوی سپرده شد. بانگ کوس رزم از بارگاه بهرام برآمد و از گرد سم سمنداران، رخ خورشید چون آبنوس تاریک گشت. در بامداد روز سفندارمذ، لشکر چین و بهرام از خاک چین روی به سوی سرزمین ایران نهادند.
#1
ازان پس چو بشنید بهرام گرد
✦
کز ایران به خاقان کسی نامه برد
#2
بیامد دمان پیش خاقان چین
✦
بدو گفت کای مهتر به آفرین
#3
شنیدم که آن ریمن بد هنر
✦
همی نامه سازد یک اندر دگر
#4
سپاهی دلاور ز چین برگزین
✦
بدان تا تو را گردد ایران زمین
#5
بگیرم به شمشیر ایران و روم
✦
تو راشاه خوانم بران مرز و بوم
#6
بنام تو بر پاسبانان به شب
✦
به ایران و توران گشایند لب
#7
ببرم سر خسرو بی‌هنر
✦
که مه پای بادا ازیشان مه سر
#8
چون من کهتری را ببندم میان
✦
ز بن برکنم تخم ساسانیان
#9
چو بشنید خاقان پر اندیشه شد
✦
ورا در دل اندیشه چون بیشه شد
#10
بخواند آنکس‌ان را که بودند پیر
✦
سخنگوی و داننده و یادگیر
#11
بدیشان بگفت آنچ بهرام گفت
✦
همه رازها برگشاد از نهفت
#12
چنین یافت پاسخ ز فرزانگان
✦
ز خویشان نزدیک و بیگانگان
#13
که این کارخوارست و دشوارنیز
✦
که بر تخم ساسان پرآمد قفیز
#14
ولیکن چو بهرم راند سپاه
✦
نماید خردمند را رای و راه
#15
به ایران بسی دوستدارش بود
✦
چو خاقان یکی خویش و یارش بود
#16
برآید ببخت تو این کار زود
✦
سخنهای بهرام باید شنود
#17
چو بشنید بهرام دل تازه شد
✦
بخندید و بر دیگر اندازه شد
#18
بران برنهادند یکسر گوان
✦
که بگزید باید دو مردجوان
#19
که زیبد بران هر دو بر مهتری
✦
همان رنج کش باید و لشکری
#20
به چین مهتری بود حسنوی نام
✦
دگر سرکشی بود زنگوی نام
#21
فرستاد خاقان یلان رابخواند
✦
به دیوان دینار دادن نشاند
#22
چنین گفت مهتر بدین هر دو مرد
✦
که هشیار باشید روز نبرد
#23
همیشه به بهرام دارید چشم
✦
چه هنگام شادی چه هنگام خشم
#24
گذرهای جیحون بدارید پاک
✦
ز جیحون به گردون برآرید خاک
#25
سپاهی دلاور بدیشان سپرد
✦
همه نامداران و شیران گرد
#26
برآمد ز درگاه بهرام کوس
✦
رخ خورشد از گرد چون آبنوس
#27
ز چین روی یکسر به ایران نهاد
✦
به روز سفندار مذ بامداد

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: