بخش ۱۱ - گریز خسرو به یزدان‌سرای، فداکاری بندوی و فریفتن سپاه بهرام با جامهٔ شاهی

#1

چوبهرام رفت اندر ایوان شاه

✦

گزین کرد زان لشکر کینه خواه

#2

زره‌دار و شمشیر زن سی‌هزار

✦

بدان تا شوند از پس شهریار

#3

چنین لشکری نامبردار و گرد

✦

ببهرام پور سیاوش سپرد

#4

وزان روی خسرو بیابان گرفت

✦

همی از بد دشمنان جان گرفت

#5

چنین تا بنزد رباطی رسید

✦

سر تیغ دیوار او ناپدید

#6

کجا خواندندیش یزدان سرای

✦

پرستشگهی بود و فرخنده جای

#7

نشستنگه سوکواران بدی

✦

بدو در سکوبا و مطران بدی

#8

چنین گفت خسرو به یزدان پرست

✦

که از خوردنی چیست کاید بدست

#9

سکوبا بدو گفت کای نامدار

✦

فطیرست با ترهٔ جویبار

#10

گرایدون که شاید بدین سان خورش

✦

مبادت جز از نوشه این پرورش

#11

ز اسب اندر آمد سبک شهریار

✦

همان آنک بودند با اوسوار

#12

جهانجوی با آن دو خسرو پرست

✦

گرفت از پی واژ برسم بدست

#13

بخوردند با شتاب چیزی که بود

✦

پس آنگه به زمزم بگفتند زود

#14

چنین گفت پس با سکوبا که می

✦

نداری تو ای پیرفرخنده پی

#15

بدو گفت ما می‌زخرما کنیم

✦

به تموز وهنگام گرما کنیم

#16

کنون هست لختی چو روشن گلاب

✦

به سرخی چو بیجاده در آفتاب

#17

هم آنگه بیاورد جامی نبید

✦

که شد رنگ خورشید زو ناپدید

#18

بخورد آن زمان خسرو از می سه جام

✦

می و نان کشکین که دارد بنام

#19

چو مغزش شد از بادهٔ سرخ گرم

✦

هم آنگه بخفت از بر ریگ نرم

#20

نهاد از بر ران بندوی سر

✦

روانش پر از درد و خسته جگر

#21

همان چون بخواب اندر آمد سرش

✦

سکوبای مهتر بیامد برش

#22

که از راه گردی برآمد سیاه

✦

دران گرد تیره فراوان سپاه

#23

چنین گفت خسرو که بد روزگار

✦

که دشمن بدین گونه شد خواستا ر

#24

نه مردم به کارست و نه بارگی

✦

فراز آمد آن روز بیچارگی

#25

بدو گفت بندوی بس چاره ساز

✦

که آمدت دشمن بتنگی فراز

#26

بدو گفت خسرو که ای نیک خواه

✦

مرا اندرین کار بنمای راه

#27

بدو گفت بندوی کای شهریار

✦

تو را چاره سازم بدین روزگار

#28

ولیکن فدا کرده باشم روان

✦

به پیش جهانجوی شاه جهان

#29

بدو گفت خسرو که دانای چین

✦

یکی خوب زد داستانی برین

#30

که هرکو کند بر درشاه کشت

✦

بیابد بدان گیتی اندر بهشت

#31

چو دیوار شهر اندر آمد زپای

✦

کلاته نباید که ماند بجای

#32

چو ناچیز خواهد شدن شارستان

✦

مماناد دیوار بیمارستان

#33

توگر چاره‌جویی دانی اکنون بساز

✦

هم از پاک یزدان نه‌ای بی‌نیاز

#34

بدو گفت بندوی کاین تاج زر

✦

مرا ده همین گوشوار و کمر

#35

همان لعل زرین چینی قبای

✦

چو من پوشم این را تو ایدر مپای

#36

برو با سپاهت هم اندر شتاب

✦

چو کشتی که موجش درآرد ز آب

#37

بکرد آن زمان هرچ بندوی گفت

✦

وزانجایگه گشت با باد جفت

#38

چو خسرو برفت از بر چاره جوی

✦

جهاندیده سوی سقف کرد روی

#39

که اکنون شما را بدین بر ز کوه

✦

بباید شدن ناپدید از گروه

#40

خود اندر پرستشگه آمد چو گرد

✦

بزودی در آهنین سخت کرد

#41

بپوشید پس جامهٔ زرنگار

✦

به سر برنهاد افسر شهریار

#42

بران بام برشد نه بر آرزوی

✦

سپه دید گرد اندورن چارسوی

#43

همی‌بود تا لشکر رزمساز

✦

رسیدند نزدیک آن دژ فراز

#44

ابرپای خاست آنگه از بام زود

✦

تن خویشتن را به لشکر نمود

#45

بدیدندش از دور با تاج زر

✦

همان طوق و آن گوشوار و کمر

#46

همی‌گفت هر کس که این خسروست

✦

که با تاج و با جامه‌های نوست

#47

چو بند وی شد بی‌گمان کان سپاه

✦

همی‌بازنشناسد او را ز شاه

#48

فرود آمد و جامهٔ خویش تفت

✦

بپوشید ناکام و بربام رفت

#49

چنین گفت کای رزمسازان نو

✦

کرا خوانم اندر شما پیش رو

#50

که پیغام دارم ز شاه جهان

✦

بگویم شنیده به پیش مهان

#51

چو پور سیاووش دیدش ببام

✦

منم پیش رو گفت بهرام نام

#52

بدو گفت گوید جهاندار شاه

✦

که من سخت پیچانم از رنج راه

#53

ستوران همه خسته و کوفته

✦

زراه دراز اندر آشوفته

#54

بدین خانهٔ سوکواران به رنج

✦

فرود آمدستیم با یار پنج

#55

چوپیدا شود چاک روز سپید

✦

کنم دل زکار جهان ناامید

#56

بیاییم با تو به راه دراز

✦

به نزدیک بهرام گردن فراز

#57

برین بر که گفتم نجویم زمان

✦

مگر یارمندی کند آسمان

#58

نیاکان ماآنک بودند پیش

✦

نگه داشتندی هم آیین وکیش

#59

اگرچه بدی بختشان دیر ساز

✦

ز کهتر نبرداشتندی نیاز

#60

کنون آنچ ما را به دل راز بود

✦

بگفتیم چون بخت ناساز بود

#61

زرخشنده خورشید تا تیره خاک

✦

نباشد مگر رای یزدان پاک

#62

چو سالار بشنید زو داستان

✦

به گفتار او گشت همداستان

#63

دگر هرکه بشنید گفتار اوی

✦

پر از درد شد دل ز کردار اوی

#64

فرود آمد آن شب بدانجا سپاه

✦

همی‌داشتی رای خسرو نگاه

#65

دگر روز بندوی بربام شد

✦

ز دیوار تا سوی بهرام شد

#66

بدو گفت کامروز شاه از نماز

✦

همانا نیاید به کاری فراز

#67

چنین هم شب تیره بیدار بود

✦

پرستندهٔ پاک دادار بود

#68

همان نیز خورشید گردد بلند

✦

زگرما نباید که یابد گزند

#69

بیاساید امروز و فردا پگاه

✦

همی‌راند اندر میان سپاه

#70

چنین گفت بهرام با مهتران

✦

که کاریست این هم سبک هم گران

#71

چو بر خسرو این کار گیریم تنگ

✦

مگر تیز گردد بیاید به جنگ

#72

بتنها تن او یکی لشکرست

✦

جهانگیر و بیدار و کنداورست

#73

وگر کشته آید به دشت نبرد

✦

برآرد ز ما نیز بهرام گرد

#74

هم آن به که امروز باشیم نیز

✦

وگر خوردنی نیست بسیار چیز

#75

مگر کو بدین هم نشان خوش منش

✦

بیاید به از جنگ وز سرزنش

#76

چنان هم همی‌بود تا شب ز کوه

✦

برآمد بگرد اندر آمد گروه

#77

سپاه اندرآمد ز هر پهلوی

✦

همی‌سوختند آتش از هر سوی

پادشاهی خسرو پرویز

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما