چون خورشید در تاریکی شب فرو رفت و بامداد پگاه سر برآورد، شهریار دادگر، بهرام گور، با لشکری آراسته روی سوی دشت نخچیرگاه نهاد. انبوه لشکریان از راه و بی‌راه گذشتند و یک ماه تمام در فراخنای بیابان ماندگار شدند. خیمه‌ها و سراپرده‌ها برافراشته گشت و دشت از غوغا و بانگ نخچیر پر شد. در آن دشت بزم و شکار برپا بود؛ می در جام‌ها می‌گردید، بوی کباب مرغان و شکار هوا را عطرآگین می‌ساخت و نغمه چنگ و رباب خاموشی شب را می‌شکافت. مردم شهر نیز چون بوی خوان شاهی شنیدند، برای دادوستد و دریافت دینار روی به بیابان آوردند، چنان‌که خروارها گوشت شکار و مرغان آبزی نصیب سفره خرد و بزرگ گشت.
چون ماهی برآمد و بهرام را هوای آرامش در دل افتاد، لشکریان را فرمان بازگشت داد. از گرد سم سواران، روز به رنگ لاژورد درآمد و گردی بس گران بر آسمان نشست. در میان راه، شارستانی بزرگ و آباد پدیدار گشت. شاه بهرام بنه و لشکر را پس نهاد و خود به تنهایی، برای سرکشی از حال مردمان، پا به کوی و برزن نهاد. در میان ده، به سرایی بسیار ویران رسید؛ خانه‌ای با درگاهی شکسته و بام فرو ریخته. صاحب خانه، پیرمردی پردرد، پیش آمد و بر شاه نماز برد. بهرام از علت ویرانی آن سرا پرسید و پیر پاسخ داد که این بخت بد اوست و در این ویرانه نه گاوی هست، نه خری، نه جامه‌ای و نه خردی؛ سرایش پر از سرگین گوسفندان و بی‌نواست. فرشیدورد با شکوه‌های تلخ، شاه را از خانه راند و گفت که این سرای ویران گذرگاه دزدان و درندگان است و سفره‌ای در آن گسترده نیست.
بهرام از سخنان پیرمرد خندید و او را رها کرد. چون از شهر بیرون شد، به خارستانی رسید که مردی تنومند با تبر خار می‌کَند. شاه از او درباره سرور آن شهر پرسید. خارکن پرده از رازی گران برداشت و گفت آن مرد فرشیدورد نام دارد؛ ناکسی خوار که دارای صد هزار گوسفند، ده کاروان شتر، اسبان و استران بی‌شمار و گنجینه‌هایی آکنده از دینار و گواهر است! با این همه، از خست و دون‌همتی، نان ارزن و پنیر می‌خورد، جامه‌ای مندرس بر تن دارد و جان خویش را در سختی می‌گدازد.
شاهنشاه از شنیدن این راز شگفت‌زده شد. به خارکن دینارهای فراوان بخشید و او را «دل‌افروز» نامید و اسبی بادپا به وی سپرد. سپس بهرام، پهلوانی نامدار از سپاه را با سی سوار و دبیری پرهیزگار همراه دل‌افروز ساخت تا ابعاد این ثروت پنهان را بر شمارند. چون سپاهیان به کوه و دشت رسیدند، گله‌های بی‌کران و خنبی‌های پر از روغن و گنجینه‌های خاظر دیدند که از حد قیاس بیرون بود. دبیر هرچه نوشت، پایان نیافت و نامه‌ای شگفت به نزد شاه فرستاد.
چون نامه بر بهرام‌گور خوانده شد، دیدگان شهریار پر از اشک گشت و بر ناپایداری جهان و پستی مال‌اندوزان اندوه خورد. قلم خواست و بر پرنیان چینی نامه‌ای پاسخ داد که: این خواسته از خون و دزدی گرد نیامده، اما دارنده آن مردی ناسپاس بود که قدر نعمت نشناخت. ما که فریدون و ایرج و جمشید و کاووس را دیده‌ایم که رفتند و چیزی با خود نبردند، دل بر این سرای سپنج نمی‌بندیم. پس فرمان داد تا تمامی آن ثروت بی‌کران را میان بیوه‌زنان، یتیمان بی‌سرپرست، پیران ازکارافتاده، تهیدستان شرمسار و وام‌ماندگان بخشیده تا دادگری بر تمام گیتی سایه افکند.