بخش ۱۶ - وعدهٔ داد و بخشش بهرام، پذیرش شاهی او و نهادن تاج میان دو شیر
#1
گذشت آن شب و بامداد پگاه
✦
بیامد نشست از بر گاه شاه
#2
فرستاد و ایرانیان را بخواند
✦
ز روز گذشته فراوان براند
#3
به آواز گفتند پس موبدان
✦
که هستی تو داناتر از بخردان
#4
به شاهنشهی در چه پیش آوری
✦
چو گیری بلندی و کنداوری
#5
چه پیش آری از داد و از راستی
✦
کزان گم شود کژی و کاستی
#6
چنین داد پاسخ به فرزانگان
✦
بدان نامداران و مردانگان
#7
که بخشش بیفزایم از گفت‌وگوی
✦
بکاهم ز بیدادی و جست و جوی
#8
کسی را کجا پادشاهی سزاست
✦
زمین را بدیشان ببخشیم راست
#9
جهان را بدارم به رای و به داد
✦
چو ایمن کنم باشم از داد شاد
#10
کسی را که درویش باشد به نیز
✦
ز گنج نهاده ببخشیم چیز
#11
گنه کرده را پند پیش آوریم
✦
چو دیگر کند بند پیش آوریم
#12
سپه را به هنگام روزی دهیم
✦
خردمند را دلفروزی دهیم
#13
همان راست داریم دل با زبان
✦
ز کژی و تاری بپیچم روان
#14
کسی کو بمیرد نباشدش خویش
✦
وزو چیز ماند ز اندازه بیش
#15
به درویش بخشم نیارم به گنج
✦
نبندم دل اندر سرای سپنج
#16
همه رای با کاردانان زنیم
✦
به تدبیر پشت هوا بشکنیم
#17
ز دستور پرسیم یکسر سخن
✦
چو کاری نو افگند خواهم ز بن
#18
کسی کو همی داد خواهد ز من
✦
نجویم پراگندن انجمن
#19
دهم داد آنکس که او داد خواست
✦
به چیزی نرانم سخن جز به راست
#20
مکافات سازم بدان را به بد
✦
چنان کز ره شهریاران سزد
#21
برین پاک یزدان گوای منست
✦
خرد بر زبان رهنمای منست
#22
همان موبد و موبد موبدان
✦
پسندیده و کاردیده ردان
#23
برین کار یک سال گر بگذرد
✦
نپیچم ز گفتار جان و خرد
#24
ز میراث بیزارم و تاج و تخت
✦
ازان پس نشینم بر شوربخت
#25
چو پاسخ شنیدند آن بخردان
✦
بزرگان و بیداردل موبدان
#26
ز گفت گذشته پشیمان شدند
✦
گنه کارگان سوی درمان شدند
#27
به آواز گفتند یک با دگر
✦
که شاهی بود زین سزاوارتر
#28
به مردی و گفتار و رای و نژاد
✦
ازین پاک‌تر در جهان کس نزاد
#29
ز داد آفریدست ایزد ورا
✦
مبادا که کاری رسد بد ورا
#30
به گفتار اگر هیچ تاب آوریم
✦
خرد را همی سر به خواب آوریم
#31
همه نیکویها بیابیم ازوی
✦
به خورد و به داد اندر آریم روی
#32
بدین برز بالا و این شاخ و یال
✦
به گیتی کسی نیست او را همال
#33
پس پشت او لشکر تازیان
✦
چو منذرش یاور به سود و زیان
#34
اگر خود بگیرد سر گاه خویش
✦
به گیتی که باشد ز بهرام بیش
#35
ازان پس ز ایرانیانش چه باک
✦
چه ما پیش او در چه یک مشت خاک
#36
به بهرام گفتند کای فرمند
✦
به شاهی توی جان ما را پسند
#37
ندانست کس در هنرهای تو
✦
به پاکی تن و دانش و رای تو
#38
چو خسرو که بود از نژاد پشین
✦
به شاهی برو خواندند آفرین
#39
همه زیر سوگند و بند وییم
✦
که گوید که اندر گزند وییم
#40
گرو زین سپس شاه ایران بود
✦
همه مرز در چنگ شیران بود
#41
گروهی به بهرام باشند شاد
✦
ز خسرو دگر پاره گیرند یاد
#42
ز داد آن چنان به که پیمان تست
✦
ازان پس جهان زیر فرمان تست
#43
بهانه همان شیر جنگیست و بس
✦
ازین پس بزرگی نجویند کس
#44
بدان گشت بهرام همداستان
✦
که آورد او پیش ازین داستان
#45
چنین بود آیین شاهان داد
✦
که چون نو بدی شاه فرخ‌نژاد
#46
بر او شدی موبد موبدان
✦
ببردی سه بینادل از بخردان
#47
همو شاه بر گاه بنشاندی
✦
بدان تاج بر آفرین خواندی
#48
نهادی به نام کیان بر سرش
✦
بسودی به شادی دو رخ بر برش
#49
ازان پس هرانکس که بردی نثار
✦
به خواهنده دادی همی شهریار
#50
به موبد سپردند پس تاج و تخت
✦
به هامون شد از شهر بیداربخت
#51
دو شیر ژیان داشت گستهم گرد
✦
به زنجیر بسته به موبد سپرد
#52
ببردند شیران جنگی کشان
✦
کشنده شد از بیم چون بیهشان
#53
ببستند بر پایهٔ تخت عاج
✦
نهادند بر گوشهٔ عاج تاج
#54
جهانی نظاره بران تاج و تخت
✦
که تا چون بود کار آن نیک‌بخت
#55
که گر شاه پیروز گردد برین
✦
برو شهریاران کنند آفرین
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.