بخش ۴ - شکار بهرام گور با آزاده، چالش ناممکن تیر و کشتن چنگ‌زن
#1
جز از گوی و میدان نبودیش کار
✦
گهی زخم چوگان و گاهی شکار
#2
چنان بد که یک روز بی‌انجمن
✦
به نخچیرگه رفت با چنگ زن
#3
کجا نام آن رومی آزاده بود
✦
که رنگ رخانش به می داده بود
#4
به پشت هیون چمان برنشست
✦
ابا سرو آزاده چنگی به دست
#5
دلارام او بود و هم کام اوی
✦
همیشه به لب داشتی نام اوی
#6
به روز شکارش هیون خواستی
✦
که پشتش به دیبا بیاراستی
#7
فروهشته زو چار بودی رکیب
✦
همی تاختی در فراز و نشیب
#8
رکابش دو زرین دو سیمین بدی
✦
همان هر یکی گوهر آگین بدی
#9
همان زیر ترکش کمان مهره داشت
✦
دلاور ز هر دانشی بهره داشت
#10
به پیش اندر آمدش آهو دو جفت
✦
جوانمرد خندان به آزاده گفت
#11
که ای ماه من چون کمان را به زه
✦
برآرم به شست اندر آرم گره
#12
کدام آهو افگنده خواهی به تیر
✦
که ماده جوانست و همتاش پیر
#13
بدو گفت آزاده کای شیرمرد
✦
به آهو نجویند مردان نبرد
#14
تو آن ماده را نر گردان به تیر
✦
شود ماده از تیر تو نر پیر
#15
ازان پس هیون را برانگیز تیز
✦
چو آهو ز چنگ تو گیرد گریز
#16
کمان مهره انداز تا گوش خویش
✦
نهد همچنان خوار بر دوش خویش
#17
هم‌انگه ز مهره بخاردش گوش
✦
بی‌آزار پایش برآرد به دوش
#18
به پیکان سر و پای و گوشش بدوز
✦
چو خواهی که خوانمت گیتی فروز
#19
کمان را به زه کرد بهرام گور
✦
برانگیخت از دشت آرام شور
#20
دو پیکان به ترکش یکی تیر داشت
✦
به دشت اندر از بهر نخچیر داشت
#21
هم‌انگه چو آهو شد اندر گریز
✦
سپهبد سروهای آن نره تیز
#22
به تیر دو پیکان ز سر برگرفت
✦
کنیزک بدو ماند اندر شگفت
#23
هم‌اندر زمان نر چون ماده گشت
✦
سرش زان سروی سیه ساده گشت
#24
همان در سروگاه ماده دو تیر
✦
بزد همچنان مرد نخچیرگیر
#25
دو پیکان به جای سرو در سرش
✦
به خون اندرون لعل گشته برش
#26
هیون را سوی جفت دیگر بتاخت
✦
به خم کمان مهره در مهره ساخت
#27
به گوش یکی آهو اندر فکند
✦
پسند آمد و بود جای پسند
#28
بخارید گوش آهو اندر زمان
✦
به تیر اندر آورد جادو کمان
#29
سر و گوش و پایش به پیکان بدوخت
✦
بدان آهو آزاده را دل بسوخت
#30
بزد دست بهرام و او را ز زین
✦
نگونسار برزد به روی زمین
#31
هیون از بر ماه‌چهره براند
✦
برو دست و چنگش به خون درفشاند
#32
چنین گفت کای بی‌خرد چنگ‌زن
✦
چه بایست جستن به من برشکن
#33
اگر کند بودی گشاد برم
✦
ازین زخم ننگی شدی گوهرم
#34
چو او زیر پای هیون در سپرد
✦
به نخچیر زان پس کنیزک نبرد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.