بخش ۱۵ - گفتار بهرام با مهتران: نکوهش پدر، پیمان تاج میان دو شیر و رأی موبدان
#1
چنین گفت بهرام کای مهتران
✦
جهاندیده و کارکرده سران
#2
همه راست گفتید و زین بترست
✦
پدر را نکوهش کنم در خورست
#3
ازین چاشنی هست نزدیک من
✦
کزان تیره شد رای تاریک من
#4
چو ایوان او بود زندان من
✦
چو بخشایش آورد یزدان من
#5
رهانید طینوشم از دست اوی
✦
بشد خسته کام من از شست اوی
#6
ازان کرده‌ام دست منذر پناه
✦
که هرگز ندیدم نوازش ز شاه
#7
بدان خو مبادا که مردم بود
✦
چو باشد پی مردمی گم بود
#8
سپاسم ز یزدان که دارم خرد
✦
روانم همی از خرد برخورد
#9
ز یزدان همی خواستم تاکنون
✦
که باشد به خوبی مرا رهنمون
#10
که تا هرچ با مردمان کرد شاه
✦
بشوییم ما جان و دل زان گناه
#11
به کام دل زیردستان منم
✦
بر آیین یزدان‌پرستان منم
#12
شبان باشم و زیردستان رمه
✦
تن‌آسانی و داد جویم همه
#13
منش هست و فرهنگ و رای و هنر
✦
ندارد هنر شاه بیدادگر
#14
لئیمی و کژی ز بیچارگیست
✦
به بیدادگر بر بباید گریست
#15
پدر بر پدر پادشاهی مراست
✦
خردمندی و نیکخواهی مراست
#16
ز شاپور بهرام تا اردشیر
✦
همه شهریاران برنا و پیر
#17
پدر بر پدربر نیای منند
✦
به دین و خرد رهنمای منند
#18
ز مادر نبیرهٔ شمیران شهم
✦
ز هر گوهری با خرد همرهم
#19
هنر هم خرد هم بزرگیم هست
✦
سواری و مردی و نیروی دست
#20
کسی را ندارم ز مردان به مرد
✦
به رزم و به بزم و به هر کارکرد
#21
نهفته مرا گنج آگنده هست
✦
همان نامداران خسروپرست
#22
جهان یکسر آباد دارم به داد
✦
شما یکسر آباد باشید و شاد
#23
هران بوم کز رنج ویران شدست
✦
ز بیدادی شاه ایران شدست
#24
من آباد گردانم آن را به داد
✦
همه زیردستان بمانند شاد
#25
یکی با شما نیز پیمان کنم
✦
زبان را به یزدان گروگان کنم
#26
بیاریم شاهنشهی تخت عاج
✦
برش در میان تنگ بنهیم تاج
#27
ز بیشه دو شیر ژیان آوریم
✦
همان تاج را در میان آوریم
#28
ببندیم شیر ژیان بر دو سوی
✦
کسی را که شاهی کند آرزوی
#29
شود تاج برگیرد از تخت عاج
✦
به سر برنهد نامبردار تاج
#30
به شاهی نشیند میان دو شیر
✦
میان شاه و تاج از بر و تخت زیر
#31
جز او را نخواهیم کس پادشا
✦
اگر دادگر باشد و پارسا
#32
وگر زین که گفتم بتابید یال
✦
گزینید گردنکشی را همال
#33
به جایی که چون من بود پیش رو
✦
سنان سواران بود خار و خو
#34
من و منذر و گرز و شمشیر تیز
✦
ندانند گردان تازی گریز
#35
برآریم گرد از شهنشاهتان
✦
همان از بر و بوم وز گاهتان
#36
کنون آنچ گفتیم پاسخ دهید
✦
بدین داوری رای فرخ نهید
#37
بگفت این و برخاست و در خیمه شد
✦
جهانی ز گفتارش آسیمه شد
#38
به ایران رد و موبدان هرک بود
✦
که گفتار آن شاه دانا شنود
#39
بگفتند کین فره ایزدیست
✦
نه از راه کژی و نابخردیست
#40
نگوید همی یک سخن جز به داد
✦
سزد گر دل از داد داریم شاد
#41
کنون آنک گفت او ز شیر ژیان
✦
یکی تاج و تخت کیی بر میان
#42
گر او را بدرند شیران نر
✦
ز خونش بپرسد ز ما دادگر
#43
چو خود گفت و این رسم بد خود نهاد
✦
همان کز به مرگش نباشیم شاد
#44
ور ایدون کجا تاج بردارد اوی
✦
به فر از فریدون گذر دارد اوی
#45
جز از شهریارش نخوانیم کس
✦
ز گفتارها داد دادیم و بس
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.