بخش ۳ - سپردن بهرام به منذر، پرورش و فرهنگ‌آموزی در یمن و گزینش دو اسپ و دو کنیز

#1

چو بشنید زو این سخن یزدگرد

✦

روان و خرد را برآورد گرد

#2

نگه کرد از آغاز فرجام را

✦

بدو داد پرمایه بهرام را

#3

بفرمود تا خلعتش ساختند

✦

سرش را به گردون برافراختند

#4

تنش را به خلعت بیاراستند

✦

ز در اسپ شاه یمن خواستند

#5

ز ایوان شاه جهان تا به دشت

✦

همی اشتر و اسپ و هودج گذشت

#6

پرستنده و دایهٔ بی‌شمار

✦

ز بازارگه تا در شهریار

#7

به بازار گه بسته آیین به راه

✦

ز دروازه تا پیش درگاه شاه

#8

جو منذر بیامد به شهر یمن

✦

پذیره شدندش همه مرد و زن

#9

چو آمد به آرامگاه از نخست

✦

فراوان زنان نژادی بجست

#10

ز دهقان و تازی و پرمایگان

✦

توانگر گزیده گران سایگان

#11

ازین مهتران چار زن برگزید

✦

که آید هنر بر نژادش پدید

#12

دو تازی دو دهقان ز تخم کیان

✦

ببستند مر دایگی را میان

#13

همی داشتندش چنین چار سال

✦

چو شد سیرشیر و بیاگند یال

#14

به دشواری از شیر کردند باز

✦

همی داشتندش به بر بر به ناز

#15

چو شد هفت ساله به منذر چه گفت

✦

که آن رای با مهتری بود جفت

#16

چنین گفت کای مهتر سرفراز

✦

ز من کودک شیرخواره مساز

#17

به داننده فرهنگیانم سپار

✦

چو کارست بیکار خوارم مدار

#18

بدو گفت منذر که ای سرفراز

✦

به فرهنگ نوزت نیامد نیاز

#19

چو هنگام فرهنگ باشد ترا

✦

به دانایی آهنگ باشد ترا

#20

به ایوان نمانم که بازی کنی

✦

به بازی همی سرفرازی کنی

#21

چنین پاسخ آورد بهرام باز

✦

که از من تو بی‌کار خوردی مساز

#22

مرا هست دانش اگر سال نیست

✦

بسان گوانم بر و یال نیست

#23

ترا سال هست و خرد کمترست

✦

نهاد من از رای تو دیگرست

#24

ندانی که هرکس که هنگام جست

✦

ز کار آن گزیند که باید نخست

#25

تو گر باز هنگام جویی همی

✦

دل از نیکویها بشویی همی

#26

همه کار بی‌گاه و بی‌بر بود

✦

بهین از تن زندگان سر بود

#27

هران چیز کان در خور پادشاست

✦

بیاموزیم تا بدانم سزاست

#28

سر راستی دانش ایزدیست

✦

خنک آنک بادانش و بخردیست

#29

نگه کرد منذر بدو خیره ماند

✦

به زیر لبان نام یزدان بخواند

#30

فرستاد هم در زمان رهنمون

✦

سوی شورستان سرکشی بر هیون

#31

سه موبد نگه کرد فرهنگ جوی

✦

که در شورستان بودشان آب‌روی

#32

یکی تا دبیری بیاموزدش

✦

دل از تیرگیها بیفروزدش

#33

دگر آنک دانستن باز و یوز

✦

بیاموزدش کان بود دلفروز

#34

ودیگر که چوگان و تیر و کمان

✦

همان گردش رزم با بدگمان

#35

چپ و راست پیچان عنان داشتن

✦

به آوردگه باره برگاشتن

#36

چنین موبدان پیش منذر شدند

✦

ز هر دانشی داستانها زدند

#37

تن شاه زاده بدیشان سپرد

✦

فزاینده خود دانشی بود و گرد

#38

چنان گشت بهرام خسرونژاد

✦

که اندر هنر داد مردی بداد

#39

هنر هرچ بگذشت بر گوش اوی

✦

به فرهنگ یازان شدی هوش اوی

#40

چو شد سال آن نامور بر سه شش

✦

دلاور گوی گشت خورشیدفش

#41

به موبد نبودش به چیزی نیاز

✦

به فرهنگ جویان و آن یوز و باز

#42

به آوردگه بر عنان تافتن

✦

برافگندن اسپ و هم تاختن

#43

به منذر چنین گفت کای پاک‌رای

✦

گسی کن هنرمند را باز جای

#44

ازان هر یکی را بسی هدیه داد

✦

ز درگاه منذر برفتند شاد

#45

وزان پس به منذر چنین گفت شاه

✦

که اسپان این نیزه‌داران بخواه

#46

بگو تا بپیچند پیشم عنان

✦

به چشم اندر آرند نوک سنان

#47

بهایی کنند آنچ آید خوشم

✦

درم پیش خواهم بریشان کشم

#48

چنین پاسخ آورد منذر بدوی

✦

که ای پر هنر خسرو نامجوی

#49

گله‌دار اسپان من پیش تست

✦

خداوند او هم به تن خویش تست

#50

گر از تازیان اسپ خواهی خرید

✦

مرا رنج و سختی چه باید کشید

#51

بدو گفت بهرام کای نیک‌نام

✦

به نیکیت بادا همه ساله کام

#52

من اسپ آن گزینم که اندر نشیب

✦

بتازم نه بینم عنان از رکیب

#53

چو با تگ چنان پایدارش کنم

✦

به نوروز با باد یارش کنم

#54

وگر آزموده نباشد ستور

✦

نشاید به تندی برو کرد زور

#55

به نعمان بفرمود منذر که رو

✦

فسیله گزین از گله‌دار نو

#56

همه دشت پیش سواران بگرد

✦

نگر تا کجا یابی اسپ نبرد

#57

بشد تیز نعمان صد اسپ آورید

✦

ز اسپان جنگی بسی برگزید

#58

چو بهرام دید آن بیامد به دشت

✦

چپ و راست پیچید و چندی بگشت

#59

هر اسپی که با باد همبر بدی

✦

همه زیر بهرام بی‌پر شدی

#60

برین‌گونه تا برگزید اشقری

✦

یکی بادپایی گشاده‌بری

#61

هم از داغ دیگر کمیتی به رنگ

✦

تو گفتی ز دریا برآمد نهنگ

#62

همی آتش افروخت از نعل اوی

✦

همی خون چکید از بر لعل اوی

#63

بها داد منذر چو بود ارزشان

✦

که در بیشهٔ کوفه بد مرزشان

#64

بپذرفت بهرام زو آن دو اسپ

✦

فروزنده بر سان آذر گشسپ

#65

همی داشتش چون یکی تازه سیب

✦

که از باد ناید بروبر نهیب

#66

به منذر چنین گفت روزی جوان

✦

که ای مرد باهنگ و روشن‌روان

#67

چنین بی‌بهانه همی داریم

✦

زمانی به تیمار نگذاریم

#68

همی هرک بینی تو اندر جهان

✦

دلی نیست اندر جهان بی‌نهان

#69

ز اندوه باشد رخ مرد زرد

✦

به رامش فزاید تن زادمرد

#70

برین‌بر یکی خوبی افزای پس

✦

که باشد ز هر درد فریادرس

#71

اگر تاجدارست اگر پهلوان

✦

به زن گیرد آرام مرد جوان

#72

همان زو بود دین یزدان به پای

✦

جوان را به نیکی بود رهنمای

#73

کنیزک بفرمای تا پنج و شش

✦

بیارند با زیب و خورشیدفش

#74

مگر زان یکی دو گزین آیدم

✦

هم اندیشهٔ آفرین آیدم

#75

مگر نیز فرزند بینم یکی

✦

که آرام دل باشدم اندکی

#76

جهاندار خشنود باشد ز من

✦

ستوده بمانم به هر انجمن

#77

چو بشنید منذر ز خسرو سخن

✦

برو آفرین کرد مرد کهن

#78

بفرمود تا سعد گوینده تفت

✦

سوی کلبهٔ مرد نخاس رفت

#79

بیاورد رومی کنیزک چهل

✦

همه از در کام و آرام دل

#80

دو بگزید بهرام زان گلرخان

✦

که در پوستشان عاج بود استخوان

#81

به بالا به کردار سرو سهی

✦

همه کام و زیبایی و فرهی

#82

ازان دو ستاره یکی چنگ‌زن

✦

دگر لاله رخ چون سهیل یمن

#83

به بالا چون سرو و به گیسو کمند

✦

بها داد منذر چو آمد پسند

#84

بخندید بهرام و کرد آفرین

✦

رخش گشت همچون بدخشان نگین

پادشاهی یزدگرد بزه‌گر

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما