بخش ۹ - یزدگرد در چشمهٔ سو: ایستادن خون، گردنکشی شاه و مرگ به لگد اسب آبی
#1
بدو گفت موبد که ای شهریار
✦
بگشتی تو از راه پروردگار
#2
تو گفتی که بگریزم از چنگ مرگ
✦
چو باد خزان آمد از شاخ برگ
#3
ترا چاره اینست کز راه شهد
✦
سوی چشمهٔ سو گرایی به مهد
#4
نیایش کنی پیش یزدان پاک
✦
بگردی به زاری بران گرم خاک
#5
بگویی که من بندهٔ ناتوان
✦
زده دام سوگند پیش روان
#6
کنون آمدم تا زمانم کجاست
✦
به پیش تو این داور داد و راست
#7
چو بشنید شاه آن پسند آمدش
✦
همان درد را سودمند آمدش
#8
بیاورد سیصد عماری و مهد
✦
گذر کرد بر سوی دریای شهد
#9
شب و روز بودی به مهد اندرون
✦
ز بینیش گه‌گه همی رفت خون
#10
چو نزدیکی چشمهٔ سو رسید
✦
برون آمد از مهد و دریا بدید
#11
ازان آب لختی به سر بر نهاد
✦
ز یزدان نیکی دهش کرد یاد
#12
زمانی نیامد ز بینیش خون
✦
بخورد و بیاسود با رهنمون
#13
منی کرد و گفت اینت آیین و رای
✦
نشستن چه بایست چندین به جای
#14
چو گردنکشی کرد شاه رمه
✦
که از خویشتن دید نیکی همه
#15
ز دریا برآمد یکی اسپ خنگ
✦
سرین گرد چون گور و کوتاه لنگ
#16
دوان و چو شیر ژیان پر ز خشم
✦
بلند و سیه‌خایه و زاغ چشم
#17
کشان دم در پای با یال و بش
✦
سیه سم و کفک‌افگن و شیرکش
#18
چنین گفت با مهتران یزدگرد
✦
که این را سپاه اندر آرید گرد
#19
بشد گرد چوپان و ده کره‌تاز
✦
یکی زین و پیچان کمند دراز
#20
چه دانست راز جهاندار شاه
✦
که آوردی این اژدها را به راه
#21
فروماند چوپان و لشکر همه
✦
برآشفت ازان شهریار رمه
#22
هم‌انگاه برداشت زین و لگام
✦
به نزدیک آن اسپ شد شادکام
#23
چنان رام شد خنگ بر جای خویش
✦
که ننهاد دست از پس و پای پیش
#24
ز شاه جهاندار بستد لگام
✦
به زین بر نهادن همان گشت رام
#25
چو زین بر نهادش برآهخت تنگ
✦
نجنبید بر جای تازان نهنگ
#26
پس پای او شد که بنددش دم
✦
خروشان شد آن بارهٔ سنگ سم
#27
بغرید و یک جفته زد بر برش
✦
به خاک اندر آمد سر و افسرش
#28
ز خاک آمد و خاک شد یزدگرد
✦
چه جویی تو زین بر شده هفت‌گرد
#29
چو از گردش او نیابی رها
✦
پرستیدن او نیارد بها
#30
به یزدان گرای و بدو کن پناه
✦
خداوند گردنده خورشید ماه
#31
چو او کشته شد اسپ آبی چوگرد
✦
بیامد بران چشمهٔ لاژورد
#32
به آب اندرون شد تنش ناپدید
✦
کس اندر جهان این شگفتی ندید
#33
ز لشکر خروشی برآمد چو کوس
✦
که شاها زمان آوریدت به طوس
#34
همه جامه‌ها را بکردند چاک
✦
همی ریختند از بر و یال خاک
#35
ازان پس بکافید موبد برش
✦
میان تهیگاه و مغز سرش
#36
بیاگند یکسر به کافور و مشک
✦
به دیبا تنش را بکردند خشک
#37
به تابوت زرین و در مهد ساج
✦
سوی پارس شد آن خداوند تاج
#38
چنین است رسم سرای بلند
✦
چو آرام یابی بترس از گزند
#39
تو رامی و با تو جهان رام نیست
✦
چو نام خورده آید به از جام نیست
#40
پرستیدن دین بهست از گناه
✦
چو باشد کسی را بدین پایگاه
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.