بخش ۱۲ - فرستادن جوانوی نزد منذر، خیرگی از دیدار بهرام گور و اندرز آشتی بی‌جنگ
#1
چو ایرانیان آگهی یافتند
✦
یکایک سوی چاره بشتافتند
#2
چو گشتند زان رنج یکسر ستوه
✦
نشستند یک با دگر همگروه
#3
که این کار ز اندازه اندر گذشت
✦
ز روم و ز هند و سواران دشت
#4
یکی چاره باید کنون ساختن
✦
دل و جان ازین کار پرداختن
#5
بجستند موبد فرستاده‌ای
✦
سخن‌گوی و بینادل آزاده‌ای
#6
کجا نام آن گو جوانوی بود
✦
دبیری بزرگ و سخن‌گوی بود
#7
بدان تا به نزدیک منذر شود
✦
سخن گوید و گفت او بشنود
#8
به منذر بگوید که ای سرفراز
✦
جهان را به نام تو بادا نیاز
#9
نگهدار ایران و نیران توی
✦
به هر جای پشت دلیران توی
#10
چو این تخت بی‌شاه و بی‌تاج شد
✦
ز خون مرز چون پر دراج شد
#11
تو گفتیم باشی خداوند مرز
✦
که این مرز را از تو دیدیم ارز
#12
کنون غارت از تست و خون ریختن
✦
به هر جای تاراج و آویختن
#13
نبودی ازین پیش تو بدکنش
✦
ز نفرین بترسیدی و سرزنش
#14
نگه کن بدین تا پسند آیدت
✦
به پیران سر این سودمند آیدت
#15
جز از تو زبر داوری دیگرست
✦
کز اندیشهٔ برتران برترست
#16
بگوید فرستاده چیزی که دید
✦
سخن نیز کز کاردانان شنید
#17
جوانوی دانا ز پیش سران
✦
بیامد سوی دشت نیزه‌وران
#18
به منذر سخن گفت و نامه بداد
✦
سخنهای ایرانیان کرد یاد
#19
سخنهایش بشنید شاه عرب
✦
به پاسخ برو هیچ نگشاد لب
#20
چنین گفت کای دانشی چاره‌جوی
✦
سخن زین نشان با شهنشاه گوی
#21
بگوی این که گفتی به بهرامشاه
✦
چو پاسخ بجویی نمایدت راه
#22
فرستاد با او یکی نامدار
✦
جوانوی شد تا در شهریار
#23
چو بهرام را دید داننده مرد
✦
برو آفریننده را یاد کرد
#24
ازان برز و بالا و آن یال و کفت
✦
فروماند بینادل اندر شگفت
#25
همی می چکد گویی از روی اوی
✦
همی بوی مشک آید از موی اوی
#26
سخن‌گوی بی‌فر و بی‌هوش گشت
✦
پیامش سراسر فراموش گشت
#27
بدانست بهرام کو خیره شد
✦
ز دیدار چشم و دلش تیره شد
#28
بپرسید بسیار و بنواختش
✦
به خوبی بر تخت بنشاختش
#29
چو گستاخ شد زو بپرسید شاه
✦
کز ایران چرا رنجه گشتی به راه
#30
فرستاد با او یکی پرخرد
✦
که او را به نزدیک منذر برد
#31
بگوید که آن نامه پاسخ نویس
✦
به پاسخ سخنهای فرخ نویس
#32
وزان پس نگر تا چه دارد پیام
✦
ازو بشنود پاسخ او تمام
#33
بیامد جوانو سخنها بگفت
✦
رخ منذر از رای او برشکفت
#34
چو بشنید زان مرد بینا سخن
✦
مر آن نامه را پاسخ افگند بن
#35
جوانوی را گفت کای پرخرد
✦
هرانکس که بد کرد کیفر برد
#36
شنیدم همه هرچ دادی پیام
✦
وزان نامداران که کردی سلام
#37
چنین گوی کاین بد که کرد از نخست
✦
که بیهوده پیکار بایست جست
#38
شهنشاه بهرام گور ایدرست
✦
که با فر و برزست و با لشکرست
#39
ز سوراخ چون مار بیرون کشید
✦
همی دامن خویش در خون کشید
#40
گر ایدونک من بودمی رای زن
✦
به ایرانیان بر نبودی شکن
#41
جوانوی روی شهنشاه دید
✦
وزو نیز چندی سخنها شنید
#42
بپرسید تا شاید او تخت را
✦
بزرگی و پیروزی و بخت را
#43
ز منذر چو بشنید زان‌سان سخن
✦
یکی روشن اندیشه افگند بن
#44
چنین داد پاسخ که ای سرفراز
✦
به دانایی از هرکسی بی‌نیاز
#45
از ایرانیان گر خرد گشته شد
✦
فراوان از آزادگان کشته شد
#46
کنون من یکی نامجویم کهن
✦
اگر بشنوی تا بگویم سخن
#47
ترا با شهنشاه بهرام گور
✦
خرامید باید ابی جنگ و شور
#48
به ایران زمین در ابا یوز و باز
✦
چنانچون بود شاه گردن‌فراز
#49
شنیدن سخنهای ایرانیان
✦
همانا ز جنبش نباید زیان
#50
بگویی تو نیز آنچ اندرخورد
✦
خردمندی و دوری از بی‌خرد
#51
ز رای بدان دور داری منش
✦
بپیچی ز بیغاره و سرزنش
#52
چو بشنید منذر ورا هدیه داد
✦
کسی کردش از شهر آباد شاد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.