بخش ۲ - زادن بهرام، پیشگویی شهریاری هفت کشور و آمدن نعمان و منذر برای پرورش او
#1
ز شاهیش بگذشت چون هفت سال
✦
همه موبدان زو به رنج و وبال
#2
سر سال هشتم مه فروَدین
✦
که پیدا کند در جهان هور دین
#3
یکی کودک آمدش هرمزد روز
✦
به نیک اختر و فال گیتی فروز
#4
هم‌آنگه پدر کرد بهرام نام
✦
ازان کودک خرد شد شادکام
#5
به در بر ستاره‌شمر هرک بود
✦
که شایست گفتار ایشان شنود
#6
یکی مایه‌ور بود با فر و هوش
✦
سر هندوان بود نامش سروش
#7
یکی پارسی بود هشیار نام
✦
که بر چرخ کردی به دانش لگام
#8
بفرمود تا پیش شاه آمدند
✦
هشیوار و جوینده راه آمدند
#9
به صلاب کردند ز اختر نگاه
✦
هم از زیچ رومی بجستند راه
#10
از اختر چنان دید خرم نهان
✦
که او شهریاری بود در جهان
#11
ابر هفت کشور بود پادشا
✦
گو شاددل باشد و پارسا
#12
برفتند پویان بر شهریار
✦
همان زیچ و صلابها بر کنار
#13
بگفتند با تاجور یزدگرد
✦
که دانش ز هرگونه کردیم گرد
#14
چنان آمد اندر شمار سپهر
✦
که دارد بدین کودک خرد مهر
#15
مر او را بود هفت کشور زمین
✦
گرانمایه شاهی بود بافرین
#16
ز گفتارشان شاد شد شهریار
✦
ببخشیدشان گوهر شاهوار
#17
چو ایشان برفتند زان بارگاه
✦
رد و موبد و پاک دستور شاه
#18
نشستند و جستند هرگونه رای
✦
که تا چارهٔ آن چه آید به جای
#19
گرین کودک خرد خوی پدر
✦
نگیرد شود خسروی دادگر
#20
گر ایدونک خوی پدر دارد اوی
✦
همه بوم زیر و زبر دارد اوی
#21
نه موبد بود شاد و نه پهلوان
✦
نه او در جهان شاد روشن‌روان
#22
همه موبدان نزد شاه آمدند
✦
گشاده‌دل و نیک‌خواه آمدند
#23
بگفتند کاین کودک برمنش
✦
ز بیغاره دورست و ز سرزنش
#24
جهان سربسر زیر فرمان اوست
✦
به هر کشوری باژ و پیمان اوست
#25
نگه کن به جایی که دانش بود
✦
ز داننده کشور به رامش بود
#26
ز پرمایگان دایگانی گزین
✦
که باشد ز کشور برو آفرین
#27
هنر گیرد این شاه خرم نهان
✦
ز فرمان او شاد گردد جهان
#28
چو بشنید زان موبدان یزدگرد
✦
ز کشور فرستادگان کرد گرد
#29
هم‌انگه فرستاد کسها به روم
✦
به هند و به چین و به آباد بوم
#30
همان نامداری سوی تازیان
✦
بشد تا ببیند به سود و زیان
#31
به هر سو همی رفت خواننده‌ای
✦
که بهرام را پروراننده‌ای
#32
بجوید سخنگوی و دانش‌پذیر
✦
سخن‌دان و هر دانشی یادگیر
#33
بیامد ز هر کشوری موبدی
✦
جهاندیده و نیک‌پی بخردی
#34
چو یکسر بدان بارگاه آمدند
✦
پژوهنده نزدیک شاه آمدند
#35
بپرسید بسیار و بنواختشان
✦
به هر برزنی جایگه ساختشان
#36
برفتند نعمان و منذر به شب
✦
بسی نامداران گرد از عرب
#37
بزرگان چو در پارس گرد آمدند
✦
بر تاجور یزدگرد آمدند
#38
همی گفت هرکس که ما بنده‌ایم
✦
سخن بشنویم و سراینده‌ایم
#39
که باید چنین روزگار از مهان
✦
که بایسته فرزند شاه جهان
#40
به بر گیرد و دانش آموزدش
✦
دل از تیرگیها بیفروزدش
#41
ز رومی و هندی و از پارسی
✦
نجومی و گر مردم هندسی
#42
همه فیلسوفان بسیاردان
✦
سخنگوی وز مردم کاردان
#43
بگفتند هریک به آواز نرم
✦
که ای شاه باداد و با رای و شرم
#44
همه سربسر خاک پای توایم
✦
به دانش همه رهنمای توایم
#45
نگر تا پسندت که آید همی
✦
وگر سودمندت که آید همی
#46
چنین گفت منذر که ما بنده‌ایم
✦
خود اندر جهان شاه را زنده‌ایم
#47
هنرهای ما شاه داند همه
✦
که او چون شبانست و ما چون رمه
#48
سواریم و گردیم و اسپ افگنیم
✦
کسی را که دانا بود بشکنیم
#49
ستاره‌شمر نیست چون ما کسی
✦
که از هندسه بهره دارد بسی
#50
پر از مهر شاهست ما را روان
✦
به زیر اندرون تازی اسپان دمان
#51
همه پیش فرزند تو بنده‌ایم
✦
بزرگی وی را ستاینده‌ایم
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.