🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی یزدگرد بزه‌گر

❖
34 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴ - شکار بهرام گور با آزاده، چالش ناممکن تیر و کشتن چنگ‌زن
شاهزاده بهرام گور را جز چوب چوگان، میدان رزم و دشت شکار کار و نشاطی نبود. روزی از روزها، فارغ از قیل‌وقال بزرگان و درباریان، تنها بر پشت هیونی چمان و خرامان نشست و معشوقه چنگ‌زنش، آن نگارین‌رخ رومی، آزاده را بر ردیف خویش سوار کرد. هیون شاهزاده را به جامه‌های دیبای گران‌بها آراسته بودند و از چهار سویش چهار رکاب آویخته بود—دو از زر ناب و دو از سیم خام، همه گوهرنشان و تابان.

بهرام در کار رزم و شکار بی‌همتا بود و زیر ترکش تیر، کمانِ مهره‌اندازی نیز داشت. چون به میان دشت رسیدند، دو جفت آهوی خرامان از دور پدیدار شدند. بهرام لب به خنده گشود و آزاده را گفت: «ای ماه من! چون کمان به زه کنم، خواهی کدام‌یک را به تیر افکنم؟ یکی نر پیر است و دیگری ماده‌ای جوان.»

آزاده از سر جسارت و بازیگوشی گفت: «ای دلاور مرد! شيرمردان با آهوان نبردی ساده نمی‌کنند. اگر می‌خواهی جهان‌آفرین بر تو ببالد، به تیرِ دوپیکان شاخ‌های آن نره‌آهو را ببر تا چون ماده‌ای بی‌شاخ گردد؛ سپس دو تیر بر سر ماده بزن تا تیرها چون شاخ بر سرش نشینند و نر جلوه کند. آن‌گاه هیون را بتاز و با مهره‌ی کمان، گوش آهویی را بنواز تا پا بالا آورد و گوش بخارد؛ در همان دم، تیر برکش و سر و گوش و پایش را به هم بدوز!»

بهرام‌گور، سرمست از غرور و استادی، کمان را به زه کرد. نخست تیر دوپیکان از ترکش برکشید و شاخ‌های آهوی نر را چنان از بن برید که آهوی نر در دم به هیئت ماده‌ای درآمد. سپس دو تیر بر سر آهوی ماده بنشاند تا دو پیکانِ لعل‌گون چون شاخ‌های تازه بر سرش نمایان شد. آن‌گاه هیون را شتابان راند و با مهره‌کمان، گوش آهوی دیگری را آزرد. آهو شتابان پای خویش را بالا آورد تا گوش بخارد؛ در همان لحظه بهرام تیری خدنگ رها کرد و سر و گوش و پای جانور را به یکدیگر بدوخت.

شکارگاه از شگفتیِ این هنرنمایی پر شد، اما آزاده با دیدن آهوی به خون خفته، دلسوزی کرد و اشک از دیدگان فرو ریخت. بهرام را از این رفتار خشم برآمد. او را آزمون آزاده نه ستایش، که خدشه‌دار کردن گوهر شهریاری خویش پنداشت؛ چراکه اگر تیرش به خطا می‌رفت، ننگ بر نامش می‌نشست. بهرام دست یازید و آزاده را از پشت زین برداشت و بر خاک افکند و هیون را بر پیکر ماه‌چهرش راند تا زیر سم‌های سنگین هیون جان سپرد. شاهزاده خشمگین گفت: «ای چنگ‌زن بی‌خرد، این چه دام و آزمونی بود که بر من نهادی؟» و از آن روز پس، بهرام هرگز زن با خود به شکارگاه نبرد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: