چون پیکر یزدگرد بزه‌گر در دخمه آرام گرفت و طومار پادشاهیِ پرجفا و ستمبارش درپیچید، بزرگان، موبدان و گردان سراسر ایران‌زمین سرشک ماتم و آسودگی بر رخسار افشاندند. از گوشه‌وکنار کشور، والاتباران و سپهبدانی چون کنارنگ، موبد روشن‌روان، گستهم پیل‌افکن، قارن فرزند گشسپ، میلاد، مرزبان پارس و پیروز گرزدار گرد آمدند؛ همگی همان نامدارانی بودند که روزگاری زیر دست ستم‌پیشگی یزدگرد خوار و پریشان گشته بودند.
در میان انبوه بزرگان در شهر پارس، گشسپ دبیر، آن سخن‌ور بیدارکشور، برپا خاست و زبان به سخن گشود. او یادآور شد که از آغاز آفرینش، جهان پادشاهی بدتروروزگار و بیدادگرتر از یزدگرد به یاد ندارد؛ شهریاری که جز گنج‌اندوزی از رنج درویشان و آزار و کشتن آزادگان کاری نداشت. او هشدار داد که بهرام، فرزند او، نیز پرورده دست منذر تازی است و خو و رای همان پدر بیدادگر را در دل دارد. پس بزرگان و پهلوانان هم‌داستان گشتند و سوگندهای گران یاد کردند که هرگز اجازه ندهند کسی از تخمه یزدگرد بر تخت کیانی تکیه زند.
چون خبر مرگ شاه در جهان پراکنده شد، فتنه‌ای بزرگ برخاست. سالاران مرزها، چون الان‌شاه، پهلوانان پارس، بیورد و بزرگان شگنان، هر یک دعی پادشاهی شدند و ادعای تاج‌وتخت نمودند. جهان سراسر آشوب گشت و بی‌شهریاری چون مرغزاری رهاشده درآمد. در میان این تلاطم، موبدان و ردپheaders پارس بار دیگر به هم‌فکری نشستند تا دادگری خیرخواه بیابند که آتش فتنه را بنشاند.
سرانجام نگاه بزرگان بر مردی کهن‌سال و خردمند به نام خسرو افتاد؛ آزادمردی از تبار فرزانگان و بزرگان که به بی‌نیازی، روشن‌دلی و سخاوت شهره بود. پهلوانان و گردان ایران‌زمین تاج و تخت پادشاهی را به او سپردند و سپاهیان از هر سو بر گرد تخت او انجمن ساختند تا مگر آرامش و داد به دیار ایران بازگردد.