بخش ۱۰ - مرگ یزدگرد و سوگند مهان بر رد تخمه‌اش، آشوب تاج‌خواهان و شاهی خسرو پیر
#1
چو در دخمه شد شهریار جهان
✦
ز ایران برفتند گریان مهان
#2
کنارنگ با موبد و پهلوان
✦
هشیوار دستور روشن‌روان
#3
همه پاک در پارس گرد آمدند
✦
بر دخمه یزدگرد آمدند
#4
چو گستهم کو پیل کُشتی بر اسپ
✦
دگر قارن گرد پور گشسپ
#5
چو میلاد و چون پارس مرزبان
✦
چو پیروز اسپ‌افگن از گرزبان
#6
دگر هرک بودند ز ایران مهان
✦
بزرگان و کنداوران جهان
#7
کجا خوارشان داشتی یزدگرد
✦
همه آمدند اندران شهرگرد
#8
چنین گفت گویا گشسپ دبیر
✦
که ای نامداران برنا و پیر
#9
جهاندارمان تا جهان آفرید
✦
کسی زین نشان شهریاری ندید
#10
که جز کشتن و خواری و درد و رنج
✦
بیاگندن از چیز درویش گنج
#11
ازین شاه ناپاک‌تر کس ندید
✦
نه از نامداران پیشین شنید
#12
نخواهیم بر تخت زین تخمه‌کس
✦
ز خاکش به یزدان پناهیم و بس
#13
سرافراز بهرام فرزند اوست
✦
ز مغز و دل و رای پیوند اوست
#14
ز منذر گشاید سخن سربسر
✦
نخواهیم بر تخت بیدادگر
#15
بخوردند سوگندهای گران
✦
هرانکس که بودند ایرانیان
#16
کزین تخمه کس را به شاهنشهی
✦
نخواهیم با تاج و تخت مهی
#17
برین برنهادند و برخاستند
✦
همی شهریاری دگر خواستند
#18
چو آگاهی مرگ شاه جهان
✦
پراگنده شد در میان مهان
#19
الان شاه و چون پارس پهلوسپاه
✦
چو بیورد و شگنان زرین کلاه
#20
همی هریکی گفت شاهی مراست
✦
هم از خاک تا برج ماهی مراست
#21
جهانی پرآشوب شد سر به سر
✦
چو از تخت گم شد سر تاجور
#22
به ایران رد و موبد و پهلوان
✦
هرانکس که بودند روشن‌روان
#23
بدین کار در پارس گرد آمدند
✦
بسی زین نشان داستانها زدند
#24
که این تاج شاهی سزاوار کیست
✦
ببینید تا از در کار کیست
#25
بجویید بخشنده‌ای دادگر
✦
که بندد برین تخت زرین کمر
#26
که آشوب بنشاند از روزگار
✦
جهان مرغزاریست بی‌شهریار
#27
یکی مرد بد پیر خسرو به نام
✦
جوانمرد و روشن‌دل و شادکام
#28
هم از تخمه سرفرازان بد اوی
✦
به مرز اندر از بی‌نیازان بد اوی
#29
سپردند گردان بدو تاج و گاه
✦
برو انجمن شد ز هر سو سپاه
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.