#1
گذشت آن شب و بامداد پگاه
✦
بیامد نشست از بر گاه شاه
“Night passed, and as the early morning broke, he came and sat upon the royal throne.”
#2
فرستاد و ایرانیان را بخواند
✦
ز روز گذشته فراوان براند
“He sent for the Iranians and summoned them, speaking at length about the events of the previous day.”
#3
به آواز گفتند پس موبدان
✦
که هستی تو داناتر از بخردان
“Then the mobads said aloud: 'You are wiser than all the sages.'”
#4
به شاهنشهی در چه پیش آوری
✦
چو گیری بلندی و کنداوری
“'What shall you bring forth in your kingship when you attain height and heroic prowess?'”
#5
چه پیش آری از داد و از راستی
✦
کزان گم شود کژی و کاستی
“'How will you bring forth justice and truth so that deceit and imperfection may vanish?'”
#6
چنین داد پاسخ به فرزانگان
✦
بدان نامداران و مردانگان
“Thus he answered the wise sages, those illustrious men and heroes:”
#7
که بخشش بیفزایم از گفت‌وگوی
✦
بکاهم ز بیدادی و جست و جوی
“'I shall increase generosity beyond mere words, and I shall lessen tyranny and injustice.'”
#8
کسی را کجا پادشاهی سزاست
✦
زمین را بدیشان ببخشیم راست
“'To those who are worthy of leadership, we shall justly grant the stewardship of the land.'”
#9
جهان را بدارم به رای و به داد
✦
چو ایمن کنم باشم از داد شاد
“'I shall rule the world with wise counsel and justice; when I bring security, I shall rejoice in justice.'”
#10
کسی را که درویش باشد به نیز
✦
ز گنج نهاده ببخشیم چیز
“'Whoever is poor and needy, we shall grant them riches from the stored treasures.'”
#11
گنه کرده را پند پیش آوریم
✦
چو دیگر کند بند پیش آوریم
“'To the transgressor we shall first offer advice; should he repeat the crime, we shall bring forth chains.'”
#12
سپه را به هنگام روزی دهیم
✦
خردمند را دلفروزی دهیم
“'We shall provide the army's provisions on time, and grant joy to the hearts of the wise.'”
#13
همان راست داریم دل با زبان
✦
ز کژی و تاری بپیچم روان
“'We shall keep heart and tongue aligned in truth, turning our soul away from crookedness and darkness.'”
#14
کسی کو بمیرد نباشدش خویش
✦
وزو چیز ماند ز اندازه بیش
“'If anyone dies leaving no relatives, yet possessing vast wealth beyond measure,'”
#15
به درویش بخشم نیارم به گنج
✦
نبندم دل اندر سرای سپنج
“'I shall bestow it upon the poor and not store it in treasury; I shall not bind my heart to this transient abode.'”
#16
همه رای با کاردانان زنیم
✦
به تدبیر پشت هوا بشکنیم
“'We shall deliberate in all matters with experts, breaking the back of selfish desire through wise counsel.'”
#17
ز دستور پرسیم یکسر سخن
✦
چو کاری نو افگند خواهم ز بن
“'We shall consult our chief minister entirely whenever I intend to initiate a new enterprise.'”
#18
کسی کو همی داد خواهد ز من
✦
نجویم پراگندن انجمن
“'If anyone seeks justice from me, I shall not dismiss or disperse the assembly.'”
#19
دهم داد آنکس که او داد خواست
✦
به چیزی نرانم سخن جز به راست
“'I shall grant justice to whoever asks for it, and I shall speak of nothing except the truth.'”
#20
مکافات سازم بدان را به بد
✦
چنان کز ره شهریاران سزد
“'I shall requite evil-doers with evil punishment, in such manner as befits the path of kings.'”
#21
برین پاک یزدان گوای منست
✦
خرد بر زبان رهنمای منست
“'Pure God is my witness in this, and Wisdom is the guide upon my tongue.'”
#22
همان موبد و موبد موبدان
✦
پسندیده و کاردیده ردان
“'As well as the priest, the High Mobad, and the approved, experienced nobles.'”
#23
برین کار یک سال گر بگذرد
✦
نپیچم ز گفتار جان و خرد
“'If one year passes upon this pledge, I shall not turn my soul and wisdom away from these words.'”
#24
ز میراث بیزارم و تاج و تخت
✦
ازان پس نشینم بر شوربخت
“'Otherwise, I shall disown the throne, crown, and heritage, sitting henceforth in ill fortune.'”
#25
چو پاسخ شنیدند آن بخردان
✦
بزرگان و بیداردل موبدان
“When those sages, nobles, and alert-hearted mobads heard his answer,”
#26
ز گفت گذشته پشیمان شدند
✦
گنه کارگان سوی درمان شدند
“They repented of their past words, and the offenders sought remedy for their fault.”
#27
به آواز گفتند یک با دگر
✦
که شاهی بود زین سزاوارتر
“They said to one another with one voice: 'Can anyone be more deserving of kingship than he?'”
#28
به مردی و گفتار و رای و نژاد
✦
ازین پاک‌تر در جهان کس نزاد
“'In manhood, speech, wisdom, and lineage, no one purer than him was ever born into the world.'”
#29
ز داد آفریدست ایزد ورا
✦
مبادا که کاری رسد بد ورا
“'God created him out of sheer justice; may no harm ever touch him!'”
#30
به گفتار اگر هیچ تاب آوریم
✦
خرد را همی سر به خواب آوریم
“'If we turn away or hesitate before his words, we would be putting wisdom itself to sleep.'”
#31
همه نیکویها بیابیم ازوی
✦
به خورد و به داد اندر آریم روی
“'We shall find all goodness through him, turning our faces toward abundance and justice.'”
#32
بدین برز بالا و این شاخ و یال
✦
به گیتی کسی نیست او را همال
“'With such magnificent height, stature, and strength, there is no peer to him in the world.'”
#33
پس پشت او لشکر تازیان
✦
چو منذرش یاور به سود و زیان
“'Behind him stands the army of the Arabs, with Munzhir supporting him in profit and loss.'”
#34
اگر خود بگیرد سر گاه خویش
✦
به گیتی که باشد ز بهرام بیش
“'If he takes the throne by force, who in the world would be greater than Bahram?'”
#35
ازان پس ز ایرانیانش چه باک
✦
چه ما پیش او در چه یک مشت خاک
“'What fear would he have of the Iranians then? For before him, what are we but a handful of dust?'”
#36
به بهرام گفتند کای فرمند
✦
به شاهی توی جان ما را پسند
“They said to Bahram: 'O glorious one, for kingship, you are approved by our very soul!'”
#37
ندانست کس در هنرهای تو
✦
به پاکی تن و دانش و رای تو
“'No one knew the depth of your talents, the purity of your body, your knowledge, and your wisdom.'”
#38
چو خسرو که بود از نژاد پشین
✦
به شاهی برو خواندند آفرین
“Like Khosrow who was of ancient lineage, they chanted praise upon him for kingship.”
#39
همه زیر سوگند و بند وییم
✦
که گوید که اندر گزند وییم
“'We are all under his oath and bond; who can say that we are in danger from him?'”
#40
گرو زین سپس شاه ایران بود
✦
همه مرز در چنگ شیران بود
“'Henceforth, the pledge belongs to the King of Iran, and all the realm shall be in the grip of lions.'”
#41
گروهی به بهرام باشند شاد
✦
ز خسرو دگر پاره گیرند یاد
“Some were joyful for Bahram, while others remembered Khosrow.”
#42
ز داد آن چنان به که پیمان تست
✦
ازان پس جهان زیر فرمان تست
“'Justice is best served according to your covenant, and henceforth the world shall be beneath your command.'”
#43
بهانه همان شیر جنگیست و بس
✦
ازین پس بزرگی نجویند کس
“'The only pretext remaining is the trial of the fierce lions, and after this none shall dispute your greatness.'”
#44
بدان گشت بهرام همداستان
✦
که آورد او پیش ازین داستان
“Bahram agreed to that tradition, as brought forth in the ancient tales.”
#45
چنین بود آیین شاهان داد
✦
که چون نو بدی شاه فرخ‌نژاد
“Such was the custom of righteous kings that whenever a new, auspicious sovereign arose,”
#46
بر او شدی موبد موبدان
✦
ببردی سه بینادل از بخردان
“The High Priest of Priests stepped forward, taking with him three wise and discerning counselors.”
#47
همو شاه بر گاه بنشاندی
✦
بدان تاج بر آفرین خواندی
“He would seat the king upon the royal throne and recite blessings upon that glorious crown.”
#48
نهادی به نام کیان بر سرش
✦
بسودی به شادی دو رخ بر برش
“In the noble name of the Kayanids he placed it on his head, joyfully pressing his face against his chest.”
#49
ازان پس هرانکس که بردی نثار
✦
به خواهنده دادی همی شهریار
“Thereafter, whatever gifts were presented to the King, he bestowed in full upon the needy.”
#50
به موبد سپردند پس تاج و تخت
✦
به هامون شد از شهر بیداربخت
“They then entrusted the crown and throne to the High Priest, and the vigilant prince headed out into the desert plain.”
#51
دو شیر ژیان داشت گستهم گرد
✦
به زنجیر بسته به موبد سپرد
“The brave Gostahm possessed two fierce lions; bound in heavy chains, he handed them over to the High Priest.”
#52
ببردند شیران جنگی کشان
✦
کشنده شد از بیم چون بیهشان
“They dragged the warlike lions forward, while the keeper swooned and grew faint with dread.”
#53
ببستند بر پایهٔ تخت عاج
✦
نهادند بر گوشهٔ عاج تاج
“They bound the beasts to the feet of the ivory throne, and placed the crown upon the edge of that ivory seat.”
#54
جهانی نظاره بران تاج و تخت
✦
که تا چون بود کار آن نیک‌بخت
“All the world watched upon that crown and throne, waiting to see how the fortunate prince's trial would turn.”
#55
که گر شاه پیروز گردد برین
✦
برو شهریاران کنند آفرین
“For if the prince emerged victorious from this ordeal, all the monarchs of the earth would sound his praise.”