بخش ۱ - بر تخت نشستن یزدگرد، پیمان داد و سپس بیداد، و فریب دادخواهان به دست دستور
#1
چو شد پادشا بر جهان یزدگرد
✦
سپه را ز دشت اندرآورد گرد
#2
کلاه برادر به سر بر نهاد
✦
همی بود ازان مرگ ناشاد شاد
#3
چنین گفت با نامداران شهر
✦
که هرکس که از داد یابند بهر
#4
نخست از نیایش به یزدان کنید
✦
دل از داد ما شاد و خندان کنید
#5
بدان را نمانم که دارند هوش
✦
وگر دست یازند بد را بکوش
#6
کسی کو بجوید ز ما راستی
✦
بیارامد از کژی و کاستی
#7
به هرجای جاه وی افزون کنیم
✦
ز دل کینه و آز بیرون کنیم
#8
سگالش نگوییم جز با ردان
✦
خردمند و بیداردل موبدان
#9
کسی را کجا پر ز آهو بود
✦
روانش ز بیشی به نیرو بود
#10
به بیچارگان بر ستم سازد اوی
✦
گر از چیز درویش بفرازد اوی
#11
بکوشیم و نیروش بیرون کنیم
✦
به درویش ما نازش افزون کنیم
#12
کسی کو بپرهیزد از خشم ما
✦
همی بگذرد تیز بر چشم ما
#13
همی بستر از خاک جوید تنش
✦
همان خنجر هندوی گردنش
#14
به فرمان ما چشم روشن کنید
✦
خرد را به تن بر چو جوشن کنید
#15
تن هرکسی گشت لرزان چو بید
✦
که گوپال و شمشیرشان بد امید
#16
چو شد بر جهان پادشاهیش راست
✦
بزرگی فزون کرد و مهرش بکاست
#17
خردمند نزدیک او خوار گشت
✦
همه رسم شاهیش بیکار گشت
#18
کنارنگ با پهلوان و ردان
✦
همان دانشی پرخرد موبدان
#19
یکی گشت با باد نزدیک اوی
✦
جفا پیشه شد جان تاریک اوی
#20
سترده شد از جان او مهر و داد
✦
به هیچ آرزو نیز پاسخ نداد
#21
کسی را نبد نزد او پایگاه
✦
به ژرفی مکافات کردی گناه
#22
هرانکس که دستور بد بر درش
✦
فزایندهٔ اختر و افسرش
#23
همه عهد کردند با یکدگر
✦
که هرگز نگویند زان بوم و بر
#24
همه یکسر از بیم پیچان شدند
✦
ز هول شهنشاه بیجان شدند
#25
فرستادگان آمدندی ز راه
✦
همان زیردستان فریادخواه
#26
چو دستور زان آگهی یافتی
✦
بدان کارها تیز بشتافتی
#27
به گفتار گرم و به آواز نرم
✦
فرستاده را راه دادی به شرم
#28
بگفتی که شاه از در کار نیست
✦
شما را بدو راه دیدار نیست
#29
نمودم بدو هرچ درخواستی
✦
به فرمانش پیدا شد آن راستی
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.