پس از سنجش همه‌جانبهٔ نبرد و تدبیر چاره، اردشیر بابکان لشکری متشکل از دوازده هزار سوار جنگ‌آزموده و جهان‌دیده گرد آورد و روی سوی دژ هیولایی کرم نهاد. چون سپاهیان پیوسته و هم‌گروه شدند، شاه آنان را در شکاف فشرده و ایمن میان دو کوه جای داد و سالاریِ نیروها را به پهلوانی خردمند و کاردان به نام «شهرگیر» سپرد. اردشیر شهرگیر را بر حذر داشت که شب و روز دیده‌بانان و گشتیان هوشیار بر پا دارد و به او گفت: «من اینک تدبیری چون کیمیای نیاکانم، همانند نبرد اسفندیار در دژ رویین، در خواهم انداخت. هرگاه روزهنگام دودی از سوی دژ برپا خاست یا شب‌هنگام آتشی گیتی‌فروز چون خورشید رخ نمود، بدانید که کار کرم به پایان آمده و بخت سرکش او سرنگون شده است؛ پس شتابان با سپاه روانه شوید.»
آنگاه اردشیر از میان بزرگان، هفت مرد دلیر و رازداری را که زبانشان با اندیشه‌شان یکی بود برگزید. وی گوهرها، دیباها، دینارها و خواسته فراوانی آماده کرد و در چشم خرد، مال گیتی را ناچیز شمرد؛ سپس دو صندوق پر از سرب و ارزیز (قلع) و دیگی بزرگ از روی ساخت و ده راس خر از سرپرست آخور خواست. شاه و یارانش جامه گلیم بر تن کردند، چون خربندگان جامه بازرگانان پوشیدند و دو تن از جوانان روستایی را که پیش‌تر در آن سامان میزبان وی بودند، به یاری و رای‌زنی با خود همراه ساختند.
کاروان رازآمیز اردشیر در کسوت بازرگانی خراسانی به دژ کرم نزدیک شد. شصت مرد پرستنده و خادمِ کرم که روز و شب به خدمات هیولا مشغول بودند، جلوی بار را گرفتند. یکی از ایشان بانگ برآورد که در این صندوق‌ها چیست؟ اردشیر پاسخ داد: «من بازرگانی از خراسانم که جامه، گوهر، زر و دیبا دارم. از برکت و بخت فرخندهٔ این کرم ثروتی اندوخته‌ام و اکنون آمده‌ام تا نذورات و خدمت خویش بر آستانش افزون کنم.» خادمان ساده‌دل فریفته گشته و درهای محکم دژ را گشودند.
اردشیر بارها را به درون حصار کشید، سر صندوق‌ها بپراکند و میان پرستندگان هدایا داد. سپس خوانی گسترده و جام‌های می ناب به میان آورد. خادمان کرم که نوبت خوراک دادنِ شیر و برنج به هیولا داشتند، ابتدا از باده پرهیز کردند؛ اما اردشیر بپا خاست و نذر کرد که اگر سه روز سرپرستی خوراک‌دهی کرم به او سپرده شود تا به اختر آن تبرک جوید، کاخی فراخ و ارزنده در آنجا خواهد ساخت. خادمان پذیرفتند و به میگساری پرداختند. پس از چندی، جام‌های پی‌درپی باده، زبان خادمان را سست و هوش از سرشان ببرد.
در آن هنگام که خادمان سرگرم مستی بودند، اردشیر و میزبانانش دیگ رویین را بر آتشی افروخته نهادند و ارزیز را ذوب کردند. چون هنگام خوراک کرم فرا رسید و هیولا زبان اژدهاگون و دوشاخهٔ خویش را چون سنج سرخ برآورد تا غذای همیشگی پذیرد، اردشیر ارزیز جوشان و گداخته را درون گلوی کرم فرو ریخت. ارزیز در اندرون کرم کارگر افتاد، فریادی هولناک و شکافنده از حلقوم هیولا برآمد که دژ و بوم را لرزاند. شاه و یاران گرز و شمشیر کشیدند، خادمان مست را به تیغ بی‌دریغ سپردند و دودی تیره از بام دژ به آسمان افراشتند تا پیروزی بر کرم و تحقق کیمیا را به شهرگیر و سپاه ایران مژده دهند.