🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی اشکانیان

❖
49 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳ - کشته شدن دارا و شبانی زادگان ساسان، خواب بابک و دادن دختر و افسر بدو
هنگامی که داراشاه در رزمگاه جان سپرد، اختر بختیاری دودمان کیانی به تیرگی گرایید و روزگار بر تبار او برگشت. فرزند جوان او، ساسان، که شهریاری خردمند و جنگ‌آور بود، از چنگال لشکر روم بگریخت تا خویشتن را در دام بلا و اسارت نیفکند. او روی به هندوستان نهاد و در اندوه و غربت جان سپرد، اما کودکی خردسال از خود بر جای گذاشت. بدین سان، تا چهار پشت، هر پدری نام فرزند خویش را به یاد نیای بزرگ «ساسان» می‌نهاد؛ شهریارزادگانی که چرخش روزگار آنان را به شبانی و ساربانی کشانده بود و هر ساله زیر رنج و کارهای سخت گردن خم می‌کردند.

چون چهارمین ساسان به سن جوانی رسید، به قلمرو بابک آمد و در دشت و صحرا سرشبان گله‌های او را یافت. جوان پرغم از او خواست تا وی را به مزدوری بپذیرد. سرشبان کار او را پسندید و پس از چندی، آن جوان کارآزموده را سرشبان تمامی گله‌های بابک ساخت. ساسان سال‌ها در آن دشت با دلی آکنده از غم نژاد بربادرفته‌اش روزگار می‌گذراند.

در یکی از شب‌ها، بابک در خواب دید که ساسان بر پیلی ژیان سوار است، تیغی از فولاد هندی در دست دارد و هر که به او نزدیک می‌شود، بر او درود می‌فرستد و پیشگاهش نماز می‌برد؛ چنان‌که زمین از عدل او آراسته گشته و غم از دل‌ها رخت بربسته است. شب دیگر، خوابی شگفت‌تر دید: آتش‌پرستی سه آتش فروزان — همچون آذرگشسپ، خراد (برزین‌مهر) و مهر (فرنبغ) — بر دست گرفته و این سه آتش، روشن و تابناک، پیش روی ساسان می‌سوزند و بوی خوش عود از آن‌ها برمی‌خیزد.

بابک سراسیمه از خواب برخاست و بامدادان موبدان و تعبیرگران خردمند را در ایوان خویش گرد آورد. چون خواب را بازگفت، یکی از دانایان پاسخ داد: «کسی که بدین سان در خواب دیده شود، سر به شاهی فراتر از آفتاب خواهد برافراشت، یا فرزندی از او پدید خواهد آمد که جهان را به کام خویش درآورد.»

بابک شادمان شد و به دانا پاداش فراوان داد. آن‌گاه در روزی سرد و برفی، دستور داد تا سرشبان گله را به کاخ آورند. ساسان با گلیمی کهنه و پر از برف وارد شد، در حالی که از بیم جان دلی لرزان داشت. بابک بیگانگان را از مجلس بیرون راند و شبان جوان را در کنار خود نشانید و از نژاد و گوهرش جویا شد. ساسان زنهار خواست و بابک به یزدانِ نیکی‌بخش سوگند یاد کرد که هیچ آسیبی به او نرساند. آن‌گاه جوان راز نهان برپردخت و گفت: «من ساسان هستم، فرزند ساسان، نبیره اردشیر (بهمن) شهریار، پور اسفندیار پهلوان و یادگار گشتاسپ‌شاه!»

با شنیدن این راز بزرگ، اشک از چشمان بابک فرو ریخت. او شبان آزاده را به گرمابه فرستاد، جامه‌های فاخر پهلوی و اسبی خسروی بدو داد، کاخی پرشکوه با پرستاران بر پایش ساخت و او را از هر خواسته بی‌نیاز گردانید. در پایان، بابک دختر خردمند و تاج و تخت خویش را به آن پادشاه‌زاده نهان بخشید تا نژاد شاهان کیانی بار دیگر بر تارک جهان بدرخشد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: