🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی اشکانیان

❖
45 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱ - ستایش محمود و نصر و بوالظفر، مژدهٔ بخشش خراج و اندرز داد و جاودانگی سخن
شهریار جهان‌آفرین، پادشاهی برافراشته‌سر بر سریر گیتی نشانده است که نام بزرگی و فرّ کیانی از دادگری او زنده می‌پاید؛ سلطان فرخنده‌رای، محمود غزنوی، فرمانروای ایران و زابلستان، که قلمرو شهریاری‌اش از اقلیم قنوج تا فراز مرزهای کابلستان گسترده است. رأی روشن او از چشمه‌سار دانش می‌نوشد و دلش از رنج و غم زمانه آزاد است. بر او، بر دوده پادشاهی‌اش، بر لشکریان رزم‌آورش و بر خاک کشورش آفرین باد. در کنار او، سالار سپاهیان، میر نصر، گردنده عصر را به شادمانی آورده است؛ پهلوانی بخشنده که در روز رزم، سر سرکشان را به چنگ می‌آورد و در روز بخشش، گنجینه خویش را بی‌دریغ بر نیازمندان می‌افشاند. همچنین سپهدار بوالمظفر، دارنده نام و بختی پیروز، لشکر را چنان آراسته که تارکش از چرخ ماه برمی‌گذرد و تیر خدنگش از تنه سخت درختان می‌گذرد.

در چهاردهمین روز از ماه شوال، فرمانی خجسته از سوی تاج‌بخش زمانه صادر گشت که بر اساس آن، رسم سنگین خراج برای یک سال تمام از دوش دین‌داران و مردمان پاک‌کیش برداشته شد. بدین دادگری، روح نوشین‌روان، پادشاه دادگستر باستان، زنده گشت و داد و نیکیبار دیگر بر جهان سایه افکند. این منشور زرین، درفش حکمت و روشنایی بر فراز سر بخردان خواهد بود و نام شاه را بر تارک آسمان‌ها جاوید خواهد ساخت.

شاهنامه از پند نوشین‌روان یاد می‌کند که فرمود: هرگاه دل شهریاری از داد بپیچد و ستم پیشه کند، چرخ گردون منشور پادشاهی او را تیره می‌سازد و ستارگان او را دیگر شاه نخواهند خواند، چرا که ناله بی‌گناهان، نامه عزل پادشاهان است. جهان بر هیچ کس پایدار نمی‌ماند و از پادشاهان گذشته—از فریدون فرخ و ضحاک ناپاک و جمشید پیشدادی تا شهریاران ساسانی و سامانی—تنها نام نیکی یا نامی نفرین‌شده بر جای مانده است. ضحاک به سبب بیدادگری خوار و نکوهیده شد و فریدون به پاس دادگری نیکی سپرد و جاویدان شد. در این میان، گوهر سخن و گنجینه خرد از هر گوهر شاهواری برتر است؛ زیرا تاج و تخت گسسته می‌شود، اما سخن جاودان بر سر سرای گیتی می‌پاید. مردمان از خانه‌ها به دشت برآمدند و دست به نیایش برداشتند تا سر تاج‌دار شاهنشاه جاوید بماند و نام او بر ایوان‌های جهان حک گردد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: