🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی اشکانیان

❖
39 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۰ - رسیدن اردشیر به دریا، بیعت نامداران بر کین اردوان و آماده‌شدن بهمن به جنگ
اردشیر پس از رهایی از چنگال دشمنان به کرانه‌های فیروزه‌ای دریا رسید و سر بر آستان یزدان پاک نهاد و او را بر این رستگاری بزرگ سپاس گفت. او در کنار آب‌های خروشان برآسود و ملاحی کهنسال و فرزانه را به نزد خویش خواند. پیر ملاح چون به شکوه، بالا و فرّه کیانی اردشیر نگریست، دریافت که در برابر شهریاری بزرگ از نژاد شاهان ایستاده است؛ پس دلش غرق در شادی شد و بی‌درنگ زورق‌ها بر آب افکند.

چون آوازه حضور اردشیر در کرانه دریا پیچید، جوشش بزرگان و دلاوران آغاز شد. خردمندان، آزادگان، نژادگان بابک از صطخر و بازماندگان دودمان دارا از هر گوشه و کنار، گروه گروه از کوه و دریا به سویش شتافتند. دل پیران با دیدن رستاخیز این شاهزاده جوان نوزاد شد و انجمنی عظیم از رای‌زنان و شمشیرزنان بر گردش حلقه زدند.

اردشیر در میان آن بزرگان لب به سخن گشود و بیدادهای گذشته را یادآور شد: «کیست در این میان که نشنیده باشد اسکندر بدگمان با فرومایگی چه بر سر نیاکان ما آورد و گیتی را چگونه به ستم درمشت گرفت؟ اکنون که من از نژاد اسفندیارم، سزاوار نیست که اردوان بر این مرز شهریاری کند و ما سر بر آستان ستم خم فرود آوریم. اگر مرا در این کین‌خواهی یاری دهید، تاج و تخت بلند را به نام شما خواهم ساخت.»

با این سخنان، بانگ غریو از بزرگان و شمشیرزنان برآمد. بازماندگان بابک و ساسانیان یک‌صدا کمر به بیعت بستند و فریاد برآوردند: «تن و جان ما فدای تو باد! شاهی و دلاوری تنها سزاوار توست. به فرمان تو کوه را هامون می‌سازیم و آب دریا را با تیغ جان‌فشان سرخ‌گون خواهیم کرد.»

از این بیعت پرشور، سر اردشیر از شادی برتر ز ناهید و تیر شد. او بر لب دریا شهریارانه شارستانی باشکوه بنا نهاد که کانون آبادانی و کار گشت. پس از آن، موبدی فرزانه پند داد که نخست باید بر پارس چیره گردد و سپس به نبرد اردوان بشتابد. اردشیر پند موبد را بجا آورد و با سپیده دم به سوی صطخر تاخت. در آن سو، چون خبر پرشور رستاخیز اردشیر به بهمن، فرزند اردوان رسید، روزگارش تیره شد و بی‌درنگ سپاهی آراسته از جنگجویان را برای رویارویی آماده ساخت.
#1
وزین سو به دریا رسید اردشیر
✦
به یزدان چنین گفت کای دستگیر
#2
تو کردی مرا ایمن از بدکنش
✦
که هرگز مبیناد نیکی تنش
#3
برآسود و ملاح را پیش خواند
✦
ز کار گذشته فراوان براند
#4
نگه کرد فرزانه ملاح پیر
✦
به بالا و چهر و بر اردشیر
#5
بدانست کو نیست جز کی نژاد
✦
ز فر و ز اورنگ او گشت شاد
#6
بیامد به دریا هم اندر شتاب
✦
به هر سو برافگند زورق به آب
#7
ز آگاهی نامدار اردشیر
✦
سپاه انجمن شد بران آبگیر
#8
هرانکس که بد بابکی در صطخر
✦
به آگاهی شاه کردند فخر
#9
دگر هرک از تخم دارا بدند
✦
به هر کشوری نامدارا بدند
#10
چو آگاهی آمد ز شاه اردشیر
✦
ز شادی جوان شد دل مرد پیر
#11
همی رفت مردم ز دریا و کوه
✦
به نزدیک برنا گروها گروه
#12
ز هر شهر فرزانه‌ای رای‌زن
✦
به نزد جهانجوی گشت انجمن
#13
زبان برگشاد اردشیر جوان
✦
که ای نامداران روشن‌روان
#14
کسی نیست زین نامدار انجمن
✦
ز فرزانه و مردم رای‌زن
#15
که نشنید کاسکندر بدگمان
✦
چه کرد از فرومایگی در جهان
#16
نیاکان ما را یکایک بکشت
✦
به بیدادی آورد گیتی به مشت
#17
چو من باشم از تخم اسفندیار
✦
به مرز اندرون اردوان شهریار
#18
سزد گر مر این را نخوانیم داد
✦
وزین داستان کس نگیریم یاد
#19
چو باشید با من بدین یارمند
✦
نمانم به کس نام و تخت بلند
#20
چه گویید و این را چه پاسخ دهید
✦
که پاسخ به آواز فرخ نهید
#21
هرانکس که بود اندر آن انجمن
✦
ز شمشیر زن مرد و از رای‌زن
#22
چو آواز بشنید بر پای خاست
✦
همه راز دل بازگفتند راست
#23
که هرکس که هستیم بابک‌نژاد
✦
به دیدار و چهر تو گشتیم شاد
#24
و دیگر که هستیم ساسانیان
✦
ببندیم کین را کمر بر میان
#25
تن و جان ما سربسر پیش تست
✦
غم و شادمانی به کم بیش تست
#26
به دو گوهر از هرکسی برتری
✦
سزد بر تو شاهی و کنداوری
#27
به فرمان تو کوه هامون کنیم
✦
به تیغ آب دریا همه خون کنیم
#28
چو پاسخ بدان گونه دید اردشیر
✦
سرش برتر آمد ز ناهید و تیر
#29
بران مهتران آفرین گسترید
✦
به دل در ز اندیشه کین گسترید
#30
به نزدیک دریا یکی شارستان
✦
پی‌افگند و شد شارستان کارستان
#31
یکی موبدی گفت با اردشیر
✦
که ای شاه نیک‌اختر و دلپذیر
#32
سر شهریاری همی نو کنی
✦
بر پارس باید که بی‌خو کنی
#33
ازان پس کنی رزم با اردوان
✦
که اختر جوانست و خسرو جوان
#34
که او از ملوک طوایف به گنج
✦
فزونست و زو دیدی آزار و رنج
#35
چو برداشتی گاه او را ز جای
✦
ندارد کسی زین سپس با تو پای
#36
چو بشنید گردن فراز اردشیر
✦
سخنهای بایسته و دلپذیر
#37
چو برزد سر از تیغ کوه آفتاب
✦
به سوی صطخر آمد از پیش آب
#38
خبر شد بر بهمن اردوان
✦
دلش گشت پردرد و تیره‌روان
#39
نکرد ایچ بر تخت شاهی درنگ
✦
سپاهی بیاورد با ساز جنگ

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: