🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی اشکانیان

❖
28 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴ - زاده شدن و هنرآموزی اردشیر، نامهٔ اردوان و فرستادنش با هدایا به درگاه
چون نه ماه بر آن ماهرو بگذشت، خورشیدی تابناک پا به گیتی نهاد؛ کودکی فرخنده که او را به یاد نیای نامدارش اردشیر نام نهادند. بابک از دیدار آن نوگلِ شاداب، دلی خرم یافت و او را در ناز و پرنشاط پرورد. با گذشت روزگار، خردمندانِ روزگار آن گوهر والا را «اردشیر بابکان» نامیدند. اردشیر هر هنری و دانشی را که در جهان بود با شتابی شگفت فرا گرفت و هنر بر گهرِ اصیلش افزوده گشت؛ آن‌چنان که از سیمای درخشان و فرهنگ بالایش، پنداری چرخ سپهر روشنی می‌گرفت.

آوازهٔ شایستگی، دلاوری و دانایی اردشیر به گوش شاه اردوان رسید؛ که چگونه این جوان در روز نبرد، شیری ژیان است و در روز بزم و شادی، چون ناهیدِ تابناک می‌درخشد. اردوان بی‌درنگ نامه‌ای مهرآمیز و سرشار از تحسین به بابک نگاشت و درخواست کرد که اردشیر را به درگاه شهریاری بفرستد تا او را در کنار فرزندان خویش پرورده و از همه‌گونه خواسته‌ها بی‌نیازش سازد.

با خواندن نامه، اشک از دیدگان بابک روان گشت، چرا که جدایی از آن نوادهٔ عزیز بر او گران می‌آمد. اما با خرد و تدبیر، دبیر را پیش فراخواند و نامه‌ای شایسته در پاسخ شهریار بنگاشت. آنگاه بابک گنجینه‌های دیرین خویش را بگشود؛ اسبان بادپا، ستام‌های زرین، تیغ و گرزهای گران، جامه‌های زربفت چینی، دینار فراوان و مشک و عبیر معطر را پیش جوان نهاد و او را با ساز و برگی شاهانه و اندرزهایی پدرانه روانهٔ بارگاه شاه اردوان کرد.
#1
چو نه ماه بگذشت بر ماه‌چهر
✦
یکی کودک آمد چو تابنده مهر
#2
به مانندهٔ نامدار اردشیر
✦
فزاینده و فرخ و دلپذیر
#3
همان اردشیرش پدر کرد نام
✦
نیا شد به دیدار او شادکام
#4
همی پروریدش به بربر به ناز
✦
برآمد برین روزگاری دراز
#5
مر او را کنون مردم تیزویر
✦
همی خواندش بابکان اردشیر
#6
بیاموختندش هنر هرچ بود
✦
هنر نیز بر گوهرش بر فزود
#7
چنان شد به دیدار و فرهنگ و چهر
✦
که گفتی همی زو فروزد سپهر
#8
پس آگاهی آمد سوی اردوان
✦
ز فرهنگ وز دانش آن جوان
#9
که شیر ژیانست هنگام رزم
✦
به ناهید ماند همی روز بزم
#10
یکی نامه بنوشت پس اردوان
✦
سوی بابک نامور پهلوان
#11
که ای مرد بادانش و رهنمای
✦
سخن‌گوی و با نام و پاکیزه‌رای
#12
شنیدم که فرزند تو اردشیر
✦
سواریست گوینده و یادگیر
#13
چو نامه بخوانی هم‌اندر زمان
✦
فرستش به نزدیک ما شادمان
#14
ز بایسته‌ها بی‌نیازش کنم
✦
میان یلان سرفرازش کنم
#15
چو باشد به نزدیک فرزند ما
✦
نگوییم کو نیست پیوند ما
#16
چو آن نامهٔ شاه بابک بخواند
✦
بسی خون مژگان به رخ برفشاند
#17
بفرمود تا پیش او شد دبیر
✦
همان نورسیده جوان اردشیر
#18
بدو گفت کاین نامهٔ اردوان
✦
بخوان و نگه‌کن به روشن روان
#19
من اینک یکی نامه نزدیک شاه
✦
نویسم فرستم یکی نیک‌خواه
#20
بگویم که اینک دل و دیده را
✦
دلاور جوان پسندیده را
#21
فرستادم و دادمش نیز پند
✦
چو آید بدان بارگاه بلند
#22
تو آن کن که از رسم شاهان سزد
✦
نباید که بادی برو بر وزد
#23
در گنج بگشاد بابک چو باد
✦
جوان را ز هرگونه‌ای کرد شاد
#24
ز زرین ستام و ز گوپال و تیغ
✦
ز فرزند چیزش نیامد دریغ
#25
ز دینار و دیبا و اسپ و رهی
✦
ز چینی و زربفت شاهنشهی
#26
بیاورد و بنهاد پیش جوان
✦
جوان شد پرستندهٔ اردوان
#27
بسی هدیه‌ها نیز با اردشیر
✦
ز دیبا و دینار و مشک و عبیر
#28
ز پیش نیا کودک نیک پی
✦
به درگاه شاه اردوان شد بری

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: