بخش ۹ - خواستگاری میرین از دختر قیصر، شرط گرگ فاسقون و رفتن گشتاسپ به بیشه

#1

یکی رومئی بود میرین به نام

✦

سرافراز و بارای و با گنج و کام

#2

فرستاد نزدیک قیصر پیام

✦

که من سرفرازم به گنج و به نام

#3

به من ده دل‌آرام دخترت را

✦

به من تازه کن نام و افسرت را

#4

چنین گفت قیصر که من زین سپس

✦

نجویم بدین روی پیوند کس

#5

کتایون و آن مرد ناسرفراز

✦

مرا داشتند از چنان کار باز

#6

کنون هرک جویند خویشی من

✦

وگر سر فرازد به پیشی من

#7

یکی کار بایدش کردن بزرگ

✦

که خوانندش ایدر بزرگان سترگ

#8

چنو در جهان نامداری بود

✦

مرا بر زمین نیز یاری بود

#9

شود تا سر بیشهٔ فاسقون

✦

بشوید دل و دست و مغزش به خون

#10

یکی گرگ بیند به کردار نیل

✦

تن اژدها دارد و زور پیل

#11

سرو دارد و نیشتر چون گراز

✦

نیارد شدن پیل پیشش فراز

#12

بران بیشه بر نگذرد نره شیر

✦

نه پیل و نه خونریز مرد دلیر

#13

هر آنکس که بر وی بدرید پوست

✦

مرا باشد او یار و داماد و دوست

#14

چنین گفت میرین برین زادبوم

✦

جهان آفرین تا پی افگند روم

#15

نیاکان ما جز به گرز گران

✦

نکردند پیکار با مهتران

#16

کنون قیصر از من بجوید همی

✦

سخن با من از کینه گوید همی

#17

من این چاره اکنون بجای آورم

✦

ز هرگونه پاکیزه رای آورم

#18

چو آمد به ایوان پسندیده مرد

✦

ز هرگونه اندیشه‌ها یاد کرد

#19

نوشته بیاورد و بنهاد پیش

✦

همان اختر و طالع و فال خویش

#20

چنان دید کاندر فلان روزگار

✦

از ایران بیاید یکی نامدار

#21

به دستش برآید سه کار گران

✦

کزان باز گویند رومی سران

#22

یکی انک داماد قیصر شود

✦

همان بر سر قیصر افسر شود

#23

پدید آید از روی کشور دو دد

✦

که هرکس رسد از بد دد به بد

#24

شود هردو بر دست او بر هلاک

✦

ز هر زورمندی نیایدش باک

#25

ز کار کتایون خود آگاه بود

✦

که با نیو گشتاسپ همراه بود

#26

ز هیشوی و آن مهتر نامجوی

✦

که هر سه به روی اندر آرند روی

#27

بیامد به نزدیک هیشوی تفت

✦

سراسر بگفت آن سخنها که رفت

#28

وزان اختر فیلسوفان روم

✦

شگفتی که آید بدان مرز و بوم

#29

بدو گفت هیشوی کامروز شاد

✦

بر ما همی باش با مهر و داد

#30

که این مرد کز وی تو دادی نشان

✦

یکی نامداریست از سرکشان

#31

به نخچیر دارد همی روی و رای

✦

نیندیشد از تخت خاور خدای

#32

یکی دی نیامد به نزدیک من

✦

که خرم شدی جان تاریک من

#33

بیاید هم‌اکنون ز نخچیرگاه

✦

بما بر بود بی‌گمانیش راه

#34

می و رود آورد با بوی و رنگ

✦

نشستند با جام زرین به چنگ

#35

هم انگه که شد جام می بر چهار

✦

پدید آمد از دشت گرد سوار

#36

چو هیشوی و میرین بدیدند گرد

✦

پذیره شدندش به دشت نبرد

#37

چو میرین بدیدش به هیشوی گفت

✦

که این را به گیتی کسی نیست جفت

#38

بدین شاخ و این یال و این دستبرد

✦

ز تخمی بود نامبردار و گرد

#39

هنرها ز دیدار او بگذرد

✦

همان شرم و آزردگی و خرد

#40

چو گشتاسپ تنگ آمد این هر دو مرد

✦

پیاده ببودند ز اسپ نبرد

#41

نشستی نو آراست بر پیش آب

✦

یکی خوان نو ساخت اندر شتاب

#42

می آورد با میگساران نو

✦

نشستی نو آیین و یاران نو

#43

چو رخ لعل گشت از می لعل فام

✦

به گشتاسپ هیشوی گفت ای همام

#44

مرا بر زمین دوست خوانی همی

✦

جز از من کسی را ندانی همی

#45

کنون سوی من کرد میرین پناه

✦

یکی نامدارست با دستگاه

#46

دبیرست با دانش و ارجمند

✦

بگیرد شمار سپهر بلند

#47

سخن گوید از فیلسوفان روم

✦

ز آباد و ویران هر مرز و بوم

#48

هم از گوهر سلم دارد نژاد

✦

پدر بر پدر نام دارد به یاد

#49

به نزدیک اویست شمشیر سلم

✦

که بودی همه ساله در زیر سلم

#50

سواریست گردافکن و شیر گیر

✦

عقاب اندر آرد ز گردون به تیر

#51

برین نیز خواهد که بیشی کند

✦

چو با قیصر روم خویشی کند

#52

به قیصر سخن گفت و پاسخ شنید

✦

ز پاسخ همانا دلش بردمید

#53

که او گفت در بیشهٔ فاسقون

✦

یکی گرگ باشد بسان هیون

#54

اگر کشته آید به دست تو گرگ

✦

تو باشی به روم ایرمانی بزرگ

#55

جهاندار باشی و داماد من

✦

زمانه به خوبی دهد داد من

#56

کنون گر تو این را کنی دست پیش

✦

منت بنده‌ام وین سرافراز خویش

#57

بدو گفت گشتاسپ کری رواست

✦

چه گویند و این بیشه اکنون کجاست

#58

چگونه ددی باشد اندر جهان

✦

که ترسند ازو کهتران و مهان

#59

چنین گفت هیشوی کاین پیر گرگ

✦

همی برتر است از هیونی سترگ

#60

دو دندان او چون دو دندان پیل

✦

دو چشمش طبرخون و چرمش چو نیل

#61

سروهاش چو آبنوسی فرسپ

✦

چو خشم آورد بگذرد بر دو اسپ

#62

از ایدر بسی نامور قیصران

✦

برفتند با گرزهای گران

#63

ازان بیشه ناکام باز آمدند

✦

پر از ننگ و تن پر گداز آمدند

#64

بدو گفت گشتاسپ کان تیغ سلم

✦

بیارید و اسپی سرافراز گرم

#65

همی اژدها خوانم این را نه گرگ

✦

تو گرگی مدان از هیونی بزرگ

#66

چو بشنید میرین زانجا برفت

✦

سوی خانهٔ خویش تازید تفت

#67

ز آخر گزین کرد اسپی سیاه

✦

گرانمایه خفتان و رومی کلاه

#68

همان مایه‌ور تیغ الماس گون

✦

که سلم آب دادش به زهر و به خون

#69

بسی هدیه بگزید با آن ز گنج

✦

ز یاقوت و گوهر همه پنج‌پنج

#70

چو خورشید پیراهن قیرگون

✦

بدرید و آمد ز پرده برون

#71

جهانجوی میرین ز ایوان برفت

✦

بیامد به نزدیک هیشوی تفت

#72

ز نخچیر گشتاسپ زانسو کشید

✦

نگه کرد هیشوی و اورا بدید

#73

ازان اسپ و شمشیر خیره شدند

✦

چو نزدیک‌تر شد پذیره شدند

#74

چو گشتاسپ آن هدیه‌ها بنگرید

✦

همان اسپ و تیغ از میان برگزید

#75

دگر چیز بخشید هیشوی را

✦

بیاراست جان جهانجوی را

#76

بپوشید گشتاسپ خفتان چو گرد

✦

به زیر اندر آورد اسپ نبرد

#77

به زه بر کمان و به بازو کمند

✦

سواری سرافراز و اسپی بلند

#78

همی رفت هیشوی با او به راه

✦

جهانجوی میرین فریاد خواه

#79

چنین تا لب بیشهٔ فاسقون

✦

برفتند پیچان و دل پر ز خون

پادشاهی لهراسپ

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما