بخش ۱۵ - فرستادن قالوس به درگاه لهراسپ برای باژخواهی و شناختن گشتاسپ از سیمای زریر
#1
برین نیز بگذشت چندی سپهر
✦
به دل در همی داشت و ننمود چهر
#2
بگشتاسپ گفت آن زمان جنگجوی
✦
که تا زنده‌ای زین جهان بهر جوی
#3
براندیش با این سخن با خرد
✦
که اندیشه اندر سخن به خورد
#4
به ایران فرستم فرستاده‌ای
✦
جهاندیده و پاک و آزاده‌ای
#5
به لهراسپ گویم که نیم جهان
✦
تو داری به آرام و گنج مهان
#6
اگر باژ بفرستی از مرز خویش
✦
ببینی سرمایهٔ ارز خویش
#7
بریشان سپاهی فرستم ز روم
✦
که از نعل پیدا نبینند بوم
#8
چنین داد پاسخ که این رای تست
✦
زمانه بزیر کف پای تست
#9
یکی نامور بود قالوس نام
✦
خردمند و با دانش و رای و کام
#10
بخواند آن خردمند را نامدار
✦
کز ایدر برو تا در شهریار
#11
بگویش که گر باژ ایران دهی
✦
به فرمان گرایی و گردن نهی
#12
به ایران بماند بتو تاج و تخت
✦
جهاندار باشی و پیروزبخت
#13
وگرنه مرا با سپاهی گران
✦
هم از روم وز دشت نیزه‌وران
#14
نگه کن که برخیزد از دشت غو
✦
فرخ‌زاد پیروزشان پیش رو
#15
همه بومتان پاک ویران کنم
✦
ز ایران به شمشیر بیران کنم
#16
فرستاده آمد به کردار باد
✦
سرش پر خرد بد دلش پر ز داد
#17
چو آمد به نزدیک شاه بزرگ
✦
بدید آن در و بارگاه بزرگ
#18
چو آگاهی آمد به سالار بار
✦
خرامان بیامد بر شهریار
#19
که پیر جهاندیده‌ای بر درست
✦
همانا فرستادهٔ قیصرست
#20
سوارست با او بسی نامدار
✦
همی راه جوید بر شهریار
#21
چو بشنید بنشست بر تخت عاج
✦
بسر بر نهاد آن دل افروز تاج
#22
بزرگان ایران همه پیش تخت
✦
نشستند شادان دل و نیکبخت
#23
بفرمود تا پرده برداشتند
✦
فرستاده را شاد بگذاشتند
#24
چو آمد به نزدیک تختش فراز
✦
بر او آفرین کرد و بردش نماز
#25
پیام گرانمایه قیصر بداد
✦
چنان چون بباید به آیین و داد
#26
غمی شد ز گفتار او شهریار
✦
برآشفت با گردش روزگار
#27
گرانمایه جایی بیاراستند
✦
فرستاده را شاد بنشاستند
#28
فرستاد زربفت گستردنی
✦
ز پوشیدنی و هم از خوردنی
#29
بران گونه بنواخت او را به بزم
✦
تو گفتی که نشنید پیغام رزم
#30
شب آمد پر اندیشه پیچان بخفت
✦
تو گفتی که با درد و غم بود جفت
#31
چو خورشید بر تخت زرین نشست
✦
شب تیره رخسار خود را ببست
#32
بفرمود تا رفت پیشش زریر
✦
سخن گفت هرگونه با شاه دیر
#33
به شگبیر قالوس شد بار خواه
✦
ورا راه دادند نزدیک شاه
#34
ز بیگانه ایوان بپرداختند
✦
فرستاده را پیش بنشاختند
#35
بدو گفت لهراسپ کای پر خرد
✦
مبادا که جان جز خرد پرورد
#36
بپرسم ترا راست پاسخ‌گزار
✦
اگر بخردی کام کژی مخار
#37
نبود این هنرها به روم اندرون
✦
بدی قیصر از پیش شاهان زبون
#38
کنون او بهر کشوری باژخواه
✦
فرستاد و بر ماه بنهاد گاه
#39
چو الیاس را کو به مرز خزر
✦
گوی بود با فر و پرخاشخر
#40
بگیرد ببندد همی با سپاه
✦
بدین باژخواهش که بنمود راه
#41
فرستاده گفت ای سخنگوی شاه
✦
به مرز خزر من شدم باژخواه
#42
به پیغمبری رنج بردم بسی
✦
نپرسید زین باره هرگز کسی
#43
ولیکن مرا شاه زان‌سان نواخت
✦
که گردن به کژی نباید فراخت
#44
سواری به نزدیک او آمدست
✦
که از بیشه‌ها شیر گیرد به دست
#45
به مردان بخندد همی روز رزم
✦
هم از جامهٔ می به هنگام بزم
#46
به بزم و به رزم و به روز شکار
✦
جهان‌بین ندیدست چون او سوار
#47
بدو داد پرمایه‌تر دخترش
✦
که بودی گرامی‌تر از افسرش
#48
نشانی شدست او به روم اندرون
✦
چو نر اژدها شد به چنگش زبون
#49
یکی گرگ بد همچو پیلی به دشت
✦
که قیصر نیارست زان سو گذشت
#50
بیفگند و دندان او را بکند
✦
وزو کشور روم شد بی‌گزند
#51
بدو گفت لهراسپ کای راست‌گوی
✦
کرا ماند این مرد پرخاشجوی
#52
چنین داد پاسخ که باری نخست
✦
به چهره زریرست گویی درست
#53
به بالا و دیدار و فرهنگ و رای
✦
زریر دلیرست گویی بجای
#54
چو بشنید لهراسپ بگشاد چهر
✦
بران مرد رومی بگسترد مهر
#55
فراوان ورا برده و بدره داد
✦
ز درگاه برگشت پیروز و شاد
#56
بدو گفت کاکنون به قیصر بگوی
✦
که من با سپاه آمدم جنگجوی
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.