بخش ۷ - خواب کتایون، برگزیدن گشتاسپِ غریب در انجمن قیصر و خشم پدر
#1
چنان بود قیصر بدانگه برای
✦
که چون دختر او رسیدی بجای
#2
چو گشتی بلند اختر و جفت جوی
✦
بدیدی که آمدش هنگام شوی
#3
یکی گرد کردی به کاخ انجمن
✦
بزرگان فرزانه و رای زن
#4
هرانکس که بودی مر او را همال
✦
ازان نامدارن برآورده یال
#5
ز کاخ پدر دختر ماه‌روی
✦
بگشتی بران انجمن جفت جوی
#6
پرستنده بودی به گرد اندرش
✦
ز مردم نبودی پدید افسرش
#7
پس پردهٔ قیصر آن روزگار
✦
سه بد دختر اندر جهان نامدار
#8
به بالا و دیدار و آهستگی
✦
به بایستگی هم به شایستگی
#9
یکی بود مهتر کتایون به نام
✦
خردمند و روشن‌دل و شادکام
#10
کتایون چنان دید یک شب به خواب
✦
که روشن شدی کشور از آفتاب
#11
یکی انجمن مرد پیدا شدی
✦
از انبوه مردم ثریا شدی
#12
سر انجمن بود بیگانه‌ای
✦
غریبی دل آزار و فرزانه‌ای
#13
به بالای سرو و به دیدار ماه
✦
نشستنش چون بر سر گاه شاه
#14
یکی دسته دادی کتایون بدوی
✦
وزو بستدی دستهٔ رنگ و بوی
#15
یکی انجمن کرد قیصر بزرگ
✦
هر آن کس که بودند گرد و سترگ
#16
به شبگیر چون بردمید آفتاب
✦
سر نامداران برآمد ز خواب
#17
بران انجمن شاد بنشاندند
✦
ازان پس پری‌چهره را خواندند
#18
کتایون بشد با پرستار شست
✦
یکی دسته گل هر یکی را به دست
#19
همی گشت چندان کش آمد ستوه
✦
پسندش نیامد کسی زان گروه
#20
از ایوان سوی پرده بنهاد روی
✦
خرامان و پویان و دل جفت‌جوی
#21
هم آنگه زمین گشت چون پر زاغ
✦
چنین تا سر از کوه بر زد چراغ
#22
بفرمود قیصر که از کهتران
✦
به روم اندرون مایه‌ور مهتران
#23
بیارند یکسر به کاخ بلند
✦
بدان تا که باشد به خوبی پسند
#24
چو آگاهی آمد به هر مهتری
✦
بهر نامداری و کنداوری
#25
خردمند مهتر به گشتاسپ گفت
✦
که چندین چه باشی تو اندر نهفت
#26
برو تا مگر تاج و گاه مهی
✦
ببینی دلت گردد از غم تهی
#27
چو بشنید گشتاسپ با او برفت
✦
به ایوان قیصر خرامید تفت
#28
به پیغوله‌ای شد فرود از مهان
✦
پر از درد بنشست خسته نهان
#29
برفتند بیدار دل بندگان
✦
کتایون و گل رخ پرستندگان
#30
همی گشت بر گرد ایوان خویش
✦
پسش بخردان و پرستار پیش
#31
چو از دور گشتاسپ را دید گفت
✦
که آن خواب سر برکشید از نهفت
#32
بدان مایه‌ور نامدار افسرش
✦
هم‌آنگه بیاراست خرم سرش
#33
چو دستور آموزگار آن بدید
✦
هم اندر زمان پیش قیصر دوید
#34
که مردی گزین کرد از انجمن
✦
به بالای سرو سهی در چمن
#35
به رخ چون گلستان و با یال و کفت
✦
که هرکش ببیند بماند شگفت
#36
بد آنست کو را ندانیم کیست
✦
تو گویی همه فره ایزدیست
#37
چنین داد پاسخ که دختر مباد
✦
که از پرده عیب آورد بر نژاد
#38
اگر من سپارم بدو دخترم
✦
به ننگ اندرون پست گردد سرم
#39
هم او را و آنرا که او برگزید
✦
به کاخ اندرون سر بباید برید
#40
سقف گفت کاین نیست کاری گران
✦
که پیش از تو بودند چندی سران
#41
تو با دخترت گفتی انباز جوی
✦
نگفتی که رومی سرافراز جوی
#42
کنون جست آنرا که آمدش خوش
✦
تو از راه یزدان سرت را مکش
#43
چنین بود رسم نیاکان تو
✦
سرافراز و دین‌دار و پاکان تو
#44
به آیین این شد پی افگنده روم
✦
تو راهی مگیر اندر آباد بوم
#45
همایون نباشد چنین خود مگوی
✦
به راهی که هرگز نرفتی مپوی
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.