بخش ۱۷ - تاج‌گذاری گشتاسپ نزد زریر، آمدن قیصر و کتایون، و سپردن تخت از لهراسپ

#1

چو برخاست قیصر به گشتاسپ گفت

✦

که پاسخ چرا ماندی در نهفت

#2

بدو گفت گشتاسپ من پیش ازین

✦

ببودم بر شاه ایران زمین

#3

همه لشکر شاه و آن انجمن

✦

همه آگهند از هنرهای من

#4

همان به که من سوی ایشان شوم

✦

بگویم همه گفته‌ها بشنوم

#5

برآرم ازیشان همه کام تو

✦

درفشان کنم در جهان نام تو

#6

بدو گفت قیصر تو داناتری

✦

برین آرزو بر تواناتری

#7

چو بشنید گشتاسپ گفتار اوی

✦

نشست از بر بارهٔ راه جوی

#8

بیامد به جای نشست زریر

✦

به سر افسر و بادپایی به زیر

#9

چو لشکر بدیدند گشتاسپ را

✦

سرافرازتر پور لهراسپ را

#10

پیاده همه پیش اوی آمدند

✦

پر از درد و پر آب روی آمدند

#11

همه پاک بردند پیشش نماز

✦

که کوتاه شد رنجهای دراز

#12

همانگه چو آمد به پیشش زریر

✦

پیاده ببود و شد از رزم سیر

#13

گرامیش را تنگ در بر گرفت

✦

چو بگشاد لب پرسش اندر گرفت

#14

نشستند بر تخت با مهتران

✦

بزرگان ایران و کنداوران

#15

زریر خجسته به گشتاسپ گفت

✦

که بادی همه ساله با بخت جفت

#16

پدر پیر سر شد تو برنادلی

✦

ز دیدار پیران چرا بگسلی

#17

به پیری ورا بخت خندان شدست

✦

پرستندهٔ پاک یزدان شدست

#18

فرستاد نزدیک تو تاج و گنج

✦

سزد گر نداری کنون دل به رنج

#19

چنین گفت کایران سراسر تراست

✦

سر تخت با تاج کشور تراست

#20

ز گیتی یکی کنج ما را بس است

✦

که تخت مهی را جز از من کس است

#21

برادر بیاورد پرمایه تاج

✦

همان یاره و طوق و هم تخت عاج

#22

چو گشتاسپ تخت پدر دید شاد

✦

نشست از برش تاج بر سر نهاد

#23

نبیرهٔ جهانجوی کاوس کی

✦

ز گودرزیان هرک بد نیک‌پی

#24

چو بهرام و چون ساوه و ریونیز

✦

کسی کو سرافراز بودند نیز

#25

به شاهی برو آفرین خواندند

✦

ورا شهریار زمین خواندند

#26

ببودند بر پای بسته کمر

✦

هرانکس که بودند پرخاشخر

#27

چو گشتاسپ دید آن دلارای کام

✦

فرستاد نزدیک قیصر پیام

#28

کز ایران همه کام تو راست گشت

✦

سخنها ز اندازه اندر گذشت

#29

همی چشم دارد زریر و سپاه

✦

که آیی خرامان بدین رزمگاه

#30

همه سربسر با تو پیمان کنند

✦

روان را به مهرت گروگان کنند

#31

گرت رنج ناید خرامی به دشت

✦

که کار زمانه به کام تو گشت

#32

فرستاده چون نزد قیصر رسید

✦

به دشت آمد و ساز لشکر بدید

#33

چو گشتاسپ را دید بر تخت عاج

✦

نهاده به سر بر ز پیروزه تاج

#34

بیامد ورا تنگ در برگرفت

✦

سخنهای دیرینه اندر گرفت

#35

بدانست قیصر که گشتاسپ اوست

✦

فروزندهٔ جان لهراسپ اوست

#36

فراوانش بستود و بردش نماز

✦

وزانجا سوی تخت رفتند باز

#37

ازان کردهٔ خویش پوزش گرفت

✦

بپیچید زان روزگار شگفت

#38

بپذرفت گفتار او شهریار

✦

سرش را گرفت آنگهی برکنار

#39

بدو گفت چون تیره گردد هوا

✦

فروزیدن شمع باشد روا

#40

بر ما فرست آنک ما را گزید

✦

که او درد و رنج فراوان کشید

#41

بشد قیصر و رنج و تشویر برد

✦

بسی نیز بر خوی بد برشمرد

#42

به سوی کتایون فرستاد گنج

✦

یکی افسر و سرخ یاقوت پنج

#43

غلام و پرستار رومی هزار

✦

یکی طوق پر گوهر شاهوار

#44

ز دینار رومی شتروار پنج

✦

یکی فیلسوفی نگهبان گنج

#45

سلیح و درم داد لشکرش را

✦

همان نامداران کشورش را

#46

هرانکس که بود او ز تخم بزرگ

✦

وگر تیغ زن نامداری سترگ

#47

بیاراست خلعت سزاوارشان

✦

برافرخت پژمرده بازارشان

#48

از اسپان تازی و برگستوان

✦

ز خفتان وز جامهٔ هندوان

#49

ز دیبا و دینار و تاج و نگین

✦

ز تخت و ز هرگونه دیبای چین

#50

فرستاده نزدیک گشتاسپ برد

✦

یکایک به گنجور او برشمرد

#51

ابا این بسی آفرین گسترید

✦

بران کو زمان و زمین آفرید

#52

کتایون چو آمد به نزدیک شاه

✦

غو کوس برخاست از بارگاه

#53

سپه سوی ایران برفتن گرفت

✦

هوا گرد اسپان نهفتن گرفت

#54

چو قیصر دو منزل بیامد به راه

✦

عنان تگاور بپیچید شاه

#55

به سوگند ازان مرز برگاشتش

✦

به خواهش سوی روم بگذاشتش

#56

وزان جایگه شد سوی روم باز

✦

چو گشتاسپ شد سوی راه دراز

#57

همی راند تا سوی ایران رسید

✦

به نزد دلیران و شیران رسید

#58

چو بشنید لهراسپ کامد زریر

✦

برادرش گشتاسپ آن نره شیر

#59

پذیره شدش با همه مهتران

✦

بزرگان ایران و نام‌آوران

#60

چو دید او پسر را به بر درگرفت

✦

ز جور فلک دست بر سر گرفت

#61

فرود آمد از باره گشتاسپ زود

✦

بدو آفرین کرد و زاری نمود

#62

ز ره چو به ایوان شاهی شدند

✦

چو خورشید در برج ماهی شدند

#63

بدو گفت لهراسپ کز من مبین

✦

چنین بود رای جهان آفرین

#64

نوشته چنین بد مگر بر سرت

✦

که پردخت ماند ز تو کشورت

#65

بدو شادمان گشت لهراسپ شاه

✦

مر او را نشاند از بر تخت و گاه

#66

ببوسید و تاجش به سر بر نهاد

✦

همی آفرین کرد با تاج یاد

#67

بدو گفت گشتاسپ کای شهریار

✦

ابی تو مبیناد کس روزگار

#68

چو مهتر کنی من ترا کهترم

✦

بکوشم که گرد ترا نسپرم

#69

همه نیک بادا سرانجام تو

✦

مبادا که باشیم بی‌نام تو

#70

که گیتی نماند همی بر کسی

✦

چو ماند به تن رنج ماند بسی

#71

چنین است گیهان ناپایدار

✦

برو تخم بد تا توانی مکار

#72

همی خواهم از دادگر یک خدای

✦

که چندان بمانم به گیتی به جای

#73

که این نامهٔ شهریاران پیش

✦

بپیوندم از خوب گفتار خویش

#74

ازان پس تن جانور خاک راست

✦

سخن گوی جان معدن پاک راست

پادشاهی لهراسپ

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما