بخش ۱۳ - دیدار گودرز و فریبرز، سوگ کشتگان و مژدهٔ آمدن رستم و لاف کاموس

#1

چو خورشید بر گنبد لاژورد

✦

سراپرده‌ای زد ز دیبای زرد

#2

خروشی بلند آمد از دیده‌گاه

✦

بگودرز کای پهلوان سپاه

#3

سپاه آمد و راه نزدیک شد

✦

ز گرد سپه روز تاریک شد

#4

بجنبید گودرز از جای خویش

✦

بیاورد پوینده بالای خویش

#5

سوی گرد تاریک بنهاد روی

✦

همی شد خلیده دل و راه‌جوی

#6

بیامد چو نزدیک ایشان رسید

✦

درفش فریبرز کاوس دید

#7

که او بد بایران سپه پیش‌رو

✦

پسندیده و خویش سالار نو

#8

پیاده شد از اسپ گودرز پیر

✦

همان لشکر افروز دانش‌پذیر

#9

گرفتند مر یکدگر را کنار

✦

خروشی برآمد ز هر دو بزار

#10

فریبرز گفت ای سپهدار پیر

✦

همیشه بجنگ اندری ناگزیر

#11

ز کین سیاوش تو داری زیان

✦

دریغا سواران گودرزیان

#12

ازیشان ترا مزد بسیار باد

✦

سر بخت دشمن نگونسار باد

#13

سپاس از خداوند خورشید و ماه

✦

که دیدم ترا زنده بر جایگاه

#14

ازیشان ببارید گودرز خون

✦

که بودند کشته بخاک اندرون

#15

بدو گفت بنگر که از بخت بد

✦

همی بر سرم هر زمان بد رسد

#16

درین جنگ پور و نبیره نماند

✦

سپاه و درفش و تبیره نماند

#17

فرامش شدم کار آن کارزار

✦

کنونست رزم و کنونست کار

#18

سپاهست چندان برین دشت و راغ

✦

که روی زمین گشت چون پر زاغ

#19

همه لشکر طوس با این سپاه

✦

چو تیره شبانست با نور ماه

#20

ز چین و ز سقلاب وز هند و روم

✦

ز ویران گیتی و آباد بوم

#21

همانا نماندست یک جانور

✦

مگر بسته بر جنگ ما بر کمر

#22

کنون تا نگویی که رستم کجاست

✦

ز غمها نگردد مرا پشت راست

#23

فریبرز گفت از پس من ز جای

✦

بیامد نبودش جز از رزم رای

#24

شب تیره را تا سپیده دمان

✦

بیاید بره بر نجوید زمان

#25

کنون من کجا گیرم آرامگاه

✦

کجا رانم این خوار مایه سپاه

#26

بدو گفت گودرز رستم چه گفت

✦

که گفتار او را نشاید نهفت

#27

فریبرز گفت ای جهاندیده مرد

✦

تهمتن نفرمود ما را نبرد

#28

بباشید گفت اندران رزمگاه

✦

نباید شدن پیش روی سپاه

#29

بباید بدان رزمگاه آرمید

✦

یکی تا درفش من آید پدید

#30

برفت او و گودرز با او برفت

✦

براه هماون خرامید تفت

#31

چو لشکر پدید آمد از دیده‌گاه

✦

بشد دیده‌بان پیش توران سپاه

#32

کز ایران یکی لشکر آمد بدشت

✦

ازان روی سوی هماون گذشت

#33

سپهبد بشد پیش خاقان چین

✦

که آمد سپاهی ز ایران زمین

#34

ندانیم چندست و سالار کیست

✦

چه سازیم و درمان این کار چیست

#35

بدو گفت کاموس رزم آزمای

✦

بجایی که مهتر تو باشی بپای

#36

بزرگان درگاه افراسیاب

✦

سپاهی بکردار دریای آب

#37

تو دانی چه کردی بدین پنج ماه

✦

برین دشت با خوار مایه سپاه

#38

کنون چون زمین سربسر لشکرست

✦

چو خاقان و منشور کنداورست

#39

بمان تا هنرها پدید آوریم

✦

تو در بستی و ما کلید آوریم

#40

گر از کابل و زابل و مای و هند

✦

شود روی گیتی چو رومی پرند

#41

همانا به تنها تن من نیند

✦

نگویی که ایرانیان خود کیند

#42

تو ترسانی از رستم نامدار

✦

نخستین ازو من برآرم دمار

#43

گرش یک زمان اندر آرم بدام

✦

نمانم که ماند بگیتیش نام

#44

تو از لشکر سیستان خسته‌ای

✦

دل خویش در جنگشان بسته‌ای

#45

یکی بار دست من اندر نبرد

✦

نگه کن که برخیزد از دشت گرد

#46

بدانی که اندر جهان مرد کیست

✦

دلیران کدامند و پیکار چیست

#47

بدو گفت پیران کانوشه بدی

✦

همیشه ز تو دور دست بدی

#48

بپیران چنین گفت خاقان چین

✦

که کاموس را راه دادی بکین

#49

بکردار پیش آورد هرچ گفت

✦

که با کوه یارست و با پیل جفت

#50

از ایرانیان نیست چندین سخن

✦

دل جنگجویان چنین بد مکن

#51

بایران نمانیم یک سرفراز

✦

برآریم گرد از نشیب و فراز

#52

هرانکس که هستند با جاه و آب

✦

فرستیم نزدیک افراسیاب

#53

همه پای کرده به بندگران

✦

وزیشان فگنده فراوان سران

#54

بایران نمانیم برگ درخت

✦

نه گاه و نه شاه و نه تاج و نه تخت

#55

بخندید پیران و کرد آفرین

✦

بران نامداران و خاقان چین

#56

بلشکر گه آمد دلی شادمان

✦

برفتند ترکان هم اندر زمان

#57

چو هومان و لهاک و فرشیدورد

✦

بزرگان و شیران روز نبرد

#58

بگفتند کامد ز ایران سپاه

✦

یکی پیش رو با درفشی سیاه

#59

ز کارآگهان نامداری دمان

✦

برفت و بیامد هم اندر زمان

#60

فریبرز کاوس گفتند هست

✦

سپاهی سرافراز و خسروپرست

#61

چو رستم نباشد ازو باک نیست

✦

دم او برین زهر تریاک نیست

#62

ابا آنک کاموس روز نبرد

✦

همی پیلتن را ندارد بمرد

#63

مبادا که او آید ایدر بجنگ

✦

وگر چند کاموس گردد نهنگ

#64

نه رستم نه از سیستان لشکرست

✦

فریبرز را خاک و خون ایدرست

#65

چنین گفت پیران که از تخت و گاه

✦

شدم سیر و بیزارم از هور و ماه

#66

که چون من شنیدم کز ایران سپاه

✦

خرامید و آمد بدین رزمگاه

#67

بشد جان و مغز سرم پر ز درد

✦

برآمد یکی از دلم باد سرد

#68

بدو گفت کلباد کین درد چیست

✦

چرا باید از طوس و رستم گریست

#69

ز بس گرز و شمشیر و پیل و سپاه

✦

میان اندرون باد را نیست راه

#70

چه ایرانیان پیش ما در چه خاک

✦

ز کیخسرو و طوس و رستم چه باک

#71

پراگنده گشتند ازان جایگاه

✦

سوی خیمهٔ خویش کردند راه

#72

ازان پس چو آگاهی آمد به طوس

✦

که شد روی کشور پر آوای کوس

#73

از ایران بیامد گو پیلتن

✦

فریبرز کاوس و آن انجمن

#74

بفرمود تا برکشیدند کوس

✦

ز گرد سپه کوه گشت آبنوس

#75

ز کوه هماون برآمد خروش

✦

زمین آمد از بانگ اسپان بجوش

#76

سپهبد بریشان زبان برگشاد

✦

ز مازندران کرد بسیار یاد

#77

که با دیو در جنگ رستم چه کرد

✦

بریشان چه آورد روز نبرد

#78

سپاه آفرین خواند بر پهلوان

✦

که بیدار دل باش و روشن‌روان

#79

بدین مژده گر دیده‌خواهی رواست

✦

که این مژده آرایش جان ماست

#80

کنون چون تهمتن بیامد بجنگ

✦

ندارند پا این سپه با نهنگ

#81

یکایک بران گونه رزمی کنیم

✦

که این ننگ از ایرانیان بفگنیم

#82

درفش سرافراز خاقان و تاج

✦

سپرهای زرین و آن تخت عاج

#83

همان افسر پیلبانان بزر

✦

سنانهای زرین و زرین کمر

#84

همان زنگ زرین و زرین جرس

✦

که اندر جهان آن ندیدست کس

#85

همان چتر کز دم طاوس نر

✦

برو بافتستند چندان گهر

#86

جزین نیز چندی بچنگ آوریم

✦

چو جان را بکوشیم و جنگ آوریم

#87

بلشکر چنین گفت بیدار طوس

✦

که هم با هراسیم و هم با فسوس

#88

همه دامن کوه پر لشکرست

✦

سر نامداران ببند اندرست

#89

چو رستم بیاید نکوهش کند

✦

مگر کین سخن را پژوهش کند

#90

که چون مرغ پیچیده بودم بدام

✦

همه کار ناکام و پیکار خام

#91

سپهبد همان بود و لشکر همان

✦

کسی را ندیدم ز گردان دمان

#92

یکی حمله آریم چون شیر نر

✦

شوند از بن که مگر زاستر

#93

سپه گفت کین برتری خود مجوی

✦

سخن زین نشان هیچ گونه مگوی

#94

کزین کوه کس پیشتر نگذرد

✦

مگر رستم این رزمگه بنگرد

#95

بباشیم بر پیش یزدان بپای

✦

که اویست بر نیکوی رهنمای

#96

بفرمان دارندهٔ هور و ماه

✦

تهمتن بیاید بدین رزمگاه

#97

چه داری دژم اختر خویش را

✦

درم بخش و دینار درویش را

#98

بشادی ز گردان ایران گروه

✦

خروشی برآمد ز بالای کوه

داستان کاموس کشانی

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما