بخش ۷ - پناه طوس و گودرز بر کوه هماون، پذیرفتن رای هومان و تاختن او با سی‌هزار سوار

#1

سپه برنشاند و بنه برنهاد

✦

وزان کشتگان کرد بسیار یاد

#2

ازین سان همی رفت روز و شبان

✦

پر از غم دل و ناچریده لبان

#3

همه دیده پر خون و دل پر ز داغ

✦

ز رنج روان گشته چون پر زاغ

#4

چو نزدیک کوه هماون رسید

✦

بران دامن کوه لشکر کشید

#5

چنین گفت طوس سپهبد بگیو

✦

که ای پر خرد نامبردار نیو

#6

سه روزست تا زین نشان تاختی

✦

بخواب و بخوردن نپرداختی

#7

بیا و بیاسا و چیزی بخور

✦

برامش و جامه بنمای سر

#8

که من بی‌گمانم که پیران بجنگ

✦

پس ما بیاید کنون بی‌درنگ

#9

کسی را که آسوده‌تر زین گروه

✦

به بیژن بمان و تو برشو بکوه

#10

همه خستگان را سوی که کشید

✦

ز آسودگان لشکری برگزید

#11

چنین گفت کین کوه سر جای ماست

✦

بباید کنون خویشتن کرد راست

#12

طلایه ز کوه اندر آمد بدشت

✦

بدان تا بریشان نشاید گذشت

#13

خروش نگهبان و آوای زنگ

✦

تو گفتی بجوش آمد از کوه سنگ

#14

هم‌آنگه برآمد ز چرخ آفتاب

✦

جهان گشت برسان دریای آب

#15

ز درگاه پیران برآمد خروش

✦

چنان شد که برخیزد از خاک جوش

#16

بهومان چنین گفت کاکنون بجنگ

✦

نباید همانا فراوان درنگ

#17

سواران دشمن همه کشته‌اند

✦

وگر خسته از جنگ برگشته‌اند

#18

بزد کوس و از دشت برخاست غو

✦

همی رفت پیش سپه پیشرو

#19

رسیدند ترکان بدان رزمگاه

✦

همه رزمگه خیمه بد بی‌سپاه

#20

بشد نزد پیران یکی مژده‌خواه

✦

که کس نیست ایدر ز ایران سپاه

#21

ز لشکر بشادی برآمد خروش

✦

بفرمان پیران نهادند گوش

#22

سپهبد چنین گفت با بخردان

✦

که ای نامور پرهنر موبدان

#23

چه سازیم و این را چه دانید رای

✦

که اکنون ز دشمن تهی ماند جای

#24

سواران لشکر ز پیر و جوان

✦

همه تیز گفتند با پهلوان

#25

که لشکر گریزان شد از پیش ما

✦

شکست آمد اندر بداندیش ما

#26

یکی رزمگاهست پر خون و خاک

✦

ازیشان نه هنگام بیم است و باک

#27

بباید پی دشمن اندر گرفت

✦

ز مولش سزد گر بمانی شگفت

#28

گریزان ز باد اندرآید به آب

✦

به آید ز مولیدن ایدر شتاب

#29

چنین گفت پیران که هنگام جنگ

✦

شود سست پای شتاب از درنگ

#30

سپاهی بکردار دریای آب

✦

شدست انجمن پیش افراسیاب

#31

بمانیم تا آن سپاه گران

✦

بیایند گردان و جنگ‌آوران

#32

ازان پس بایران نمانیم کس

✦

چنین است رای خردمند و بس

#33

بدو گفت هومان که ای پهلوان

✦

مرنجان بدین کار چندین روان

#34

سپاهی بدان زور و آن جوش و دم

✦

شدی روی دریا ازیشان دژم

#35

کنون خیمه و گاه و پرده‌سرای

✦

همه مانده برجای و رفته ز جای

#36

چنان دان که رفتن ز بیچارگیست

✦

نمودن بما پشت یکبارگیست

#37

نمانیم تا نزد خسرو شوند

✦

بدرگاه او لشکری نو شوند

#38

ز زابلستان رستم آید بجنگ

✦

زیانی بود سهمگین زین درنگ

#39

کنون ساختن باید و تاختن

✦

فسونها و نیرنگها ساختن

#40

چو گودرز را با سپهدار طوس

✦

درفش همایون و پیلان و کوس

#41

همه بی‌گمانی بچنگ آوریم

✦

بد آید چو ایدر درنگ آوریم

#42

چنین داد پاسخ بدو پهلوان

✦

که بیداردل باش و روشن‌روان

#43

چنان کن که نیک‌اختر و رای تست

✦

که چرخ فلک زیر بالای تست

#44

پس لشکر اندر گرفتند راه

✦

سپهدار پیران و توران سپاه

#45

به لهاک فرمود کاکنون مایست

✦

بگردان عنان با سواری دویست

#46

بدو گفت مگشای بند از میان

✦

ببین تا کجایند ایرانیان

#47

همی رفت لهاک برسان باد

✦

ز خواب و ز خوردن نکرد ایچ یاد

#48

چو نیمی ز تیره شب اندر گذشت

✦

طلایه بدیدش بتاریک دشت

#49

خروش آمد از کوه و آوای زنگ

✦

ندید ایچ لهاک جای درنگ

#50

بنزدیک پیران بیامد ز راه

✦

بدو آگهی داد ز ایران سپاه

#51

که ایشان بکوه هماون درند

✦

همه بسته بر پیش راه گزند

#52

بهومان بفرمود پیران که زود

✦

عنان و رکیبت بباید بسود

#53

ببر چند باید ز لشکر سوار

✦

ز گردان گردنکش نامدار

#54

که ایرانیان با درفش و سپاه

✦

گرفتند کوه هماون پناه

#55

ازین رزم رنج آید اکنون بروی

✦

خرد تیز کن چارهٔ کار جوی

#56

گر آن مرد با کاویانی درفش

✦

بیاری، شود روی ایشان بنفش

#57

اگر دستیابی بشمشیر تیز

✦

درفش و همه نیزه کن ریزریز

#58

من اینک پس‌اندر چو باد دمان

✦

بیایم نسازم درنگ و زمان

#59

گزین کرد هومان ز لشکر سوار

✦

سپردار و شمشیرزن سی‌هزار

#60

چو خورشید تابنده بنمود تاج

✦

بگسترد کافور بر تخت عاج

#61

پدید آمد از دور گرد سپاه

✦

غو دیده‌بان آمد از دیده‌گاه

#62

که آمد ز ترکان سپاهی پدید

✦

بابر سیه گردشان برکشید

#63

چو بشنید جوشن بپوشید طوس

✦

برآمد دم بوق و آوای کوس

#64

سواران ایران همه همگروه

✦

رده برکشیدند بر پیش کوه

#65

چو هومان بدید آن سپاه گران

✦

گراییدن گرز و تیغ سران

#66

چنین گفت هومان بگودرز و طوس

✦

کز ایران برفتید با پیل و کوس

#67

سوی شهر ترکان بکین آختن

✦

بدان روی لشکر برون تاختن

#68

کنون برگزیدی چو نخچیر کوه

✦

شدستی ز گردان توران ستوه

#69

نیایدت زین کار خود شرم و ننگ

✦

خور و خواب و آرام بر کوه و سنگ

#70

چو فردا برآید ز کوه آفتاب

✦

کنم زین حصار تو دریای آب

#71

بدانی که این جای بیچارگیست

✦

برین کوه خارا بباید گریست

#72

هیونی بپیران فرستاد زود

✦

که اندیشهٔ ما دگرگونه بود

#73

دگرگونه بود آنچ انداختیم

✦

بریشان همی تاختن ساختیم

#74

همه کوه یکسر سپاهست و کوس

✦

درفش از پس پشت گودرز و طوس

#75

چنان کن که چون بردمد چاک روز

✦

پدید آید از چرخ گیتی فروز

#76

تو ایدر بوی ساخته با سپاه

✦

شده روی هامون ز لشکر سیاه

داستان کاموس کشانی

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما