بخش ۲ - شرمساری لشکر از کشتن فرود، خشم کیخسرو و پوزش طوس به خواهش رستم

#1

چو لشکر بیامد به راه چرم

✦

کلات از بر و زیر آب میم

#2

همی یاد کردند رزم فرود

✦

پشیمانی و درد و تیمار بود

#3

همه دل پر از درد و از بیم شاه

✦

دو دیده پر از خون و تن پر گناه

#4

چنان شرمگین نزد شاه آمدند

✦

جگر خسته و پر گناه آمدند

#5

برادرش را کشته بر بی‌گناه

✦

به دشمن سپرده نگین و کلاه

#6

همه یکسره دست کرده به کش

✦

برفتند پیشش پرستار فش

#7

بدیشان نگه کرد خسرو به خشم

✦

دلش پر ز درد و پر از خون دو چشم

#8

به یزدان چنین گفت کای دادگر

✦

تو دادی مرا هوش و رای و هنر

#9

همی شرم دارم من از تو کنون

✦

تو آگه‌تری بی‌شک از چند و چون

#10

وگرنه بفرمودمی تا هزار

✦

زدندی به میدان پیکار دار

#11

تن طوس را دار بودی نشست

✦

هرانکس که با او میان را ببست

#12

ز کین پدر بودم اندر خروش

✦

دلی داشتم پر غم و درد و جوش

#13

کنون کینه نو شد ز کین فرود

✦

سر طوس نوذر بباید درود

#14

بگفتم که سوی کلات و چرم

✦

مرو گر فشانند بر سر درم

#15

کزان ره فرودست و با مادرست

✦

سپهبد نژادست و کنداور است

#16

دمان طوس نامرد ناهوشیار

✦

چرا برد لشکر به سوی حصار

#17

کنون لاجرم کردگار سپهر

✦

ز طوس و ز لشکر ببرید مهر

#18

بد آمد به گودرزیان بر ز طوس

✦

که نفرین بر او باد و بر پیل و کوس

#19

همی خلعت و پندها دادمش

✦

به جنگ برادر فرستادمش

#20

جهانگیر چون طوس نوذر مباد

✦

چنو پهلوان پیش لشکر مباد

#21

دریغ آن فرود سیاوش دریغ

✦

که با زور و دل بود و با گرز و تیغ

#22

به سان پدر کشته شد بی‌گناه

✦

به دست سپهدار من با سپاه

#23

به گیتی نباشد کم از طوس کس

✦

که او از در بند چاهست و بس

#24

نه در سرش مغز و نه در تنش رگ

✦

چه طوس فرومایه پیشم چه سگ

#25

ز خون برادر به کین پدر

✦

همی گشت پیچان و خسته جگر

#26

سپه را همه خوار کرد و براند

✦

ز مژگان همی خون به رخ برفشاند

#27

در بار دادن بر ایشان ببست

✦

روانش به مرگ برادر بخست

#28

بزرگان ایران به ماتم شدند

✦

دلیران به درگاه رستم شدند

#29

به پوزش که این بودنی کار بود

✦

که را بود آهنگ رزم فرود

#30

بدانگه کجا کشته شد پور طوس

✦

سر سرکشان خیره گشت از فسوس

#31

همان نیز داماد او ریونیز

✦

نبود از بد بخت مانند چیز

#32

که دانست نام و نژاد فرود

✦

کجا شاه را دل بخواهد شخود

#33

تو خواهشگری کن که برناست شاه

✦

مگر سر بپیچد ز کین سپاه

#34

نه فرزند کاوس‌کی ریونیز

✦

به جنگ اندرون کشته شد زار نیز

#35

که کهتر پسر بود و پرخاشجوی

✦

دریغ آنچنان خسرو ماهروی

#36

چنین است انجام و فرجام جنگ

✦

یکی تاج یابد یکی گور تنگ

#37

چو شد روی گیتی ز خورشید زرد

✦

به خم اندر آمد شب لاژورد

#38

تهمتن بیامد به نزدیک شاه

✦

ببوسید خاک از در پیشگاه

#39

چنین گفت مر شاه را پیلتن

✦

که بادا سرت برتر از انجمن

#40

به خواهشگری آمدم نزد شاه

✦

همان از پی طوس و بهر سپاه

#41

چنان دان که کس بی‌بهانه نمرد

✦

از این در سخنها بباید شمرد

#42

و دیگر کزان بدگمان بد سپاه

✦

که فرخ برادر نبد نزد شاه

#43

همان طوس تندست و هشیار نیست

✦

و دیگر که جان پسر خوار نیست

#44

چو در پیش او کشته شد ریونیز

✦

زرسپ آن جوان سرافراز نیز

#45

گر او برفروزد نباشد شگفت

✦

جهانجوی را کین نباید گرفت

#46

بدو گفت خسرو که ای پهلوان

✦

دلم پر ز تیمار شد زان جوان

#47

کنون پند تو داروی جان بود

✦

وگرچه دل از درد پیچان بود

#48

به پوزش بیامد سپهدار طوس

✦

به پیش سپهبد زمین داد بوس

#49

همی آفرین کرد بر شهریار

✦

که نوشه بدی تا بود روزگار

#50

زمین بندهٔ تاج و تخت تو باد

✦

فلک مایهٔ فر و بخت تو باد

#51

منم دل پر از غم ز کردار خویش

✦

به غم بسته جان را ز تیمار خویش

#52

همان نیز جانم پر از شرم شاه

✦

زبان پر ز پوزش روان پر گناه

#53

ز پاکیزه جان فرود و زرسپ

✦

همی برفروزم چو آذرگشسپ

#54

اگر من گنهکارم از انجمن

✦

همی پیچم از کردهٔ خویشتن

#55

به ویژه ز بهرام وز ریونیز

✦

همی جان خویشم نیاید بچیز

#56

اگر شاه خشنود گردد ز من

✦

وزین نامور بی‌گناه انجمن

#57

شوم کین این ننگ بازآورم

✦

سر شیب را برفراز آورم

#58

همه رنج لشکر به تن برنهم

✦

اگر جان ستانم اگر جان دهم

#59

از این پس به تخت و کله ننگرم

✦

جز از ترگ رومی نبیند سرم

#60

ز گفتار او شاد شد شهریار

✦

دلش تازه شد چون گل اندر بهار

#61

چو تاج خور روشن آمد پدید

✦

سپیده ز خم کمان بردمید

#62

سپهبد بیامد به نزدیک شاه

✦

ابا او بزرگان ایران سپاه

#63

بدیشان چنین گفت شاه جهان

✦

که هرگز پی کین نگردد نهان

#64

ز تور و ز سلم اندر آمد سخن

✦

ازان کین پیشین و رزم کهن

#65

چنین ننگ بر شاه ایران نبود

✦

زمین پر ز خون دلیران نبود

#66

همه کوه پر خون گودرزیان

✦

به زنار خونین ببسته میان

#67

همان مرغ و ماهی بر ایشان بزار

✦

بگرید به دریا و بر کوهسار

#68

از ایران همه دشت تورانیان

✦

سر و دست و پایست و پشت و میان

#69

شما را همه شادمانیست رای

✦

به کینه نجنبد همی دل ز جای

#70

دلیران همه دست کرده به کش

✦

به پیش خداوند خورشیدفش

#71

همه همگنان خاک دادند بوس

✦

چو رهام و گرگین، چو گودرز و طوس

#72

چو خراد با زنگهٔ شاوران

✦

دگر بیژن و گیو و کنداوران

#73

که ای شاه نیک‌اختر و شیردل

✦

ببرده ز شیران به شمشیر دل

#74

همه یک به یک پیش تو بنده‌ایم

✦

ز تشویر خسرو سرافگنده‌ایم

#75

اگر جنگ فرمان دهد شهریار

✦

همه سرفشانیم در کارزار

#76

سپهدار پس گیو را پیش خواند

✦

به تخت گرانمایگان برنشاند

#77

فراوانش بستود و بنواختش

✦

بسی خلعت و نیکوی ساختش

#78

بدو گفت کاندر جهان رنج من

✦

تو بردی و بی‌بهری از گنج من

#79

نباید که بی رای تو پیل و کوس

✦

سوی جنگ راند سپهدار طوس

#80

به تندی مکن سهمگین کار خرد

✦

که روشن‌روان باد بهرام گرد

#81

ز گفتار بدگوی وز نام و ننگ

✦

جهان کرد بر خویشتن تار و تنگ

داستان کاموس کشانی

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما