🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران

❖
94 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۹ - خان پنجم و ششم رستم: تاریکی و دشت سبز، برخورد با دشتبان و اسیر کردن اولاد
رستم در ادامه راه خویش به سرزمینی پا نهاد که ظلمات آن را فرا گرفته بود؛ چنان تاریکی ژرفی که نه خورشید پیدا بود و نه ماه و ستارگان، گویی چرخ فلک آفتاب را به بند کشیده است. تهمتن عنان رخش را سست کرد و به هوشمندی اسب خویش اعتماد نمود تا از آن مغاک تیره بگذرد. ناگهان از دل ظلمات بیرون آمد و به سرزمینی بهشتی و خرم رسید؛ جهانی سرشار از سبزه، آب‌های روان و کشتزارهای تازه که گویی از پیری به جوانی بازگشته بود.

پهلوان که از خستگی و عرق تن جامه‌اش چون آب شده بود، جوشن ببر بیان و خود آهنینش را بیرون آورد و زیر آفتاب گسترد تا خشک شود. سپس لگام از سر رخش برداشت تا در کشتزار به چرادن بپردازد و خود بر روی سبزه تکیه داد و چون شیر ژیان به خوابی گران رفت. دشتبان آن مرز چون اسب را در میان خوید دید، خشمگین و شتابان آمد و با چوب‌دستی ضربه‌ای سخت بر پای رستم زد و او را اهریمن خطاب کرد که چرا کشتزار نابرده را تباه می‌سازد.

تهمتن از خواب بیدار شد و از گستاخی او تیزگام برپای خاست؛ بی‌آنکه سخنی بگوید، دو گوش دشتبان را گرفت و از بن برکند! دشتبان نالان و گوش‌به‌دست نزد اولاد، پهلوان و مرزبان دلیر آن ناحیه شتافت و از تنبل و دیوپیکری که بر کشتزار خفته بود شکایت برد. اولاد با سپاهی از نامداران و شکارچیان به سوی رستم تاخت. چون به نزدیکی پهلوان رسیدند، رستم بر رخش نشست، تیغ برکشید و خود را چون ابری بارنده از نیزه و خنجر معرفی کرد. سپس چون شیری که به گله گوسفندان زند، بر لشکر اولاد تاخت و با هر ضربه شمشیر چندین تن را به خاک افکند.

سپاه اولاد پراکنده و گریزان شد. رستم کمند شصت‌خم خود را انداخت و گردن اولاد را بگرفت، او را از اسب فرود کشید و دست‌هایش را محکم ببست. تهمتن به اولاد وعده داد که اگر او را به راستگویی به جایگاه کاووس‌شاه، دیو سپید، ارژنگ، بید و پولادغندی راهنمایی کند، او را شهریار مازندران خواهد کرد وگرنه سرش را از تن جدا می‌سازد. اولاد دلاوری رستم را ستود و دشواری‌های راه، دژهای پر از دیو، سپاه ۳۰۰ هزار نفری و ۱۲۰۰ فیل جنگی مازندران را بازگو کرد. رستم خندید و با اتکا به نیروی یزدان پیروزگر، اولاد را پیش انداخت و شب و روز راند تا به نزدیکی کوه اسپروز رسید؛ جایی که لشکر کاووس در بند افتاده بود. چون نیمه‌ای از شب گذشت و آتشفروزی دیوان در مازندران نمایان شد، رستم اولاد را محکم به درختی بست و گرز گران نیاکانش را برداشت تا با سپیده‌دم بر ارژنگ‌دیو بتازد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: