در ادامه نبردها و آزمون‌های سخت خان‌های پیشین، تهمتن به دشت و هامونی فراخ گام نهاد که آرامگاه اژدهایی مهیب و آتشین‌دم بود؛ هیولایی چنان زهرآگین و هراس‌انگیز که پیل دمان را توان رهایی از چنگال او نبود و هیچ دیو، شیر یا فیل نری جرات گذر از آن دیار را نداشت. رستم خسته از راه، ناآگاه از شومی آن جایگاه، به خوابی خوش فرو رفت و رخش رخشنده را در چراگاه رها ساخت.
چون اژدها از خلوتگاه خویش بیرون آمد و پهلوانی خفته و اسبی بی‌همتا را بر آستانه قلمرو خود دید، غرق در شگفتی و خشم گردید که چه کسی جرأت خفتن در این بیابان شوم را یافته است. هیولا به سوی رخش حمله برد. اسب هوشیار و وفادار، نعل‌های رویین بر خاک کوفت و چون تندر خروشید تا خداوندگار خویش را از خطر آگاه سازد. رستم از خواب برمی‌خاست، اما اژدهای فریبکار در تاریکی شب ناپدید می‌شد؛ از این رو تهمتن، رخش را برآشفتگی بی‌دلیل نکوهش می‌کرد و او را به خوابیدن خوی می‌داد.
این ماجرا سه بار تکرار شد و در بار سوم، رستم خشمگین شد و رخش را تهدید کرد که اگر بار دیگر خواب او را آشوب کند، سرش را با تیغ تیز خواهد برید و پیاده با ببر بیان و گرز گران راهی مازندران خواهد شد. رخش دل‌شکسته و نگران، میان بیم از خشم رستم و بیم از درندگی اژدها سرگردان ماند، اما مهر جهان‌پهلوان بر دلش غلبه کرد و چون اژدها بار دیگر غرّان و آتش‌فشان پدیدار شد، رخش زمین را زیر سم شکافت و با بانگی سهمگین رستم را بیدار کرد.
این‌بار به خواست و فره ایزدی، جهان چنان روشن گشت که اژدها نتوانست خود را در سیاهی شب پنهان دارد. رستم چون پیکر مهیب هیولا را در میان تاریکی دید، تیغ تیز از غلاف برکشید و غرّان نام از او پرسید. اژدها با غرور بانگ برآورد که این بیابان صد اندر صد فرسنگ قلمرو اوست و عقاب را پرواز بر فراز آن میسر نیست؛ سپس نام پهلوان را جویا شد. تهمتن پاسخ داد که من رستم، فرزند زال و سام و نریمانم که به تنهایی لشکری کینه‌توزم.
نبردی سهمگین درگرفت و آتش مبارزه دشت را فراگرفت. چون رخش خروش و پیکار سخت هیولا را با شهریار خویش دید، دلیرانه به یارای رستم شتافت؛ گوش‌ها را بخواباند و با دندان‌های چون شیر خویش، کتف اژدها را محکم درید. رستم از این هوشیاری و دلیری باره خویش شگفت‌زده شد و با ضربت تیغی گران، سر از تن اژدها جدا ساخت. چشمه‌ای از خون بر زمین بیابان جاری گشت و پیکر غول‌پیکر بر خاک افتاد.
تهمتن از کار بزرگ رخش و یاری ایزد مبهوت ماند. تن و سر در آب چشمه بشست و در برابر دادگر گیتی به نماز و نیایش ایستاد و سپاس گفت که او را دانش، نیرو و فرّه عطا کرده تا در برابر شیر، دیو، پیل و اژدها هراسی به دل راه ندهد.