🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران

❖
119 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۶ - نبرد نهایی با مازندران، کشتن جویان و شاه جادو و سپردن تاج به اولاد
چو خبر به کی‌کاووس رسید که سپاه دیوان مازندران از هر سو حلقه تنگی بر ایرانیان فشرده‌اند، فرمان داد تا جهان‌پهلوان رستم نخستین کسی باشد که زنگار کینه از دل بردارد و کمر به رزم بندد. طوس، گودرز، گیو و گرگین لشکر را بیاراستند؛ سراپرده شاهی بر دشت مازندران برافراشته شد و ناله کرنای پهلوانان، کوه و دشت را لرزاند. طوس بر میمنه ایستاد و گودرز کشوادگان بر میسره، و کاووس‌شاه در قلبگاه فرمان می‌راند.

از میان دیوان، نامداری تنومند به نام جویان، گرز گران بر دوش گرفت و به دستور شاه دیوان پیش آمد. او در میان دو سپاه بانگ برداشت و حریف طلبید، اما از هبت و آواز مهیبش، هیچ‌یک از گردان ایران جرات میدان‌داری نیافت. کاووس‌شاه دلیران را سرزنش کرد، اما خامی و ترس لب‌هایشان را بسته بود. در این هنگام، رستم عنان رخش را پیچید، از شاه رخصت خواست و چون پیلی مست و اژدهایی کینه‌توز به آوردگاه تاخت. رستم نعره‌ای چون شیر ژیان برآورد، نیزه بر کمربند درع جویان زد و او را چنان از زین برکند که گویی مرغی بر سیخ کباب است، و او را خونین و خوار بر خاک افکند.

با مرگ جویان، دیوان مازندران به وحشت افتادند. شاه مازندران فرمان حمله عمومی داد. هفت روز و هفت شب، آسمان نیلگون و زمین آبنوس گشت؛ تیر و تیغ چون باران خزان بر خود و ترگ فروبارید و کشته‌ها تپه‌تپه بر هم انباشته شد. روز هشتم، کاووس‌شاه تاج کیانی از سر برداشت، بر خاک تیره رخ مالید و با چشمانی اشک‌بار از پروردگار پیروزی و فرّ خواست. با تجدید روحیه، لشکر ایران همپای رستم، گودرز، گیو، طوس و گرازه بر دیوان تاختند و دشت را از خون اهریمنیان دریا ساختند.

رستم پیلتن مستقیماً به سوی شاه مازندران تاخت. چون چشمان جادوگر بر نیزه رستم افتاد، با طلسمی تن خود را به سنگی گران و ناگسستنی مبدل ساخت. دلاوران ایران از حرکت دادن سنگ درماندند، اما رستم چنگ در سنگ افکند، آن کوه خارا را از جا برکند و به پیشگاه کاووس آورد. رستم شاه جادو را تهدید کرد که اگر از جادو بیرون نیاید، سنگ را با گرز خرد خواهد کرد. شاه جادوگر ناچار به هیبت انسانی درآمد؛ کاووس‌شاه با یادآوری تمام رنج‌ها و بلاهایی که بر ایرانیان رفته بود، فرمان داد تا دژخیم تن او را ریزریز کند.

با نابودی کامل دیوان و گردآوری غنایم فراوان، کاووس‌شاه هفته‌ای به نیایش یزدان پرداخت و هفته‌ای دیگر گنج‌ها را میان سپاهیان و نیازمندان تقسیم نمود. سپس رستم پیمانی را که با اولاد بسته‌بود به یاد شاه آورد. کاووس‌شاه خلعت و منشور پادشاهی مازندران را به اولاد سپرد و فرمان داد تا مهتران او را پرستش کنند. بدین سان نبرد مازندران با پیروزی کامل پایان یافت و سپاه ایران به سوی پارس بازگشت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: