🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی کی‌کاووس و رفتن او به مازندران

❖
43 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۰ - خان ششم رستم: کشتن ارژنگ دیو و رسیدن به کاووس و آگاهی از درمان چشم‌ها
تهمتن، آراسته به کلاه‌خود خسروی و جامه‌ رزم ببر بیان که از خوی تنش خیس گشته بود، رو به سوی اردوگاه ارژنگ دیو نهاد. چون به لشکرگاه دشمن نزدیک شد، نعره‌ای چنان رعدآسا برکشید که گویی کوه و دریا شکافته شد. ارژنگ دیو با شنیدن آن غریو هولناک از خیمه بیرون جهید. رستم با دیدن وی، رخش را چون آذرگشسپ برانگیخت، به یک خروش بر سر او تاخت، سر و گوش و یال دیو را بگرفت و به کردار شیری ژیان، سرش را از تن جدا ساخت. سپس سر خونین و کنده شده‌ ارژنگ را به میان سپاه دیوان افکند.

دیوان چون سر سالار خویش و گرز گران تهمتن را دیدند، دل از بیم در سینه‌شان درید و بی‌آنکه یاد دیار خویش کنند، گریزان شدند؛ چنان که پدر بر پسر رحم نمی‌کرد و از روی یکدیگر می‌گریختند. رستم شمشیر کین برکشید و یکباره آن بوم و بر را از پلیدی آنان پاک ساخت. پس از این پیروزی گیتی‌فروز، رستم به کوه اسپروز بازگشت، بند از اولاد برگشاد و زیر درختی سایه‌سار بنشست. تهمتن نشانی شهری را که کاووس‌شاه در آن اسیر بود از اولاد پرسید و اولاد شتابان پیاده در پیش او به راه افتاد.

چون رستم به نزدیکی شهر رسید، خروشی از حنجره رخش برآمد که گویی رعد در آسمان غرید. کاووس‌شاه با شنیدن صدای رخش به ایرانیان گفت که روزگار تیره‌بختی آنان به پایان رسیده است؛ چرا که شيهه رخشِ رستم را بازشناخته است—همان خروشی که از روزگار کی‌قباد و نبرد با تورانیان نشنیده بود. رستم دلاورانه وارد شهر شد و بر کاووس‌شاه و بزرگان ایران وارد گشت، نماز برد و از رنج‌های درازشان پرسید. کاووس او را در آغوش کشید و احوال زال و دشواری‌های راه را جویا شد.

سپس کاووس‌شاه نهانی به رستم هشدار داد و گفت: پیش از آنکه خبر مرگ ارژنگ به دیو سپید برسد و تمامی نره‌دیوان مازندران گرد آیند و این رنج‌ها بی‌بر شود، باید شتابان به سوی غار دیو سپید تازی. راه دشوار است و باید از هفت کوه سهمگین گذر کنی که در هر یک لشکری از دیوان جنگجو کمین کرده‌اند. در پایان راه، غاری هولناک قرار دارد که گذرگاه دیو سپید است. کاووس آشکار کرد که جادوی دیوان چشم او و لشکر ایران را تیره و کور کرده و پزشکان فرزانه چاره‌ آن را تنها در سه قطره از خون دل و مغز دیو سپید یافته‌اند که اگر بر چشم چکنده شود، تیرگی پاک خواهد شد. رستم آماده نبرد نهایی شد و به ایرانیان امید داد که اگر ایزد پاک یاری کند، تاج و تخت کیانی و روشنی چشمانشان بازخواهد گشت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: