بخش ۲۱ - رایزنی قیصر با فیلسوفان رومی در هراس از باژخواهی خسرو، نامه و پاسخ قاطع خسرو
#1
ز بیگانه قیصر به پرداخت جای
✦
پر اندیشه بنشست با رهنمای
#2
به موبد چنین گفت کای دادخواه
✦
ز گیتی گرفتست ما را پناه
#3
بسازیم تا او بنیرو شود
✦
وزان کهتر بد بی‌آهوشود
#4
به قیصر چنین گفت پس رهنمای
✦
که از فیلسوفان پاکیزه رای
#5
بباید تنی چند بیداردل
✦
که بندند با ما بدین کار دل
#6
فرستاد کس قیصر نامدار
✦
برفتند زان فیلسوفان چهار
#7
جوانان و پیران رومی نژاد
✦
سخنهای دیرینه کردند یاد
#8
که ما تا سکندر بشد زین جهان
✦
ز ایرانیانیم خسته نهان
#9
ز بس غارت و جنگ و آویختن
✦
همان بی‌گنه خیره خون ریختن
#10
کنون پاک یزدان ز کردار بد
✦
به پیش اندر آوردشان کار بد
#11
یکی خامشی برگزین از میان
✦
چوشد کندرو بخت ساسانیان
#12
اگر خسرو آن خسروانی کلاه
✦
بدست آورد سر بر آرد بماه
#13
هم اندر زمان باژ خواهد ز روم
✦
بپا اندر آرد همه مرز وبوم
#14
گرین درخورد با خرد یاد دار
✦
سخنهای ایرانیان باد دار
#15
ازیشان چوبشنید قیصر سخن
✦
یکی دیگر اندیشه افگند بن
#16
سواری فرستاد نزدیک شاه
✦
یکی نامه بنوشت و بنمود راه
#17
ز گفتار بیدار دانندگان
✦
سخنهای دیرینه خوانندگان
#18
چو آمد به نزدیک خسرو سوار
✦
بگفت آنچ بشنید با نامدار
#19
همان نامهٔ قیصر او را سپرد
✦
سخنهای قیصر برو برشمرد
#20
چو خسرو بدید آن دلش تنگ شد
✦
رخانش ز اندیشه بی‌رنگ شد
#21
چنین داد پاسخ که گر زین سخن
✦
که پیش آمد از روزگار کهن
#22
همی بر دل این یاد باید گرفت
✦
همه رنجها باد باید گرفت
#23
گرفتیم و گشتیم زین مرز باز
✦
شما را مبادا به ایران نیاز
#24
نگه کن کنون تا نیاکان ما
✦
گزیده جهاندار و پاکان ما
#25
به بیداد کردند جنگ ار بداد
✦
نگر تا ز پیران که دارد بیاد
#26
سزد گر بپرسد ز دانای روم
✦
که این بد ز زاغ آمدست ار زبوم
#27
که هرکس که در رزم شد سرفراز
✦
همی ز آفریننده شد بی‌نیاز
#28
نیاکان ما نامداران بدند
✦
به گیتی درون کامگاران بدند
#29
نبرداشتند از کسی سرکشی
✦
بلندی و تندی و بی‌دانشی
#30
کنون این سخنها نیارد بها
✦
که باشد سراندر دم اژدها
#31
یکی سوی قیصر بر از من درود
✦
بگویش که گفتار بی‌تار و پود
#32
بزرگان نیارند پیش خرد
✦
به فرجام هم نیک و بد بگذرد
#33
ازین پس نه آرام جویم نه خواب
✦
مگر برکشم دامن از تیره آب
#34
چو رومی نیابیم فریادرس
✦
به نزدیک خاقان فرستیم کس
#35
سخن هرچ گفتم همه خیره شد
✦
که آب روان از بنه تیره شد
#36
فرستادگانم چوآیند باز
✦
بدین شارستان در نمانم دراز
#37
به ایرانیان گفت فرمان کنید
✦
دل خویش را زین سخن مشکنید
#38
که یزدان پیروزگر یار ماست
✦
جوانمردی و مردمی کارماست
#39
گرفت این سخن بردل خویش خوار
✦
فرستاد نامه بدست تخوار
#40
برین گونه برنامه‌ای برنوشت
✦
ز هرگونه‌ای اندر و خوب و زشت
#41
بیامد ز نزدیک خسرو سوار
✦
چنین تا در قیصر نامدار
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.