🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی یزدگرد بزه‌گر

❖
33 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۷ - کناره‌گیری خسرو از آزمون تاج، کشتن دو شیر و تاجگذاری بهرام
چون بهرام و خسرو همراه با بزرگان و موبدان به هامون‌دشت درآمدند، دو شیر ژیان و درنده را دیدند که در میانشان تاج شاهی ایران زمین نهاده شده بود. خسرو با مشاهده شیران دژم و با در نظر گرفتن پیری خویش و شادابی بهرام، رو به موبدان کرد و گفت: «تاج و تخت شاهی شایسته کسی است که پادشاهی را با دلیری بکاود. من سالخورده‌ام و تاب چنگال این شیران را ندارم؛ سزاوارتر آن است که این بهرام جوان و تندرست پیش‌دستی کند.»

بهرام سخن خسرو را شایسته دید و گرز گاوسار خویش را بربست. موبد بیدارگر به او هشدار داد که جان خویش را نباید برای تاج به بازی گیرد، اما بهرام پاسخ داد که تنها اوست که هم‌آورد این شیران ژیان است. موبد چون استواری او را دید، از او خواست تا دل از گناه بشوید و به درگاه یزدان پناه برد. بهرام پیش از کارزار توبه کرد و دلش را پاک ساخت.

سپس با گرز گاوروی به سوی شیران شتافت. یکی از شیران زنجیر گسست و بر او تاخت؛ بهرام با یک ضربت گرز، سر شیر را درهم کوبید و بینایی از چشمانش ربود. شیر دوم نیز حمله برد، اما بهرام ضربه‌ای دیگر فرود آورد و او را در خون خویش غرق ساخت. آن‌گاه بهرام‌گور تاج دلفروز را بر سر نهاد و بر تخت عاج جلوس کرد.

خسرو پیش آمد، نماز برد و بهرام را به شاهی تبریک گفت و خود و همه سران را بندگان او خواند. بزرگان بر تاج نو گوهر افشاندند و در روز سروش از ماه آذر، خروش شادی از سراسر جهان برآمد. در پایان، فردوسی از سرمای سخت زمستان، بارش برف و روزگار تیره یاد می‌کند و با نام بردن از حسین قتیب، آماده روایت داستانی شگفت و نو از روزگار بهرام می‌شود.
#1
چو بهرام و خسرو به هامون شدند
✦
بر شیر با دل پر از خون شدند
#2
چو خسرو بدید آن دو شیر ژیان
✦
نهاده یکی افسر اندر میان
#3
بدان موبدان گفت تاج از نخست
✦
مر آن را سزاتر که شاهی بجست
#4
و دیگر که من پیرم و او جوان
✦
به چنگال شیر ژیان ناتوان
#5
بران بد که او پیش‌دستی کند
✦
به برنایی و تن‌درستی کند
#6
بدو گفت بهرام کاری رواست
✦
نهانی نداریم گفتار راست
#7
یکی گُرزه گاوسر برگرفت
✦
جهانی بدو مانده اندر شگفت
#8
بدو گفت موبد که ای پادشا
✦
خردمند و بادانش و پارسا
#9
همی جنگ شیران که فرمایدت
✦
جز از تاج شاهی چه افزایدت
#10
تو جان از پی پادشاهی مده
✦
خورش بی‌بهانه به ماهی مده
#11
همه بی‌گناهیم و این کار تست
✦
جهان را همه دل به بازار تست
#12
بدو گفت بهرام کای دین‌پژوه
✦
تو زین بی‌گناهی و دیگر گروه
#13
هم‌آورد این نره شیران منم
✦
خریدار جنگ دلیران منم
#14
بدو گفت موبد به یزدان پناه
✦
چو رفتی دلت را بشوی از گناه
#15
چنان کرد کو گفت بهرامشاه
✦
دلش پاک شد توبه کرد از گناه
#16
همی رفت با گُرزهٔ گاوروی
✦
چو دیدند شیران پرخاشجوی
#17
یکی زود زنجیر بگسست و بند
✦
بیامد بر شهریار بلند
#18
بزد بر سرش گُرز بهرام گُرد
✦
ز چشمش همی روشنایی ببرد
#19
بر دیگر آمد بزد بر سرش
✦
فرو ریخت از دیده خون از برش
#20
جهاندار بنشست بر تخت عاج
✦
به سر بر نهاد آن دلفروز تاج
#21
به یزدان پناهید کو بد پناه
✦
نمایندهٔ راه گم کرده راه
#22
بشد خسرو و برد پیشش نماز
✦
چنین گفت کای شاه گردن‌فراز
#23
نشست تو بر گاه فرخنده باد
✦
یلان جهان پیش تو بنده باد
#24
تو شاهی و ما بندگان توایم
✦
به خوبی فزایندگان توایم
#25
بزرگان برو گوهر افشاندند
✦
بران تاج نو آفرین خواندند
#26
ز گیتی برآمد سراسر خروش
✦
در آذر بد این جشن روز سروش
#27
برآمد یکی ابر و شد تیره‌ماه
✦
همی تیر بارید ز ابر سیاه
#28
نه دریا پدید و نه دشت و نه راغ
✦
نبینم همی در هوا پر زاغ
#29
حواصل فشاند هوا هر زمان
✦
چه سازد همی زین بلند آسمان
#30
نماندم نمکسود و هیزم نه جو
✦
نه چیزی پدیدست تا جودرو
#31
بدین تیرگی روز و بیم خراج
✦
زمین گشته از برف چون کوه عاج
#32
همه کارها را سراندر نشیب
✦
مگر دست گیرد حسین قتیب
#33
کنون داستانی بگویم شگفت
✦
کزان برتر اندازه نتوان گرفت

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: