🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی یزدگرد بزه‌گر

❖
40 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۳ - رایزنی بهرام و منذر، آمدن سپاه یمن به جهرم و پیشواز بزرگان ایران
بهرام گور و منذر بن نعمان در خلوتی فارغ از انظار نشستند تا دربارهٔ آیندهٔ پادشاهی ایران رای‌زنی کنند. اندیشهٔ آنان بر این قرار گرفت که با سپاهی گران از یمن به سوی خاک ایران رهسپار شوند. منذر سی هزار سوار نیزه‌دار و خنجرگذار از دلاوران عرب برگزید و با بذل دینار و بخشش‌های بسیار، دل‌های آنان را گرم و آکنده از غرور ساخت. چون خبر حرکت این سپاه به گوش ایرانیان و جوانوی رسید، بزرگان و سران کشور اندوهگین و نگران گشتند. آنان به آستان مقدس آذر برزین شتافتند و ناله‌کنان از درگاه یزدگرد پاک خواستار شدند که این نبرد و فتنه به آشتی و شادمانی بدل گردد.

منذر سپاه خویش را به دشت بی‌کشت و زرع جهرم رسانید و خیمه و خرگاه برپا ساخت. بهرام شاه، سراپرده‌ای والا برافراشت و لشکریان از هر سو گرداگرد او حلقه زدند. بهرام به منذر گفت که اکنون که از یمن به جهرم رسیده‌ایم، آیا وقت رزم است یا گفت‌وگو؟ منذر، آن مرد فرزانه و باتجربه، پاسخ داد که نخست باید بزرگان ایران را خوانی آراسته فراخواند و با نرمی و تدبیر سخن شنید و سخن گفت. او افزود که شاه باید حلم و شکیبایی ورزد، مگر آنکه ایرانیان بر کینه‌توزی پافشاری کنند؛ که در آن صورت، دشت جهرم را از خون چون دریا خواهد ساخت. منذر اطمینان داد که چون بزرگان، شکوه، فرهنگ، شکیبایی و دانایی بهرام را ببینند، جز او کسی را شایستهٔ تاج و تخت نخواهند یافت، و اگر کژراهه روند، شمشیرهای تیز عرب رستاخیز برپا خواهند کرد. بهرام از سخنان منذر شادمان شد و لبخند بر لب آورد.

با برآمدن آفتاب از فراز کوهسار، بزرگان و دانایان ایران برای پیشواز آماده شدند. برای بهرام تختی از عاج آراسته و تاجی گران‌بها بر سرش نهادند. بهرام با شکوه شاهنشاهی بر تخت نشست؛ در یک سو منذر و در سوی دیگر نعمان با شمشیری برکشیده قرار گرفتند و دلاوران عرب گرداگرد پرده‌سرا ایستادند. چون پرده برافتاد، بزرگان ایران به دهلیز درآمدند و با دیدن تاج و تخت شاهنشاهی، آفرین بر جهان‌آفرین خواندند و اشک شوق و حسرت بر گونه فشاندند. بهرام با مهربانی و گرمی از آنان پذیرایی کرد و هر یک را در پایگاهی شایسته بنشاند.
#1
خود و شاه بهرام با رای‌زن
✦
نشستند و گفتند بی‌انجمن
#2
سخنشان بران راست شد کز یمن
✦
به ایران خرامند با انجمن
#3
گزین کرد از تازیان سی هزار
✦
همه نیزه‌داران خنجرگزار
#4
به دینارشان یکسر آباد کرد
✦
سر نامداران پر از باد کرد
#5
چو آگاهی این به ایران رسید
✦
جوانوی نزد دلیران رسید
#6
بزرگان ازان کار غمگین شدند
✦
بر آذر پاک برزین شدند
#7
ز یزدان همی خواستند آنک رزم
✦
مگر باز گردد به شادی و بزم
#8
چو منذر به نزدیک جهرم رسید
✦
برآن دشت بی‌آب لشکر کشید
#9
سراپرده زد راد بهرامشاه
✦
به گرد اندر آمد ز هر سو سپاه
#10
به منذر چنین گفت کای رای‌زن
✦
به جهرم رسیدی ز شهر یمن
#11
کنون جنگ سازیم گر گفت‌وگوی
✦
چو لشکر به روی اندر آورد روی
#12
بدو گفت منذر مهان را بخوان
✦
چو آیند پیشت بیارای خوان
#13
سخن گوی و بشنو ازیشان سخن
✦
کسی تیز گردد تو تیزی مکن
#14
بخوانیم تا چیستشان در نهان
✦
کرا خواند خواهند شاه جهان
#15
چو دانسته شد چارهٔ آن کنیم
✦
گر آسان بود کینه پنهان کنیم
#16
ور ایدون کجا کین و جنگ آورند
✦
بپیچند و خوی پلنگ آورند
#17
من این دشت جهرم چو دریا کنم
✦
ز خورشید تابان ثریا کنم
#18
بر آنم که بینند چهر ترا
✦
چنین برز و بالا و مهر ترا
#19
خردمندی و رای و فرهنگ تو
✦
شکیبایی و دانش و سنگ تو
#20
نخواهند جز تو کسی تخت را
✦
کله را و زیبایی بخت را
#21
ور ایدونک گم کرده دارند راه
✦
بخواهند بردن همی از تو گاه
#22
من و این سواران و شمشیر تیز
✦
برانگیزم اندر جهان رستخیز
#23
ببینی بروهای پرچین من
✦
فدای تو بادا تن و دین من
#24
چو بینند بی‌مر سپاه مرا
✦
همان رسم و آیین و راه مرا
#25
همین پادشاهی که میراث تست
✦
پدر بر پدر کرد شاید درست
#26
سه دیگر که خون ریختن کار ماست
✦
همان ایزد دادگر یار ماست
#27
کسی را جز از تو نخواهند شاه
✦
که زیبای تاجی و زیبای گاه
#28
ز منذر چو شاه این سخنها شنید
✦
بخندید و شادان دلش بردمید
#29
چو خورشید برزد سر از تیغ کوه
✦
ردان و بزرگان ایران گروه
#30
پذیره شدن را بیاراستند
✦
یکی دانشی انجمن خواستند
#31
نهادند بهرام را تخت عاج
✦
به سر بر نهاده بهاگیر تاج
#32
نشستی به آیین شاهنشهان
✦
بیاراست کو بود شاه جهان
#33
ز یک دست بهرام منذر نشست
✦
دگر دست نعمان و تیغی به دست
#34
همان گرد بر گرد پرده‌سرای
✦
ستاده بزرگان تازی به پای
#35
از ایرانیان آنک بد پاک‌رای
✦
بیامد به دهلیز پرده‌سرای
#36
بفرمود تا پرده برداشتند
✦
ز درشان به آواز بگذاشتند
#37
به شاه جهان آفرین خواندند
✦
به مژگان همی خون برافشاندند
#38
رسیدند نزدیک بهرامشاه
✦
بدیدند زیبا یکی تاج و گاه
#39
به آواز گفتند انوشه بدی
✦
همیشه ز تو دور دست بدی
#40
شهنشاه پرسید و بنواختشان
✦
به اندازه بر پایگه ساختشان

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: