پس از سپری شدن روزگار پرفراز و نشیب و پرورش یافتن بهرام در دشت عربستان، یزدگرد شاهنشاه ساسانی به ناگاه دل‌نگران سرنوشت و پایان کار خویش گشت. اندیشهٔ مرگ چون سایه‌ای تیره بر جانش افتاد و خواب از چشمانش ربود. او موبدان و اخترشناسان زبده را از سراسر کشور به دربار فراخواند و ایشان را بفرمود تا در گردش گردون و طالع سپهر دقیق شوند و بازگویند که روزگار پادشاهی او کی به پایان می‌رسد و گل وجودش در کجا و چگونه خواهد پژمرد.
منجمان به محاسبهٔ اختران پرداختند و با بیم و هراس پرده از رازی نهان برداشتند. یکی از ایشان سر فرود آورد و گفت که اختر شاهنشاه گواه آن است که چو بختش رو به تیرگی نهد، او با لشکر و کوس و شادمانی به سوی ولایت طوس خواهد رفت و در کنار «چشمهٔ سو» هوش از تنش پرواز خواهد کرد. این رازِ تقدیر، که در پردهٔ غیب پروردگار پنهان بود، بر گوش یزدگرد سنگینی کرد.
شاه بدگمان و خشمگین، دست به سوگندی بزرگ یازید. او به آتشِ سپندِ آذر برزین‌مهر و خورشید تابنده قسم یاد کرد که هرگز—نه در روزگار شادمانی و نه به وقت خشم و پیکار—پای بر خاک چشمهٔ سو نگذارد تا مگر از چنگال تقدیر بگریزد. اما سه ماه از این سوگند نگذشته بود که تاوان ستمگری‌ها و بیدادهای یزدگرد بر رعایا گریبان‌گیرش شد؛ چرا که چو شبان بر گله خویش بیداد کند، کیفر دادار به او بازمی‌گردد. ناگهان از بینی شاه خون جاری گشت؛ خونی سهمگین و مهارناپذیر که هیچ داروی پزشکان نامدار را بر آن کارگر نبود. هر هفته که پزشکان با مرهم بسته می‌داشتند، هفتهٔ دیگر خون چون سرشک از دیدگان بر چهره‌اش روان می‌شد و طلیعهٔ کیفر یزدانی بر او آشکار می‌گشت.